Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

GRAWAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: GRAWAĆ, GRYWAĆ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI (grawać), L (grawać, grywać; XVIII), SWil (grawać, grywać), SW (grawać, grywać), SJP (grywać)

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T

Formy gramatyczne
grawać  
lp 1. os. grawam  
2. os. grawasz  
3. os. grawa  
lm 1. os. grawamy  
3. os. grawają   || grywają  
lp m 1. os. (ja) grawał  
2. os. grawałeś  
3. os. grawał  
ż 3. os. grawała  
lm mos 2. os. -ście grawali  
3. os. grawali   || grywali  
grywano  
Znaczenia
1. »często brać udział w grach towarzyskich, bawić się w gry«
Rekcja: co, z kim; czego

  • – [...] wlazło ich 3 we srzodek działa i tamze w kąt pod zapał i w karty grywali, od wierzchu zapałem, iako oknem widno im było. MasDiar 72v.
  • – Z mądrymi dobra sprawa, dobre z nimi żarty,A z głupimi, mym zdaniem, dobrze grawać w karty. ŻabKalBar I 109.
  • – Poigrawszy trochę z światem w piłe vmieramy. [marg.] My ná świecie w piłę gráwamy ktorą uderzeni záraz vmirámy. WojszOr 224 - 224 marg.
  • – Poganie starzy gdy kostek grawali a chcieli sobie zycic fortunnego rzucenia y kostki padnienia mawiali te słowa [...]. HerbOr 64.
  • Spheresterium Mieiscze gdzie pile grawaią. SłowPolŁac 129v.
  • – A, zdrajcy, a żeśmy was nie napominali, Żebyście wy z sobą w karty nie grawali?! DialChrysOkoń 156.
  • – Z ktorego Prawa WMM Pan wziął tę posteritatem [ostateczność] Pisania tak uszczypliwego do Senatora? ktory iuz wradzie zasiadał kiedy WMM Pan Gałki ieszcze w piasku grawałes. PasPam 194.
  • – Marysięnku da WSci zato kinala zato przymawiał że to z nią karty grawał. PasPam 286v.
  • – Wowym Chłodniku był stoł starcic na soszkach zrobiony U tego stołu iadano Piiano karty grywano. PasPam 87v.
  • – Takiem drogo dostana, odtąd oczy moje gorzkich łez ustawicznie wylewają zdroje, albowiem gdy mi potym dziecinną sprawiono pstrą sukienkę i w cyrki grawać pozwolono, chwytałam się nauki, alem nie wskórała, bom zaraz nad niedolą moją zapłakała. HugLacPrag 151.
  • – Biskup álbo Presbyter, Xiądz albo Dyakon, ktoryby kostki (karty y wárcáby) grawał, y pijáństwá pátrzał, álbo niech przestánie álbo niech będzie karány álbo z Urzędu zrzucony. GdacPan 149.
  • – NB. Xięże, ktory się rad opijasz y kárty grawaz Regentowie, Pánowie, Szláchtá y Osoby Urzędowe powinni też grze dáć pokoy, y kosterstwá zániecháć. GdacPan 149.
  • – Pytana, jeżeliś też widziała igraszki jakie między tymże Janem i córką twoją Barbarą, respondit: grawał tam karty z innymi, ale ona nie grawała, bo nie umiała; gdzie i temu Janowi przygrażałam, jeżeli ci która zmazę uczyni, bij, praśniej. KsJaz 94.
  • COTTERIE [...] BURSA sekta spolnictwo złączenie sie kilku Mieszczan kompania ktorzy się z sobą w iedney sekcie trzymaią u siebie przebywaią wzaiemnie się cieszą iadaią grywaią pospolicie z sobą. DanKolaDyk I, 377.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • ~ Wziął z rąk iego do Cara list Lubomierskiego Ipodał go drugiemu: dał trzeciemu drugi Asz się wszyscy obeszli iako rząd był długi Tak więc kota grawaią: małe dzieci własnie I tego karzą wczyich ręku słomka zgasnie [...]. PotWoj 196.
  • ~ A kiedyście koło mieli pod Nowogrodkiem na ledzie pytali scie sie iezeli ia ten Car czyli nie ten. A ia z wami kostek niegrawał. MarchŚcibHist 4-4v.
2. »grać co pewien czas na jakimś instrumencie«
Rekcja: na czym

  • – Na Liutni na Regale grawa po włosku umie [...]. TrepNekLib 35.
  • – Gądek ociec iego bel na brzuchowych skrzypkach grawał, pod Ratuszem wtem nowym Miescie mieszkał. TrepNekLib 85.
  • – Drugi z mieszczka [!] takze miał kilku synow 1. Stanisława ktory organista bel grawał na organiech w Zarnowcu j A 1631. TrepNekLib 97.
  • – Ani o cythrę dbał/ áni o strzały. Dáie znáć, że choć też czásem náwiedzał Apollo, brzegi Eurotásowe, ábo y miásto, Spártę: iednák ná cytrze nie grawał, áni dbał o strzelánie z łuku, myśląc wszystko o Hiácyncie. OvOtwWPrzem 399 marg. - 400 marg.
  • – Muzyka krzyczy, jak w lesie, Melodyja w uszy niesie; Wpół kościoła ganek stoi Dla nich, a z boków się troi Pozytyw, w który grawają, Włoszy nadobnie śpiewają, Jedni basem, także altem, Drudzy tenor i dyszkantem. JarzGośc 27.
  • – Nie nowina mi śpiewać przy szemrzącym flecie, Nie nowina kauzony grawać na kornecie. Mogę galardy z włoską pergameszką skoczyć, Plęsy niskie wyprawiać, polskim tańcem toczyć. ZimSRoks 15.
  • – O ogniu, gdy w serce się wkradniesz, Ciałem i duszą potajemnie władniesz, Tobie gwoli na spinecie I na cichym grawam flecie, Ty mnie daj z twych przyjemności Iskierkę jednę miłości. ZimSRoks 55.
  • – Zwiądł i laurus, a głowę schyliło Trophaeum na doł i wieniec spuściło, Gdzie Febus polski na swej lutni grawał, Skąd Sarmacyją inszym krajom wsławiał. BorzNaw 79.
  • – Miłość jest Muzą, Kupido mym Febem, Który jak smyczkiem grawa na mej lirze Tym łukiem, którym wojuje i z niebem; I piórem [z] swoich skrzydeł po papiérze Pisze wiersz, na śmierć niedbały z pogrzebem. MorszAUtwKuk 6.
  • – [...] do smierci Ciemny został ale Pąn Bog przecie nagrodził mu tym, ze był. Organistą w Kentach y grawał na Organach. dobrze, lubo nie widział nic. KomonDziej 224.
  • – [...] to powiedział Knap z Bluchmarki, co na gęślách grawa [...]. AktaMusz 21.
3. »często brzmieć, rozbrzmiewać, dźwięczeć«
  • – Muzyka grawa ktorą sam pod niebiosa wynoszą. OpalKListy 298.
  • – Nie jednęm noc przesiedziała, a drugą mało co spała. Bo i muzyka nie dała - na noc i na dzień grawała. StanTrans 150.