Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AFEKTACYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: AFEKTACYJA, EFEKTACYJA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn, T


Najwcześniejsze poświadczenie: 1625-1626
Formy gramatyczne
lp M. afektacyja  
D. afektacyi  
afektacyjej  
C. afektacyi  
afektacyjej  
B. efektacyją   || afektacyją  
lm D. afektacyj  
C. afektacyjom  
B. afektacyje  
Ms. afektacyjach  
Etymologia
łac. affectatio
Znaczenia
1. »zabieganie o co, żądanie, życzenie sobie czego, pragnienie«
  • – Przystąpi potem [pan Buczyński] do affektacyj moich teraźniejszemu czasowi służących. RadziwKSprawy 50.
  • – Z tąd ná koniec nie dármo podięte protekcye Miast Książąt lennych w nie słusznych áfectácyách/ y Oyczyźnie szkodliwych. OpalŁRoz L2.
  • – Chrystus Jezus chcący ták tryumphuiącego iáko y woiuiącego Kościołá áffektácyiey wygodzić/ rozdzielił Ciáło Swoie święte ná dwoie. StarKaz II, 39.
  • – Prośbie, żądaniu y áffektátiey, w ták poważney spráwie, mey miłey Kumie [śmierci] dałem mieysce. AndPiekBoh 61.
  • – Wczorá dopiero miał Poseł Tátárski audiencyą v K. I M; ná ktorey audiencyey Listy oddawszy od Cháná/ áffektácyą Iego/ ktora onemi listámi continebatur, mową swoią szerzey przełożył. MerkPol 32.
  • – Dałęm znosząc Długi Ordynackie za effektacyią Io MSCi Pana Myszkowskiego Io MSCi Panu Sędorowskiemu [Szandorowskiemu] Rotmistrzowi flo: 4000. PasPam 235.
  • – Żądał [Jan Stefan ze Skorzewa] abym od [...] [jego] affektacyjej i prośby nie odstąpił. InwPuck 157-158.
  • – Te ná proźbe y Affektácyą jego [młodzieńca] do Wm. M. M. Páná zá nim wnosze przyczyne. DobrPol II, 68.
  • – Według własnego ich [chłopów z Lubonia] zdania i afektacji każdemu z nich pozwala się roli w trzy pola tak wiele, ażeby żyta ćwiertni pięć [...] wysiać mogł. RzepLubKutrz 221.
  • – Konferował Król August pieczęć wielką Załuskiemu [...] na co dziwnie bolał Primas Radziejowski że nie według Jego affektacyi. OtwEDzieje 101.
  • – Za Listem ImPana Piotra Głuszynskiego na mocną affektacyą pozwoliłem wkromie wziąć na moy kredyt u Pa Toskaniego kupca Warszawskiego TBch 50. SapADiar 104.
  • – U mnie maxima słuzyć zawsze Przyiacielskiey affektacyi. MikSil 67.
2. »przychylność, życzliwość«
  • – Widząc potrzebę áffektácyey I. K. M. Chán I. M. Woyská ordynował insze z Sołtanem świeże w Vkráinę. MerkPol 101.
  • – Sub protextu Dworskiey Affektacyjej y swoię mieli [doradcy] prae Oculis Prywatę. PasPam 191.
  • – Więc juz swoję substancyją puszczam na afektacyją I cokolwiek tylko chciała, natenczas wytargowała [macocha]. StanTrans 59.
3. »cecha, skłonność«
  • – Pokażę [...] iako przez opuchłego w piśmie ś rozumie się człowiek chciwy. A druga, iáko chciwy nie może bydź od tey złey affektacyiey swoiey uleczony/ ieno przez sámego Chrystusá Pána. StarKaz II, 408.
4. »cierpienie, dolegliwość; ból«
  • – Hetman [...] ledwo od zwyczainei iemu affectatijei za cięszkiem zafrasowaniem się przychodzącei z konia nie spadł. OssŻyw 33v.
  • – Dziś z łaski Bożej król jm. jest relevatus od tych bólów [...] Jmp. poseł bawarski ani wczora, ani dziś nie był u króla jm., bardzo poturbowany będąc tą afektacyją króla jm. SarPam 124-125.
  • – Król jm. ranne nabożeństwo u oo. bonifratellów [...] będąc cale wolnym od afektacyjej kamiennej [odprawił]. SarPam 142.
5. »nienaturalność, przesada«
  • – Do stylu historycznego wielkiej nad inne trzeba zwięzłości, uwagi, ostrożności, biegłości i słów bez affektacyjej łagodnych. LubSArtPol 206.