POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło RAZIĆ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło RĄBACZ
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 16.10.2014
PŁATAĆ czas. ndk
Słowniki: Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SStp, SXVI nie notują
Formy gramatyczne:
płatać
lp1. os.płatam
3. os.płata
lm3. os.płatają
lpm3. os.płatał
ż3. os.płatała
lmmos3. os.płatali
płatając
płatano
1. »rozcinać, rozszczepiać, rąbać co wzdłuż, ciąć na kawałki, płaty, szczególnie mięso, rybę, zwierzę; zadawać cios powodujący ranę«:
Rekcja: kogo co
przen. przenośnie:
  • ~ Ledwo się słonce ięło nad ziemię podnosic kaze woysku wychodzic, kaze szturm ogłosić Do Kozackich Taborow: lub zysk, lubo strata Tak mu pomsta, tak mu gniew serce wPiersiach płata Chocby wszytkim Turkom byc dzisia naPrzedpieklu byle dobyc Kozakow [...]. PotWoj 101
  • ~ Niemasz Tyranna gorzey rzekę kata, Nad umysł człeczy gdy się na złe uda, Wewnątrz w nim serce, zwierzchu ciało płata, Iusz oko zawsze smutne, twarz tam chuda [...]. PotSyl 16
  • ~ Káżdy tę Tarcz grzechámi nieczystemi płata, Co dzień práwie, y rzadko kto pokutą łata, Pánie: przez żołcią z octem mąconc kielichy, Powlecz miłosierdziem swym, grzechow nászych Szychy. PotPocz 48
2. przen. »bić, gromić, zadawać klęskę; robić krzywdę«:
Rekcja: kogo co

PŁATANY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mpłatany
»rozcięty, rozkrojony, tu: podwójny, dwugłowy«:
  • – [...] Bram wtym zamku 4. iedna ku rzece Moskwie, drugo [!] do sargorodu, na iedney ztych, Bramie, ktorą nazywają Fro[.]viesko wa worota, orzeł na gałce płatany, ktorego Maskwa [!] za herb nazywa. MasDiar 71v-72.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)