Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BŁOTNY

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. m błotny  
ż błotna  
n błotne  
D. m błotnego  
ż błotnej  
n błotnego  
N. m błotnym  
ż błotną  
Ms. m błotnym  
n błotnym  
lm M. nmos błotne  
D. błotnych  
B. nmos błotne  
Ms. błotnych  
Znaczenia
1. »pokryty błotem; z błota; o rzekach, jeziorach, stawach: mające na dnie szlam, osad, brudne«
  • – Te [korzonki] z błotnego prochu przez przeták wysiewáią/ ktory proch do wycieránia rąk vżyteczny bywa. SyrZiel 31.
  • – Błocisty/ błotny/ błotá péłny/ Caenosus [...] Limosus lacus [...] Lutulentus amnis. Kn 35.
  • – Y do błotnych świni bez dopuszczenia Bożego nic nie máią [diabły]. KalCuda 133.
  • – Pod tenże [kościół] tám/ iezioro podstąpiło błotne/ Gęstą zárosłe wierzbą. OvOtwWPrzem 447.
  • – Ujechałem do Lwowa. Tam już pełno wszędy Było żołnierstwa, żem też nie miał stanąć kędy; Musiałem odpoczywać z dziatkami i żoną Na błotnym targowisku kilka dni przed broną. ZimBSiel 163-164.
  • – Tuszewka błotne jeziorko, ktore alternatą z zamkiem Grudziądzkim chodzi. OpisKról 26.
  • – Gęsi ná Stáwy błotne gdzie się znáyduią piiawki nie puszczáć. HaurEk 36.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • szczoteczka błotna:
Przenośnie
  • Z tych trzech [kupców] pierwszy/ iestci ná drodze zbáwienney/ ále bodáy nie iedną tylko nogą/ y to ná ostátnim śliskim y błotnym ieszcze stopniu.BujnDroga 269
2. »podmokły, wilgotny, grząski, bagnisty«
  • – Dymárskie piece siebie nie máią bydź blisko/ Ani ná mieyscu błotnym kędy iest zrzodlisko. RoźOff I2.
  • – Lubi y kocha się [ryż] w mieyscách wodnistych/ w błotnych/ w lipkich y w bágnistych. SyrZiel 1000.
  • Błotny/ ná błocié rostący/ léżący/ z błotá wzięty. [...] Palustris aqua, [...] Palustris calamus, iuncus, [...] palustris vlua. Kn 36.
  • – Ieziorko stało/ pełne [...] sitowia błotnego/ złotowierzby/ y trzciny/ y chwastu rożnego. OvOtwWPrzem 315.
  • – Turkow szesc padło Tysięcy Okrom co w nocy wzięto iako się wspomniało I co trupow po błotnych gęstwinach zostało. PotWoj 120.
  • – Poszlismy tedy za przeprawę która była in accessu bardzo błotna zobu stron. PasPam 102v.
  • – Nigdyśmy jeszcze w takiej nie byli biedzie i w tak kraju błotnym, że na piądź suchego nie znalazłby kraju. SobJListy 62.
  • – Kiedy w chodzisz wmieszkanie nanogach gościnca, I błotnych drog prezentu nie noś barbarzynca. MikSil 295.
  • Błotny, na błocie rostący, leżący, z błota wzięty. sumpfig, Sumpf-. de marais, marécageux. § woda błotna; opich błotny. T III 60.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bot. błotny opich (sz. zm.):
  • »pietruszka?«
    • – Opich/ ktory się tu opisuie iest pospolity/ ktory też opichem błotnym y wodnym zowiemy przeto iż przy wodách y błotách rad roście. SyrZiel 1078.
    • Błotny opich. Petroselinum. Macedonicu[m]. Alexandrinum. Apium grande. Hipposelinum. Kn 631.
    • Petroselinum. [...] Błotny opich/ Pietruszká. GuldOn 3.
    • błotny opich. (palustre apium). Wasser-Morellen, gemeiner Eppich. ache ordinaire, qui croît parmi le becabunga. T III 1247.
    • – Błotny, na błocie rostący, leżący, z błota wzięty. sumpfig, Sumpf-. de marais, marécageux. § woda błotna; opich błotny [...]. T III 60.
  • jaszczurka błotna:
  • kokoszka błotna:
  • ruda błotna:
  • błotne siano:
Przenośnie
  • Niech się w suchedni nie dłużę, Już pan z panią nie służę, A do błotnego podołka Panna niech przyjmie pachołka.MorszAUtwKuk 67
3. przen. »bezwartościowy, marny, nietrwały; zrobiony z błota symbolizującego materiał, z którego zbudowane jest ciało ludzkie, świat«
  • – Zniewypowiedzianym zaliem moim, w Warszawie stego ziemskiego błotnego padołu, do przibytkow wiekuistych przeniesion iest [syn Władysław]. VorLetSkarb 182.
  • – Oto, ktorzy ci w Niebie i ná ziemi Służą, nie mogą bydź doskonałemi, Albowiem chociaż wzniosł ich ták wysoko, W Aniołach błędu twe postrzegło oko. Dopieroż w błotnych co się domách krzepią, I fundamentá z gliny sobie lepią, Ktoż się z nich oprzeć twey zacności zdole?. ChrośJob 22.
  • – Lubo z błotnego ulepion wársztátu Szukać chcę chwały Twego Maiestatu. ChrośZbiór Bb3.
Znaczenia niepewne
1 a. 2:
  • – Błocisty / błotny. Caenosus, lutosus, lutulentus. Purwingas / purwu piłnas. SzyrDict 18.
  • Caenosus Blothnÿ, Pliugawÿ. SłowPolŁac 33.
Podhasła

BŁOTNA


w funkcji rzeczownika

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1638
Znaczenia
nazwa własna »imię psa«
  • – Błotna wilczata szyia spodem y nogi białe. ArchRadziw 1638 343, 2.

*BŁOTNA


w funkcji rzeczownika

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1754-1770
Znaczenia
nazwa geograficzna »nazwa wsi«
  • – Paszkowski [...] potykał się z dragonią moskiewską we wsi Błotnej. MatDiar 100.