Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KOCIOŁ

rzecz.
m
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Warianty fonetyczne: KOCIOŁ, KOCIEŁ
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Formy gramatyczne
lp M. kocioł  
Ms. kotle  
lm B. uż. nosob. kotły  
Znaczenia
1. »instrument muzyczny półkolisty, miedziany bęben obciągnięty skórą, w którą uderza się pałkami, używany w wojsku, a także podczas uroczystości«
  • – Pasza Sylistryiski [...] zwycięzywszy zawolą Boską Naszych y z Pędziwszy z Po[la] Pozbierał z poboiowiska owe Porzucone kopiie kotły Bębny Choragwi wiele y Więzniow. PasPam 265.
  • – Tam w Woysku Muzyka trąbi w kotły chałas grzmot, krzyk. PasPam 59v.
2. »duże naczynie do gotowania«
  • – Wołu, wieprza, albo barana kiedy zabiią to naymnieyszey krople krwie niezepsuią ale ie wytocza wnaczynie na mięszawszy wto krup ięczmiennych albo tatarczanych, to tem kiszki owego bydlęcia nadzieią y razem w kotle uwarzą. PasPam 55v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • [Kocioł] chmielowy:
  • kocioł do chmielu:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • kocioł browarny:
    • – Zydzi na Wsiach mieszkaiący na Arendach browarnych, od każdego kotła gorzałczanego, dadzą po złotychośmi, a od browarnego, po złotych dziesiąciu. FredKon 59.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

od przysł.: Przyganiał kocioł garncowi, a sam smoli.
  • (wariant I):
    ~ Tak kocioł garcowi Przygania i dojmuje, balbierz – balbierzowi. ŻałRokLub 159.
  • (wariant II):
    ~ [...] życzyłbym, żeby kocieł gárcowi w tey mierze nie przygániał, gdy obay smolą. BystrzPol M br.
  • Kocioł gárncowi przygania. KnAd 1031.