Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŁABĘĆ

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ŁABĘĆ, ŁABĘDŹ, ŁABĄDŹ
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (łabęć), SXVI (łabęć, łabędź), Kn (łabęć), T (łabęć, łabędź), L (łabęć, łabędź), SWil (łabędź), SW (łabędź, łabęć, łabądź), SJP (łabędź)

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. łabęć   || łabędź  
D. łabędzia   || łabęcia  
C. łabęciowi   || łabędziow  
B. łabędzia   || łabęcia  
N. łabędziem   || łabęciem  
Ms. łabędziu  
lm M. łabędzie   || łabądzie   || łabęcie  
D. łabęci   || łabędziów   || łabędzi  
B. łabędzie   || łabęcie  
N. łabęciami   || łabędziami   || łabędźmi   || łabęćmi  
Ms. łabęciach  
Znaczenia
1. »duży, wodny ptak o długiej szyi, białym (rzadziej szarym) upierzeniu, Cygnus«
  • – Tym się też brzydzić będzie z ptástwá, y jeść ich nie będziecie/ bo są obrzydliwością: jáko Orłá/ y Gryfá/ y morskiego Orłá/ Y sępá/ y Kánie według rodzáju ich. Káżdego Kruká według rodzáju jego: Tákże strusá/ y sowy/ y wodnej kánie y Jástrzębá/ według rodzáju ich. Y Puhaczá/ y Norká/ y Lelká/ Y Lábęciá/ y Bąká/ y Bocianá. Y Czáple/ y soiki, według rodzáju jch/ y Dudká y Nietopyrzá. BG Kpł 11, 13-19.
  • ŁAbęć/ Cygnus [...] Cycnus [...] Olor. Kn 342.
  • – Pytałem y oto czemu na Huzno zapraszają? [...] Powiedział ze ta Sztuka nay Smacznieysza iest w Łabędziu. PasPam 164.
  • – Całego Łabędzia, zapraszać, niżeli na same Huzno. PasPam 164.
  • CYGNE, subst. m. Cycnus, i, m. Olor, oris, m. [...] ŁABĘC. [...] Ptak wodny wielki, bardzo biały procz młodości, szyie długiey y prostey. Pospolita omyłka iákoby łabęć miał spiewać przed śmiercią, iest okazyą że Poetow pospolicie zowią Łabędziami Gory Parnassowey zwłaszcza o ostatnich ich rymach y pismach mowiąc. DanKolaDyk 407.
2. »herb szlachecki z wyobrażeniem łabędzia; wyobrażenie łabędzia w herbie szlacheckim«
  • – Epithapium Herbownemu Łabędz. PotPocz 173.
  • – Do Piiánice Herbu Łábędz. Łábęcia w Herbie nosisz, wodą Łábęć płynie, Wodę piia? czemusz ty, pytam: mokniesz w winie? PotPocz 174.
  • – Do Xiędzá Herbu Łábędz. Sam w Albie, Łabęć w Herbie, zacnego Kápłáná, Skoro zdiął Albę z siebie? áż czárna sutánná, Iużby z Herbowym, z wierzchu, y ze spodu Ptakiem, Záwsze białym, y záwsze trzebá być iedynákiem? Ieżeliś tylko komzą, ciáłem á nie duchem, Biáły? PotPocz 174.
  • – Do Flisa Herbu Łábędz. Czytałem u Wilekiego nie dawno Poety. Ze się gdzieś odmieniły, w Łábędziow okręty, Łábęciá w Herbie máiąc, że do tego czásu, Nie możesz weń przetworzyć, dziwna rzecz dubasu? Z Wisły nie schodząc, inszym: nie mowię, po trawty, A odmień swoie szkuty, w Łábęcie y Trákty. PotPocz 175.
Użycia metajęzykowe
  • - Dziegieć gość kłykieć łábęć łokieć páznokieć połeć pypeć wiecheć [są r. męskiego]. WojnaInst 11
Podhasła

ŁABĘĆ


Najwcześniejsze poświadczenie:
1743
Znaczenia
astr. nazwa własna »nazwa gwiazdozbioru«
  • – Dziewiąta [konstelacja] Łabędź z gwiazd 20. BystrzInfAstron N1v.
  • – ...ná iáki czas ziawiły się [nowe gwiazdy] [...] Jáko to w roku 1600. w konstellacyi łábędzia. W roku 1604. w konstellacyi Węzownika. BystrzInfAstron N3v.