Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

AMBROZYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (w in. zn.), L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI, Kn, T

Formy gramatyczne
lp M. ambrozyja  
D. ambrozyjej  
B. ambrozyją  
N. ambrozyją  
Ms. ambrozyjej  
lm N. ambrozyjami  
Etymologia
łac. ambrosia, z gr.
Znaczenia
1. mit. »w mitologii greckiej: pokarm bogów, który zapewniał im nieśmiertelność i pogodny, radosny nastrój«
  • – Za używaniem iego [ziela boży byt] [...] długowieczne y żywotne ludzie zachowuie, iako y ona Ambrosia, ktorą powiadaią bydź pokarmem Bogom. SyrZiel 729.
  • – Są łąki/ gdzie Słoneczne pasáią się konie; Ná ktorych/ miásto trawy/ Ambrozyią máią/ y nieśmiertelnymi się/ iedząc ią sstawáią. OvOtwWPrzem 148.
  • – Iowisz [...] właśnie w puł obiadu zacząwszy nectarem y ambrosią wzbudzać wesołe humory, pytał Mercuriusza. AndPiekBoh 80-81.
  • – W Abrozyey [!] pływać szczero będziesz/ y dobrych wiecznie dni zażywać. TwarSPas 113.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • ziele ambrozyja:
    • – Zyć się iey [Zorzy] zeydzie wieczną treścią. To iest, zielem Ambrozyą, ktora wiecznymi czyniłá tych, co iey vżywáli. OvOtwWPrzem 289 marg..
Przenośnie
  • Ztąd y bibliotekę w Senatorskim dworze wszytkich Spraw Starowiecznych miał [Marcin Kalinowski] w prawym dozorze Gdzie iuz go Melpomene Słodkiemi wabiła Ambrozyami mile.DrobOpow 199
  • Iescze słodką poionemi perłowey rozy ambrozyą ziemia niestroina kwiatami.MikSil 175
  • Znowu ziemskiego Jowisza biesiady Pamiętne światu wznieciły nam zwady, Kiedy za pełnym ambroziej stołem pięknym usiadszy trzy boginie kołem [...] Ciebie pierwszego w śmiertelnej urodzie, Cny Radziwile, sędzim obierają.MorszZWierszeWir I I, 459
2. przen. »pokarm, napój mieszkańców nieba, raju chrześcijańskiego«
  • – Tam [w niebie] razów dla miley podiętych Oyczyzny Przed Wodzem Woysk Angielskich presentuią [przodkowie Jana Lipskiego] blizny Z ktorem we Czci zywotem niesmiertelnem zyią Ssąc nektar y nad Słodki Cukier Ambrozyą. PotWoj XVIv.
  • – Niech mi odpuści, komu świat przypadł do smaku, Zeby Niebo miało być? nie ma wiary znaku. Woli bowiem brahę pić, z świniami pospołu, Niż słodką Ambrozyą, z Anioły u stołu. PotPocz 163.