POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło WOLNOSTKA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło WOLNOWŁADNY
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 10.06.2010
WOLNOŚĆ rzecz. ż
Słowniki: SStp, SXVI (?), Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Formy gramatyczne:
M.wolność
D.wolności
B.wolność
N.wolnością
D.wolności
C.wolnościom || wolnościam
Ms.wolnościach
1. »stan«:
2. »przywilej, możliwość, pozwolenie«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wolności: »przywileje«
  • – Wróż lepiej, bo to dryjakiew, kto wie, która wolnościam przywróci zdrowie, ocerkli pana, Koronę w rządzie zachowa, prawa zaostrzy w sądzie. MiasKZbiór 189.
  • – Dnia 22 augusti posyłał nieprzyjaciel do senatu rygskiego, upominając aby się poddali [...] obiecując obronę i amplifikacyą wolności. RadziwKSprawy 62.
  • – Pátrzyć Pieczętarz powinien żeby nic Práwu przeciwnego, Wolnościom, Szláchcie ciężkiego y bezpráwnego niewychodziło. LubJMan 65.
  • – Koniecznie nąm do wolności naszych chce [królowa Ludwika] inducere Gallicismum przez wprowadzenie na krolestwo iakiegos Fircyka Francuskiego. PasPam 188v.
  • – Iezeli pozyię natym będę stał aby Seymy odprawowały się na koniach Bo inaczey nie upilnuią nąm Posłowie tych naszych wolności ktorych Antecessorowie nasi krwawo nabyli. PasPam 231v.
  • – Nie upilnuią nąm Posłowie tych naszych wolności ktorych Antecessorowie nasi krwawo nabyli. PasPam 231v.
  • – Na tym będę stał aby Seymy odprawowały się na koniach Bo inaczey nie upilnuią nąm Posłowie tych naszych wolnosci . PasPam 231v.
  • – Niechay się iako w pierścieniu złotym z drogiego kamienia chlubią zacnością bez wolności prawdziwey. GazPol 1735_59, 6 nlb..
  • – Bądźcie [...] Panowie assekurowani, że chce [monarchini rosyjska] zawsze widzieć in integro wszystkie Prawa, Swobody, y Wolności Nasze [...]. GazPol 1735_59, 6 nlb..
  • – Łatwiej by w jedno ogień z wodą połączyć niźli te dwie przeciwności pogodzić, to jest absolutność w rozdawaniu wakansów i obstawanie patryjotów przy wolnościach Rzeczypospolitej. KonSSpos 259.
troj. mieć wolność coś robić:
  • Mając tedy, bracia! wolność , wnijść do świątnicy przez krew Jezusową, 20. (Drogą nową i żywą, którą nam poświęcił przez zasłonę, to jest przez ciało swoje.) BG Hbr 10.
  • – Mamy ołtarz, z którego nie mają wolności jeść ci, którzy przybytkowi służą. BG Hbr 13.
  • – Jeźliby też sprzedał dom mieszkania w mieście murowanem, będzie miał wolność wykupić go, póki nie wynijdzie rok sprzedania jego, cały rok będzie miał prawo do wykupienia jego. BG Kpł 25.
  • – Izali ja tylko i Barnabasz nie mamy wolności, abyśmy nie pracowali? BG 1Kor 9.
  • – Izali nie mamy wolności wodzić z sobą siostry żony, jako i drudzy Apostołowie i bracia Pańscy, i Kiefas? BG 1Kor 9.
  • – Izali nie mamy wolności jeść i pić? BG 1Kor 9.
  • – Piwa każdy gbur trzy beczki we żniwa ma wolność sobie zrobić. OpisKról 415.
  • – [...] mają wolność młyn budować na najbliższej strudze przy wsi [...]. OpisKról 450.
  • – Jakoż z zezwoleniem i akceptacyją tychże pp. frochtarzów postanowiliśmy z niemi na przyszły czas kontrakt tenoris sequentis, który jednak administracyja żupna pro exigentia czasu lub okoliczności zawsze mieć będzie wolność odmienić lub co do niego przydać. InsGór 156.
3. »możność swobodnego działania«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wolność woli:
4. »niezależność osobista, stanowa, państwowa«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wolność od czegoś:
troj. wolnością darować (sz. zm.) || wolność darowana:
  • – JEsliby mąż spał z niewiástą y obcował z nią/ á oná będąc niewolnicą/ byłáby mężowi poślubiona/ á nie byłáby okupiona/ áni wolnością dárowána/ oboje będą karáni: ále nie ná gárdle, ponieważ nie byłá wolno puszczoną. BG Kpł 19:20.
  • – [...] a w rzeczy Samey Wolnoscią go darował y bogato zapłacił, od komendanta Okrętu owego wziąwszy Swiadectwo ze go przyiął na to aby go Manriquisowi iako nayprędcey Stawił [...]. HistŚwież 190.
  • – LIBERTE [...] Darować wolnością wysiekacza, zasłuzonego w Igrzysku szermierskim, uwolnić go od dalszych utarczek y poiedynkow igrzyskowych. DanKolaDyk 260.
troj. na wolności: »bez zależności«
troj. na wolność:
Autorka: MM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)