Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KOŁO I

rzecz.
n
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1608
Formy gramatyczne
lp B. koło  
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • koło arytmetyczne:
Związki frazeologiczne

  • na swoje koło wodę ciągnąć:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • koło chodziste:
  • koło arytmetyczne:
    • Koło Arythmetyczne: iest Instrument do snádnego multyplikowánia, y dżielenia liczb wielkich służący. SolGeom III 78.
  • koło bydlęce:
  • koło do chodzenia:
    • – Wiedzieć tedy potrzebá: że chodzęnie w kole przydáć się może co ciągnięnia wody, nie do młynow. Gdyż nie zdoła obracániu kámienia mielącego. Niech bowiem będzie koło do chodzęnia ludzkiego, wysokie ná łokci ośm; przypádnie obwod iego w łokci 25. potrzebuiących krokow ludzkich ná ieden obrot 50. SolArch 95.
  • chodzenie w kole:
    • – NAUKA XV. Pompowáć wodę chodzeniem w kole. SPorządz koło M, sposobne do chodzenia w nim kilku ludzi y przy S, ná iednym wále EH cztery łopátki D. SolArch 148.
    • – Wiedzieć tedy potrzebá, że chodzęnie ludzi w kole skromnym deptánym, nie zdoła obracániu kámięniá mielancego. Dopieroż w kole wielkim dla iego leniwego obrotu. SolArch 95.
    • – Wiedzieć tedy potrzebá: że chodzęnie w kole przydáć się może co ciągnięnia wody, nie do młynow. Gdyż nie zdoła obracániu kámienia mielącego. Niech bowiem będzie koło do chodzęnia ludzkiego, wysokie ná łokci ośm; przypádnie obwod iego w łokci 25. potrzebuiących krokow ludzkich ná ieden obrot 50. SolArch 95.
  • centrum koła:
    • Centrum Kołá: Znáczy Srzodek kołá. SolArch 1.
    • – Okryśliwszy cyrkuł ná kole, połdyámetrem długim ná ćwierci pięć łokciá y calow pięć. Rościągniesz nić mocną po Rámionách przez sam srzodek álbo centrum kołá, y pod tą nicią wyciągnioną, náznáczysz punktá ná cyrkule dwa. SolArch 78-79.
    • – Centrum, indecl. pośrzedność. Centrum, Mittel-Punct. le centre. § [...] centrum koła znaczy śrzodek. T III 104.
Związki frazeologiczne

  • chodzący po kole:
    • – PRZESTROGA I. koło KG, ma bydz postáwione około N, wierzchu kołá LTN, nie E ták iáko w figurze, áby chodzący po kole LTN mieli wolne mieysce gdy wiádro opuszczone wyciągáć będą. SolArch 143.
  • chodzący w kole:
    • – Według tey przestrogi máią się miárkowáć siły chodzących w kołách, ktorymi wodę álbo cieżary insze kto ciągnie do gory. SolArch 142.
    • – Wszakże iż ciężar w kole postáwiony według Náuki 28. Części I. tey Zabáwy 2 pod punktem E, (to iest pod stopniow 60. nád ktory punkt chodzący w kole, ztrudnością wyżey postąpić może,) tylko połowicą siebie samego ociąża koło do obrotu, a gubi połowicę, iáko obaczysz ná Tablicy przy sześćdziesiątym stopniu ráchuiąc od B, punktu kołá w Figurze. SolArch 95.
  • kołem chodzić:
    • – A ci co reformati niedaleko czekac Ze bedą deformati kołem to bo chodzi. OpalKSat 107v.
    • – Wszytko iak z ziemie poszło tak się w ziemię wraca. Toc przez Lat szesc tysięcy pasmo ten Swiat wodzi, Iedno psuie, drugie ztysz Materyey rodzi. Tec są Pierwszey Mistrzyni wszech rzeczy Natory, Koła ktorymi chodzi. PotPer 22-22v.
  • chodzić w kole:
    • – Nic Swiat nigdy nowego nie mądzi Smiech z płaczem Przeplatąno więc chodzą wtym na Swiecie Kole. OpalKSat 17v.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • (wariant I):
    Taż baba na tychże kołach. VerdBłażSet 92.
  • (wariant II):
    Taż przecię baba na tych kolech bywa. VerdBłażSet 93.
  • (wariant III):
    Táż Bábá/ też kołá. RysProv Iv.
  • Obawiam się zgoła, aby tysz baby nie dzwigały tesz koła. OpalKListy 72.
  • Babá z wozu/ kołom lżej. RysProv 12.

KOŁO II

przyim.
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
koło  
Znaczenia
1. »blisko, obok«
  • – O Panu Lubomirskiem iuz było słychać, koło krzepic. PasPam 197v.
2. »naokoło«
3. »około«
4. »przy«
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • poszukać koło kogoś czegoś:
  • »obszukać kogoś w celu znalezienia czegoś«
    • ~ Nawet y tych co polassach zywcem znaydowali to wprzod koło niego poszukali trzosa. PasPam 52.