POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło DATEK drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło DAWAĆ SIĘ
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 15.01.2015
DAWAĆ czas. ndk
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
dawać
lp1. os.dawam
daję
3. os.daje
lm1. os.dajemy
3. os.dają
lpm3. os.dawał
lmmos3. os.dawali
lpm2. os.będziesz dawać
dając
dawając
dawano
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. dawać baczenie na co:
  • ~ Czuwamy z pilnością, iako się strzedz krolow, á nie daiemy żadnego baczenia na niebespieczenstwo w ktore się sami wdaiemy. LeszczStGłos 5.
  • ~ Powinien także będzie [szulc=wójt] na wszystko, jako czujny i przezorny przełożony, pilne dawać baczenie. ŁugosZegKutrz 308.
troj. dawać baczność: »BACZNOŚĆ«
troj. z armaty ognia dawać:
  • ~ Z miasta na salve jako przeciwko komisarzowi z armaty ognia dają. BorzNaw 149 marg.
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. dawać pieniądze na bank:
  • ~ Dáię ná lichwę pieniądzé/ ábo ná bánk/ Colloco pecuniam. Pecuniam in qużstu relinquo: pecunia in quaestum et fenerationem translata: [...] Dáć ná máiętność/ ná folwárk/ [...] Vwięzić pieniądzé/ robić pieniądzmi [!]. [...] vide Lichwę biorę. Kn 112.
troj. za mąż dawać pannę: »dawać za żonę«
troj. Komuś bitwę dawać: »przeprowadzać z kim starcie zbrojne«
  • ~ Mam ja listy niecnoto, gdzie sławnej pamięci król August rozkazuje, aby tym Tatarom bitwy nie dawał ociec mój. JazStadListyCz II 183.
  • ~ Krol za nami z Woyskiem Polskiem y Litewskim ktoremu bitwy nigdzie nie dawaiąc, Starsi nąm powiadali niegodzi się na Pana ręki podnosic. DrobTuszInf 16.
troj. dziesięcinę dawać:
  • ~ Dziésięcinę komu dáię/ Decimas do. Kn 166.
  • ~ dziesięcinę dawać den Zehenden geben. païer la dîme. T III 315.
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. dawać czemuś ucho: »wierzyć czemuś«
  • ~ Insi zas co się tey pestylencyiey uchronic nie mogli Consilis [radom] onych łacne daiąc ucho. [...] Pod owę podpadać musieli paremiią Qui facile credit facile decipitur [Kto łatwo wierzy, łatwo bywa oszukany]. PasPam 148.
fraz. dawać ponętę: »nęcić, wabić, pociągać«
  • ~ Idę tam gdzie mi Nie Hymeneuszowe daią ponętę koncenty Ale nalezytą [zam. należyte] Sarzy moiey wołaią Classica Gradivi. PasPam 147v.
fraz. przyczynę dawać: »szukać zaczepki do zwady, zaczepiać kogoś«
  • ~ Panie Marcyanie niemiałes mię tu Wszeć poco prosic kiedy przyczyny daią y miodem oblewaią. PasPam 88.
fraz. język w płat dawać: »o prawniku: być sprzedajnym, nieuczciwym«
fraz. honory dawać: »oddawać cześć«
  • ~ Tam tym iako Bogom chonory dawano Temu na progu Szyię ucinano. PasPam 110.
fraz. dawać odpór: »odpierać kogoś«
  • ~ Niech ostre Nieprzyiacielowi daią odpor kopiie. PasPam 205.
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Zawsze tęn przegraie kto przyczynę daie. PasPam 89v.
przys.
  • – Ná rześ cię byśku chowáią przétoć dobry obrok dáią. KnAd 977.
przys.
  • ~ Pánowié dáwnoby pozdycháli/ by iem vbodzy (chłopkowié) nié dawáli. KnAd 819.
przys.
  • Kto się wádzi/ á nie biie/ Obiecuie/ á nie dáie/ Powiada/ á niewie. Táki niepewny chłop. ŻabPol B3.
przys.
  • ~ Przyiacioł wnét dość nabędziesz: Jéśli nic nié bráć/ wiéle dáwáć będziesz. KnAd 968.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)