Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PARSZYWY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1606-1608
Formy gramatyczne
lp M. m parszywy  
ż parszywa  
D. m parszywego  
ż parszywej  
C. m parszywemu  
B. m żyw parszywego  
ż parszywą  
n parszywe  
Ms. ż parszywej  
lm M. nmos parszywe  
D. parszywych  
B. nmos parszywe  
N. parszywemi  
Znaczenia
1. »mający chorą skórę, pokrytą strupami, krostami a. bąblami«
  • – Jako od parszywych owiec [...] chronić sie i strzedz mają. NiemPam 212.
  • – {marg.] Páznokciom chropowátym. - Paznokcie ták u rąk, iáko u nog párszywe spądza y chędogie czyni. SyrZiel 348.
  • – Przeciwko truciznie zádáney/ z záby niemey/ ábo y párszywey/ ábo ziemney/ [kmin] iest osobliwym ratunkiem. SyrZiel 430.
  • – Na Parszywą głowę Wziąc liscia Jesionowego a z onego Liscia palic wodkę ale pierwey Iałowcu garsc. GrodzMisc 129b.
  • – Párcháty/ párszywy. KusWeg H8.
  • – Iowiszá poimawszy, do obrotu roskażałem przykowáć niebieskiego, pluiąc mu w oczy, iáko psu párszywemu w kászę. AndPiekBoh 7.
  • – Ten chłop ma wołów 6, wóz, pług, radło, konie parszywe pozdychały. InwKal I 276.
  • – Potym uciąwszy rękę práwą odprowádzono go do więzienia iákoby z tryumfem, gdzie sam ieden siedział nie dawáno mu ieść, áni pić, áni posiłku żádnego. Po kilku dni wyięto mu iedno oko, y wsádzono ná wielblondá párszywego. TylkStrom 78.
  • – Choćby skorá oblázłá z chłopá párszywego, Pan tego nieuważa, dla zysku swoiego. CompMed 399.
  • – PARCHY ná głowie. PARCHATY PARCHATA Parszywy parszywa oparszały. DanKolaDyk II, 53.
  • GALEUX [...] Scaber [...] PARSZYWY, PARSZYWA, párchaty. DanKolaDyk II, 74.
  • – KTO parszywy niech się drapie, o tych co się urażaią o co w mowie iákiey. Polskie w tym rozumieniu przysłowie niesie, Uderz w stoł to się nożyce odezwą, álbo kto w piecu lega, ozogiem máca. DanKolaDyk II, 99.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Nie miáłá Bábá kłopotu/ y kupiłá sobie párszywe prosię. RysProv IX, 6.
  • – Jéden zły wiélu dobrych zépsuie. Jédná owcá párszywa/ wszystko stádo zárázi. KnAd 309.
2. ekspr., przen. »podły, zepsuty«
  • – Káżdey sekty Heretyckiey złe są owce y párszywe. StarKaz II, 188.
  • – Niech się tedy Heretycy od swoich fałszywych Prorokow názywáią rożnie/ iáko chcą/ wszyscy iednák zárownie párszywemi owieczkámi są. StarKaz II, 196.
  • – Powinność to iest Pásterzá káżdego/ áby wiedząc o owieczce swoiey párszywey/ ktoráby ábo w iáwnym grzechu leżałá [...] ábo w lichwie/ nápomnieć pierwey/ á potym strofowáć. StarKaz 290.