Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

DZIĘKA I

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp
M.dzięka
D.dzięki
B.dziękę
N.dzięką
lm
M.dzięki
D.dzięk
dzięków
B.dzięki
N.dziękami
Ms.dziękach
Znaczenia
zwykle w lm. »podziękowanie«
  • Dźięká ábo dźięki/ dźiękowánie/ dźiękczynienie. Grates, gratiarium actio; Gratulatio dijs immortabilis, [...]. Kn 162.
  • – Niegodzienem ja przez wszytkie me życie Takich dzięk wielkich, jaki mi czynicie! BorzNaw 93.
  • – Teraz O Wielki Boze zatakowe Posły Przym dziękę unizoną: Ze Tyran wyniosły Myli się w swey Imprezie: szwankuie wswey bucie [...]. PotWoj 105.
  • – Do tego przeto ia, á nie ludzie zá chleb wzięty dziękuią, ábyście Chlebodawcy, dziękow i wdzięczności, od waszych Chlebo-iedzcow nie spodziewáli się, ále od samego Páná Chrystusa. MłodzKaz III, 294.
  • – Ani dzięki ani nagrody nie pozwolono Koniuratowi ale tylko samey amnistyey. ChrośKon 91 marg.
  • – To tedy oddawszy przy powinności w dziękách wiecznemu Bogu, á WKMści w wdzięczności, mowić iuż przychodzi, co teraźnieyszego iest Seymu, á przyiścia Nászego okazyą. DanOstSwada I, 13.
  • – [...] § mieszka dźiękami napełnił, ale nie dźięgami. T III 307.
  • Dźięka. Danckbarleit; danckfagnng, Danck; dieses Wort wird am öftern in Plur. gebraucht. grand merci; remerciment, reconnoissance, actoin de grace; on prend ce mot le plus souvent au pluriel. § z dźięką za tę uczynność nagrodzę; [...]. T III 308.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • czynić dzięki komuś (sz. zm.);
  • oddawać dzięki (komuś) (sz. zm.):
    • – [Faeton] tym się cieszy/ ze wodze pozwolone wziął iuż do swey ręki: Zatym przymuszonemu Oycu czyni dzięki. OvOtwWPrzem 55.
    • – Iatez dopiero obaczywszy się y odpocząwszy trochę Poklęknąłęm pierwey dzięki czyniąc Panu Bogu y S. Antoniemu. PasPam 280.
    • – Obaczywszy się tedy bydź uzdrowionym/ pocznie on trędowáty dzięki oddáwáć Panu padszy ná twarz swoię/ y to cudo Páńskie pocznie przed ludem wszytkim wysławiáć. StarKaz 273.
    • – [...] nayniższe za to dobrodźieystwo oddaię dźięki. T III 308.
  • uczynić dzięki komuś;
  • dać dzięki komuś;
  • oddać dzięki (komuś) (sz. zm.):
    • – Zlecamy to Ich MSCiom PP. Posłom [...] ze by fortunnego w długie Lata IkMSCi Powinszowawszy Panowania, Powinne Nomine całego koła naszego za Oycowskie Bonum [dobro] tey Oyczyzny. Pieczołowanie uczynili dzięki. PasPam 216.
    • Uczyniłęm Bogu dzięki że mię przecię do pierwszego przyprowadził zdrowia. PasPam 78v.
    • – Iák Cię mam błogosłáwić, iákieć mam dáć dzięki, A naprzod Bogu memu, ktoregom iest ręki Mocą przez Cię rátowan [...]. DamKuligKról 265.
    • – Usłyszawszy to Maurycyusz, dał chwáłę, y dzięki Bogu Pánu nászemu. TylkStrom 121.
    • – Bądzmyz wdzieczni daru tego Chwalmy swiete imie iego Spolnie go wsziscy witaymy Powinne dzieki oddaymy [...]. KodKon 41.
    • – Niemasz nic słusznieyszego iako Xciu IoMSCi kurlandzkiemu powinne oddać dzięki że tak długo czekał. PasPam 217v.
  • niech (Panu) Bogu będzie dzięka (sz. zm.):
    • Niech Bogu będzie dzięká ná wieki/ że mię z łáski swey chowa nienáruszoną ná zdrowiu/ lubom bárdziey niegodná łáski iego S. nád inne ludzie. OkolNiebo 27.
    • Niech będzie Panu Bogu dzięka, że też i nas z drugimi domieścić raczył łaski Swojej i odpustu. MałpaCzłow 244.
  • dzięka (Panu) Bogu (sz. zm.):
    • Dźięka Bogu vide Chwałá Bogu. Kn 162.
    • – [...] teraz wszędzie Bogu Dzięká! Pokoy [...]. ErnHand 310.
    • dźięka Bogu Gott sey Danck. Dieu soit loué; graces à Dieu. T III 308.
Związki frazeologiczne

  • przez dzięki;
  • bez dzięki:
  • »wbrew woli; wbrew woli«
    • – Wziąć wody letniey, więcey niż quaterkę, octu trochę, oliwy wlać łyszkę, soli sczypt: to zmieszawszy wypić. Abo ieść choć się nie chce przez dzięki, tedy będzie wymiot. PetrSInst D2v.
    • – *przez dźięki; bez dźięki. wider Millen, durchaus. malgré, par tout, absolument. T III 309.
    • – [...] musisz y bez dzięki Dziewkę wrocic z zdradzieckiey nie siestrzynney ręki [...]. DrobOpow 210.
    • – *przez dźięki; bez dźięki. wider Millen, durchaus. malgré, par tout, absolument. T III 309.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Mieszká dziękámi nié nápéłnisz/ ále dzięgámi. KnAd 489.

*DZIĘGA I

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: *DZIĘGA I || DZIĘKA II
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (dzieńga)

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?), Kn, T, L (?), SWil, SW, SJP

Formy gramatyczne
lp
M.dzięka
lm
N.dziękami
Etymologia
rus. dáha
Znaczenia
»rzemień, knut, arkan«
  • – Owi astrachan[s]cy kałmucy zgineli cozmy się ich lękali y powiadali Ci Co Ich bili [...] ze nieumieli nic y owszem począwszy się trohę zrazu uwijac z Swemi Dziękami [!] ieszcze prędzey pirzchali nizeli Moskwa. PasPam 109.
  • Magnificat byś poprawował prawie, Dzięka czy cięga byłaby na ławie. BarŁNowBar I 475.