Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

TUŻ I

part.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (tuż), L (tuż), SWil (tuż), SW (tuż), SJP (tuż)

Nienotowany w słownikach:
SXVI (? ), Kn (? ), T (- )

Formy gramatyczne
tuż  
Znaczenia
»bezpośrednio, zaraz«
  • – Zá dźiewiętnastym rázem Graff Mánsfeld/ ze czteremá tyśięcy ludu co celnieyszego/ w piąćidźieśiąt piąći okrętow/ podiáchawszy nas obległ/ pięćiory szańce tuż zá stárą Dźwiną dosyć mocne/ y bászty w nich cztery wysokie vsypawszy/ z sześćiu kárton cáłą pięć niedźiel do nas strzelał/ trzykroć o szturm do brany nászey się kusząc. BiałłozorList Av.
  • – Potym gdy mu szcżęście posłużyło że został Krolem Syciliyskim/ záwsze do stołu kazał ták gotowáć/ żeby przy złotych kubkách/ tuż stały y gliniáne dzbánuszki BudnyBPow 110.
  • – O cię grá idzie: iuż y tobie biádá: Kiedy tuż podłe gore v sąsiádá. BudnyBPow 67.
  • – Przy sobie psa, co przy niem tuż bieżał, wiernego, Podjezdka zaś pod sobą miał ladajakiego ArKochOrlCz I 148.
  • – Bo Amálektyká y Chánáneycżyk tuż przed wámi są/ y poleżećie od miecżá: Bo dla tego/ żeśćie śię odwroćili od Páná/ nie będźie PAN z wámi. BG Lb 14, 43.
  • – W tym iednę zbyt Páńską/ práwie Krolewską obaczysz Salę/ przy wyśmienitych y bogátych wielu Pokoiách/ tuż przy ślicznym y niezmiernie wesołym Ogrodzie/ DelicWłos 255.
  • – Drogiemi i kosztownemi przyozdobione obiciámi/ miánowicie Conterfekty kunsztowne/ ktorych wykład/ tuż záraz ná brzegách wypisány stoi. DelicWłos 88-89.
  • – Dla czego postánowił áby nie sámego dnia 14. pierwszego miesiąca Xiężycowego Zydowskiego święcono Wielkanoc: ále w Niedzielę tuż nástępuiącą po dniu 14. tego miesiąca, ktorego dnia Chrystus Zmartwychwstał: BystrzInfChron 10.
  • – Drugi tuż blisko Meczet iest, gdźie CHRYSTUS Pan ostátnią iadł wieczerzę: ChmielAteny II 533.
  • – Drugi raz dnia tegoż nadszedł, toż samo zastał spectaculum: aż dnia trzeciego iuż zastał owę kupę rozlazłą y zabitą żabę ziemną wielką; tuż zaraz znalasł Kamien, otarszy y ochędożywszy, zaniosł do domu, ktory w domu Gretterow był konserwowany, y wielom pożyczany, ale wziąwszy zastaw 50 álbo sto złotych valoris. ChmielAteny I 661.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • tuż tuż:
  • »bardzo blisko«
    • – Zá ktorym kiedy tuż tuż nástępował: ChełHWieść C3.
    • Tuż tuż przed sobą masz obecność iego/ á obecność ze wszelką mocą y władzą/ istotnie przytomną. BujnDroga 195.

TUŻ II

przysł.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (tuż), SW (tuż), SJP (tuż)

Nienotowany w słownikach:
SStp (- ), SXVI (? ), Kn (? ), T (- ), SWil (- )


Najwcześniejsze poświadczenie: 1610
Formy gramatyczne
tuż  
Znaczenia
1. »blisko, obok«
  • – W tenże czas i Awokon tuż i z Oliwierem, Awin i mężny Otton z cnem Berlingijerem, Wszyscy do Rodomonta konie rozpuścili I w piersi go i w boki drzewy uderzyli. ArKochOrlCz II 5.
  • – A gdy go rozciągniono/ aby go bicżmi bito/ rzekł Páweł do Setniká ktory tuż stał: BG Dz 22, 25.
  • – Wszystka się Moskwa z Ostrogow dziwiła/ Gdy do Smolenska ta rzesza wchodzila/ Ráda by była/ ále nie dospiáła/ Szkodziła: bowiem tuż nászych widziáła. ChełHWieść C.
  • – Owychći to buyno wyniosłych Szezepow wyborny á tuż pádaiący owoc. DanOstSwada 15.
  • – Tam są Theby Tesalonickie, Gory, Olympus y Pindus, Pelius, Ossa, tuż Tempe, wesołe mieysca nád rzeką Peneus. ChmielAteny II 439.
2. »już«
  • – Posłano páná Pomáekiego Podstolego Lwowskiego do Bialey z instructyą od K. I M do kozakow Zaporowskich/ ktorzy tám/ gdy sie tuż Biała poddałá/ tyránstwá y mordy chćieli czynić BielDiar C2v.
3. »zaraz?«
  • – Lecż Pelaea wyprzedzi odemnie rzecz práwi/ Gospodarz z gospodynią tuż uchá nádstáwi. ChełHGwar A4v.

TUŻ III

przyim.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1665
Formy gramatyczne
tuż  
Znaczenia
»obok«
  • – CAietta iest to iedne Miásteczko/ álbo klucz Páństwá Neápolitáńskiego/ tuż Morza leżące: DelicWłos 192.
  • – w Pomienionym Páłácu/ álbo Rátuszu/ tuż Drzwi gdy się do Gmáchu Praesidentá albo nastárszego Przełożonego wchodzi/ iest ieden okrągły kámień/ DelicWłos 259.
  • – W koordynowaniu pomnieyszych części obserwuią Architekci, áby podobne sobie, tuż siebie niebyły. BystrzInfArch B4.
  • – Trzecia: czemu y nayodlegleysze objecta, ná przykład słońce záchodzące zá gorę, álbo domostwo, widzi się tuż gory tuż domostwa? BystrzInfCosm E2v.
  • – Jednę ich część lokował niżey tuż Empyreyskiego nieba. BystrzInfCosm B4.
  • – Siodmą Persis, teraz Farsistan tuż morza Perskiego. BystrzInfGeogr D3v.