Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ZŁOTY

przym.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1609
Formy gramatyczne
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • złota baba:
    • – Przy gębie rzeki Obio iest ieden báłwan stáry iako Bábá trzymáiąc dwoie dzieci ná ręku iedno á drugie v nog ktory obywátele zowią złotą bábą. BotŁęczRel IV 133.
    • – W Obdorze tákże Sámoiedzkiey Prowincyi był Bałwan ZŁOTEY Baby, ktorey ná ofiarę bito Jelenie y futrá dawáno Sobole. ChmielAteny I II, 430.
  • czerwony złoty:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • złoty baran:
    • – Druga przyczyná [powstania nazwy herbu Junosza Baran], że był w Kościele Iunony Ten obrzędem Pogáńskiem, złoty Báran rzniony. PotPocz 96.
  • złota wolność:
  • »swoboda szlachecka wynikająca z przywilejów, które osiągnęły szczyt w prawie sprzeciwiania się niekorzystnym uchwałom sejmu«
    • – Dawał przykłady dawne ze puko Polacy tak czynili poty floruit złota wolność. PasPam 231v.
  • góra złota (sz. zm.):
  • »kopalnia złota«
    • – Má ten Potentat złote gory w Mácedonii, w Węgrách ná gránicach Bulgaryi, srebrne gory w Grecyi. ChmielAteny II 489.
    • – BOGACTWA tego Monárchy niezmierne z relácyi Missionárzow y rożnych Peregrynántow. Iedni twierdzą, że má Mogol 1500. Millionow Intráty: Herbertus dowodzi, że liczy ná rok Prowentow dwá kroć sto piećdźiesiąt tysięcy Millionow Tálerow bitych. Má złote gory, kámienię drogie z Bengali. ChmielAteny II 590.
    • – gora kruszcowa; gora złota, śrebrna. T III 400.
  • złota blacha I (sz. zm.):
    • – Pozłocisty/ złocisty/ pozłacány. Inauratus. Auratus currus: auratum tectum [...] Aureolus, auro similis [...] Obauratus [...] Imbracteatus auro [...] Pozłocisty sporo/ ábo bláchą złotą pokryty. Contactus ab auro fuluo chlamydem [...] Auratilis puluisculus [...] Circumlitus auro. Kn 810.
    • – W Mieście tym iest [...] Meczet, albo Bożnicá Turecka [...] złotemi obita bláchami we wnątrz po scianách. ChmielAteny II 518.
  • złota blacha II:
    • – Czwarte pułki wiedzie Slęzakow y Sarmatow Sam Henryk: na przedzie Złota blacha puklerzem z przyłbice Gorgony Postalonych Rodelach patrzą na wsze strony. DrobOpow 70-71.
  • złotej wełny baran:
    • – Kiedy przed Mácoszyną uciekáią zrzędą Brát z Siostrą [Fryksos i Helle] złotey wełny Báráná osiędą. PotPocz 95.
  • bot. złoty trank:
  • »zapewne płesznik (Pulicaria) lub oman szlachtawa (Inula conyza)«
    • – Zowią go iedni Sláchtáwą. drudzj [!] Chlástáwą/ ini Chlástáną/ niektorzy Pleśnikiem/ Czechowie/ y nami niektorzy Złotym Trankiem. SyrZiel 746.
    • – Szláchtáwá/ Chlástáwá/ Płésznik mniéyszy/ Chmiélik/ Złoty tránk. Conyza, Cunilago, [...] Conilago, Psyllium, [...] vulgò Pulicaria minor. Kn 1117.
Związki frazeologiczne

  • złote runo:
  • »w mitologii skóra czarodziejskiego baranka, której zdobycie wymagało niezwykłej odwagi i męstwa«
    • – Herbowna twoia Nawa więcey meruit swiatu Nizeli owa ktora Iazonowi złote z kolchydy przyniosła Rono. PasPam 205.
    • – Niech się odwazny Iazon złotym popisuie Runem. PasPam 80v.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Srebrny/ złoty guz nié boli. KnAd 765.