Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHŁOPSTWO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. chłopstwo  
D. chłopstwa  
C. chłopstwu  
B. chłopstwo  
N. chłopstwem  
Ms. chłopstwie  
Znaczenia
1. zbior. »lud wiejski, ogół chłopów, stan chłopski; cechy właściwe ludowi wiejskiemu«
  • – Tam [we wsi Krasne Sioło] mieszka chłopstwo, które równo z bojary do zawiadowania wszelakich rządów we wszytkiem Hospodarstwie należy. NiemPam 28.
  • Chłopstwo ktoremu się około roli/ rzemiesłá robić niechce/ woynę służy. StarPopr 134.
  • Chłopstwo/ Agrestes [...] Conuentus agrestium [...] Rusticitas pro rusticis [...] vide Chłop gruby. Kn 67.
  • Chłopstwo/ Rura simplicia, Rusticitas [...] das einfältige Bawrenvolck/ Grobheit.. DasHünDict Qqv.
  • Chłopstwo poczęło było bárdzo Pánow swoich chwytáć y Turkom ich oddáwáć. MerkPol 140.
  • – Ludzi służałych nie było stu spełna, ostatek chłopstwo; ci tedy chłopi, że im żal było chałup, chcieli i miasta bronić. SobJListy 441.
  • – Nieiaki Rapierski [!] nazwawszy się Kostką cicho chłopstwo pobuntował Druhowe Chmielnickiego. HistBun 21v.
  • – Nabrano tam [pod Niemirowem] w niewolę wiele tysięcy Chłopstwa, ale Jch nie wycinano, niechcąc sobie wsiów pustoszyć Panowie. OtwEDzieje 85.
  • Chłopstwo Szwabskie [...] ktore się Z nieznosnego poddaństwa (jako udali wybić) A wolnosci jako ludziom przyzwoitey ugruntować Chcieli, palili wszędzie y w perzynę obracali. IntrHist 223.
  • – Gdyby chłopstwa nie było, musielibyśmy się sami stáć rolnikámi. LeszczStGłos 100.
  • Chłopstwo, collec. 1) die Bauerschaft, die Bauren [...] 1) communauté; le village c'est à dire les païsans d'un village [...]. T III 114.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chłopstwo grube (sz. zm.):
    • – Wszytko to frászká/ gdy nie będzie pewny żołnierz ná gránicy. Czego teraz z wielką szkodą y sromotą nászą doznawámy/ nie mogąc się chłopstwu grubemu/ ták domowemu/ iáko y postronnemu odegnać. StarPopr 139.
    • – Pierwsza ozdoba kraiu z miast pieknych budownych I w nich ludzi zrodznych ktorzy wiec przechodzą Grube chłopstwo dowcipem indole et forma I rządem. OpalKSat 97v.
  • chłopstwo chamskie:
    • – Práwie o reszt szło ná ten czás/ áby chłopstwo Chámskie/ nie wzięło było nád Scytámi ábo Iáphetczykámi Pánámi swemi gory. DembWyw 55.
  • proste chłopstwo:
    • – Tu miedzy prostym chłopstwem tabor swoy zatocze! DrobOpow 174.
2. »bycie chłopem, chłopskie pochodzenie, przynależność do stanu chłopskiego«
  • – A ieslibysię trafieło zemu o chłopstwie iego kto co wspomni, to zaraz nie wywodem tego zniesc, alie zabiiacsie opowie. TrepNekLib 11.
  • – ZaSliachcica chcącsię udac, to pod Pany mozne Senatory cisnąsię na Sluzbę [Plebeani]; [...] rozumieiąc że żaden iusz niebędziemu smiał zadac abo rzec ze chłop iest, thegosie nadziewaiac ze p[ro]tectią panską chłopstwo swe zakrie. TrepNekLib 11.
  • – ZaSliachcica chcącsię udac, to pod Pany mozne Senatory cisnąsię na Sluzbę [Plebeani]; Słuzy mu długo abo iak oni ynaczey krzczą bawisię; aby pod ramięniem pana one[g]o o chłopstwo niktgo niesmiał turbowac. TrepNekLib 11.
  • – Zwadzicsię bozeuchoway ani pozywac ze Sliachtą, y krzywdy odstapi [!] bobymu zechłopstwem napliac wyiechąno. TrepNekLib 5.
  • Chłopstwo [...] 2) Bauren-Familie [...] 2) païsannerie. T III 114.
Odsyłacze