Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*BAL I

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, Kn, T

Formy gramatyczne
lp B. bal  
lm D. balów   || bali  
B. bale  
N. balami  
Ms. balach  
Etymologia
niem. Balken
Znaczenia
»kłoda, kloc drewna«
  • – Náprzod Ksiązeci ludzie z Chorągwiámi Idą, á idąc bale nad głowámi Dębowe wielkie do kupy spoili, Aby się nimi Kámięniom bronili. OblJasGór 90.
  • – Spichlerz o 2 piętrach z bali rżniętych nowy, z fugowanemi podłogami. InwKal I 446.
  • – Stodoła zbudowana z balów, stara, nie bardzo dobra. InwKal I 520.
  • – Stodoła o jednem klepisku, balami delowana, dach niezły. InwPuck 88.
  • – Stajnia [...] z podłogą na balkach spodnich, balami wyłożona. InwChełm 25.
  • – Cáłe lásy postronne kráie zakupuią [...] wywożąc mászty, bále do budowániá okrętow. BystrzInfGeogr H1v.

BAL II

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI, Kn

Formy gramatyczne
lp M. bal  
lm M. balów  
Etymologia
niem. Ballen
Znaczenia
»bela, rulon materiału«
  • – [Jedwabiu] corocznie ten kray wydaie na 20. tysięcy Balow, á każdy Bal wynosi Funtow 216. ChmielAteny I II, 579.
  • Bal. 1) Ballen Waare [...] bal towarow. T III 19.

BAL III

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SXVI, Kn


Najwcześniejsze poświadczenie: 1665-1683
Formy gramatyczne
lp M. bal  
B. bal  
Ms. balu  
lm M. bale  
Ms. balach  
Etymologia
fr. bal
niem. Ball
Znaczenia
»huczna zabawa taneczna«
  • – Kiedy by na wojnie ludzie nie mieli umierać i głodu cierpieć, tracić, toby była wojna jedno co i pokój i nie myślano by też tu, jeno o balach, baletach, komediach, cadeaux, ruelach etc. SobJListy 572.
  • – Ná [...] Balu [...] spełniano zdrowie [...] Ichmciow przytomnych. GazPol 1735/51, 6 nlb..
  • – Niewiem co iest bal, asamble, reduty, Moy mnie Jegomość osadził przy kurach. DrużZbiór 533.
  • – Tańce, bale, Muzyki krotką słodycz rodzą. DrużZbiór 54.
  • – Sam Krolk bal tańcem zagaił. T III 357.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bal zagaić:
    • – Sam krol bal tańcem zagaił [...] anfangen, eröfnen als einen Ball. T III 357.
  • dawać bal:
    • – [...] w dzień Anniwersaryiny Urodzenia [...] Imperatorowy Ieymci Rossyiskiey, J. K. Mć. [...] wspaniały dawał Bal [...]. GazPol 1735/30, 6 nlb..
    • – [...] Podkanclerzy Koronny [...] solenny dawał Bal, ná ktorym wszyscy prawie tu przytomni praesentes byli [...]. GazPol 1736/83, 4 nlb..

BAL IV

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1669-1677
Formy gramatyczne
lp M. Bal  
N. Balem  
Etymologia
z węg. (?)
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Dał Bal wieś jezuitom [...] Z wielkim wzięli zgorszeniem w swoję go opiekę. PotFrasz4Kuk I 210.
  • – Jeżak Feczko z Krzyżówki stanąwszy przed prawo nasze [...] żałował się o puścizne po siestrze swoi na imie Anny, która była za Warchołem Balem na Unowicy. KsKlim 82.