Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BŁAWAT

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. bławat  
D. bławatu  
B. bławat  
N. bławatem  
Ms. bławacie  
lm M. bławaty  
D. bławatów  
B. bławaty  
N. bławatami  
Ms. bławatach  
bławaciech  
Znaczenia
1. »kosztowna tkanina jedwabna, przeważnie koloru błękitnego«
  • – Przystałęm rękodaynie do Xcia Krzysztofa Radziwiłła Hetmana Polnego W. X. Litt. jurgieltu postąpiono Złł. 500. i Bławatu na parę szat do Roku. MasDiar 140.
  • Błáwat aliter, et Błáwatno/ vide Jédwab/ etc. Kn 34.
  • – Iest zas Cons[tytu]tia A[nn]o 1613 Aby miesczanie y Plebei bławatow y Futer drogich zazywac niewazylisie. TrepNekLib 10.
  • – Bederman [...] Szumno wblawaciech chadzał ocogo pozwawszy do Cons[tytu]tiey 1613 beloby chlopu Bieder nąm. TrepNekLib 25.
  • – Szumno od blawatow chadza, y Sliachcicem udaiesię [Borlecki]. TrepNekLib 36.
  • – Ciáło nasze nie błáwátami drogiemi/ ále według kondycyiey przystoynemi mierney ceny máteryámi okrywáć mamy. StarKaz II, 368.
  • – Rozumiem żeby ich [gości weselnych] nie wiele zá stołem zostáło [...] gdyby ná iednym poznano rysie wyszálbierowáne/ ná drugim sobole z krzywdy vbogich poddánych spráwione/ ná trzecim błáwat zá lichwiárskie pieniądze kupiony. StarKaz II, 483.
  • – Rowna Wolnosc slachecka choc się u iedne[go] W ubogi szacie a u drugie[go] W bogaty[m] bławacie Nosi. HerbOr 415.
  • – Nie patrzałam na purpury ani bisiory, Fraszka u mnie były szaty, Złotogłowy i bławaty. ZimSRoks 109.
  • – [Józafata] Włosiennicá Ostra wsławiłá, nie miękkie błáwaty. DamKuligKról ded. I.
  • – Rádam w bławacie chodziłá, Y w kleynotym się zdobiłá. CompMed 706.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • syryjski bławat:
    • – [...] słudzy Iedni pięknie przybráni stali, w kupie drudzy Wychodzili z pokoiow, iedni w drogich szátách, Ci w lámách rożnych, insi w Syriyskich bławatách. DamKuligKról 28.
  • tyryjski bławat:
    • – Stroy się iako chcesz w Tyryskie bławaty, Iednak bez cnoty wstydzą się szarłaty. MikSil 305v.
Przenośnie
  • Wiosna [...] Przyodziewa odarty świat w różne bławaty, Co dzień odmienia nowym krojem szyte stroje, Chłodniki ptastwu robi, gotuje pokoje.ZimBSiel 141
  • Purpurą roże, czarnym borowki błáwatem, Sniegiem zdobi lilie [Zefir].ClaudUstHis 17
  • Ziemia, gdy jest pod śnieżnym bławatem, Rzekłbyś ją wieczności kandydatem; Lub różowy kolor wdzieje, Z tego się wraz Febus śmieje, Lub gdy się we łzy rozlewa, Dżdżyste niebo ubolewa Nad niestatkiem.RudnGłosSok 618
2. bot. »chwast zbożowy z rodziny złożonych, kwitnący niebiesko, bławatek, modrak; Centaurea cyanus«
  • BŁawat/ który Chabrkiem/ Modrzencem y Modrakiem miánuiemy/ czworákiego rodzáiu nayduiemy. SyrZiel 1175.
  • Błáwat/ vide Modrak. Kn 34.
  • – Słońce też nagość matek winnych przyodziewa promieniami i gołe członki ich ogrzewa, Aż z razu ruchem szarawym, potym bafrwą prostą, na ostatek papużym bławatem porostą. ZimBSiel 143.
  • Cyanos, Błáwat. CompMed 21.