Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BLUŹNIERSTWO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: BLUŹNIERSTWO, BLUŹNIERZTWO
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. bluźnierstwo   || bluźnierztwo  
D. bluźnierstwa  
C. bluźnierstwu  
B. bluźnierstwo  
N. bluźnierstwem  
Ms. bluźnierstwie  
lm M. bluźnierstwa  
D. bluźnierstw  
B. bluźnierstwa  
N. bluźnierstwy  
Ms. bluźnierstwach  
Znaczenia
1. »słowa lub czyny znieważające Boga, religię; herezje«
  • – Y otworzyłá ustá swoje ku bluźnierstwu przeciwko Bogu/ áby bluźniłá Imię jego/ y przybytek jego/ y te ktorzy mieszkáją ná niebie. BG Ap 13, 6.
  • – Przyczyná choroby iego/ iż ná naczyniách świętych/ ktore ná ziemoe był rzucił/ siedział iáko ná stołku/ y Biskupá Euzoiuszá ktory nie dopuszczał tákiey zbrodni/ w głowę okrutnie vderzył/ słowo przy tym bluźnierstwie wymowiwszy/ iż Bog niewie o Chrześcianách. BirkNagr 45.
  • Bluźnierstwo/ Sacrilega obtrectatio, [...] Verba impia in deos dicta, [...] Impietas verborum [...] Impia vox [ Blasphemia in SS. libris. Kn 37.
  • – ... bluźnierstwo iest gdy kto przypisuie Bogu to/ co onemu nie przysłusza/ álbo o nim nie mowi się... KalCuda 244.
  • – Pentheus ná te cudá niedbáiąc, iechał ná gorę Chiteroná, áby gánił tych, y fukał, ktorzy Bachusá chwalili, y temu ofiáry oddawáli. Tám matká iego Agáwe, máiąc przeciw synowi vmysł nieprzyiácielski, dla bluźnierstwa przeciw Bachusowi, wespół y z siostrámi, Ino y Autonoe, ná Pentheusá sie tyką swoią, ktora chmieliną winną zieloną obewiniona byłá, rzuciłá... OvOtwWPrzem 133.
  • – Naprzod dobrzy Kátholicy máią się strzec iáko naybárziey konwersácyiey z heretykámi/ żeby się od nich bluźnierstwá/ y niedowiárstwá nie vczyli/ słucháiąc ich mow swowolnych y niezbożnych. StarKaz II, 54.
  • – Alboli też z tákiemi bierzesz Pána vsty/ ktore w niebo bluźnierstwy twymi podnosisz? BanHist 116.
  • – ... gdzie przedtym było brzydkie bluźnierstwo Aryáńskie Chrystusá Páná y Mátki iego Przenáświętszey/ teraz się tu służbá Páńska porządnie odpráwuie. PruszczKlejn 34.
  • – Cięszkim y sromotnym drzewem krzyżowym náwálony/ á w ostátku ná tymże w oczach niezliczone[go] ták z postronnych y obcych národow/ iáko z domowych Krolestwá Zydowskiego powiátow y miást zebranego ludu/ cále nágo ná wysokiey gorze przy głośnych vrągániách/ plęsách/ náśmiewiskách/ bluźnierstwách/ uszczypkách/ pośrzod tychże łotrow obieszony. BujnDroga 325.
  • – Ey czás porzucić mylnym bogom czynic śluby, A práwemu wyrządzáć Bogu pokłon luby Bo aczkolwiekeś grzeszył wszytek czas przed Bogiem, Gdyś go ták wiele rázy bluznierstwem lzył srogiem, [...] Iednák w nieogárnioney ku grzesznym miłości Iego, nietracę zwykłey bynaymniey dufności, Ze cie, gdy się náwrocisz, do swoiey przypuści Łáski... DamKuligKról 179.
  • – 9. A jeżeliby zachodziły skargi,z ktorychby się pokazało bluźnierstwo przeciwko Bogu i obrządkom Kościoła ś. katolickiego, przeciw miastu i panom ekonomom, bunty, zdrady, kryminał, cudzołostwo, kradzież znaczna, ranienie, postrzelenie człowieka, sukcesje wszelkie, z takowemi sprawami jako najprędzej panom ekonomom teraźniejszym i na potym będącym szołtys lub bejzecerowie o tym dawali znać. OrdPoznKutrz 261.
  • Bluznierstwo. Låsterung. un blasphéme. T III 61.
Przenośnie
  • Ták niezwyciężone woysko Sędziego nawyzszego poydzie pod rozmáitemi chorągwiámi: konni pod chorągwią złotą dobrodzieystw wziętych: pieszy pod chorągwią czarną grzechow popełnionych: strzelcy poydą zá czerwoną chorągwią bluźnierstw/ ktoremi strzeláne było niebo.BirkNiedz 8
2. »obraza, potwarz, ubliżenie, przekleństwo skierowane przeciw człowiekowi«
  • – ... wylęgli was oni piekielni krucy/ Luter z Kálwinem/ Hus z Zwingliuszem/ co zá dziw żeście się porwali do bluźnierstw ná Pány wásze/ ponieważeście wprzod porwáli się ná Bogá sámego przez sekty przeklęte wásze... BirkNagr 51.
Użycia metajęzykowe