POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło BANK drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło BANKARUT
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 23.04.2015
BAŃKA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: BAŃKA, BANKA
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
M.bańka || banka
D.bańki
C.bańce
B.bańkę || bankę
N.bańką || banką
Ms.bańce
M.bańki || banki
D.baniek
banków
B.bańki || banki
N.bańkami
Ms.bańkach
M.bańce
1. »pękate naczynie ze szkła, drewna lub innego materiału, używane do różnych celów; butelka, dzban, słój, karafka, → alembik.«:
przen. przenośnie:
  • – Cóż jest głowa ? gęstego pełen garniec błota [...] Oczy ? bańki łez, które rzewnym płaczem cedzą, Ledwie się o frasunku od serca dowiedzą. PotFrasz4Kuk I 407
2. med. »szklane naczynie przystawiane do ciała, powodujące miejscowe przekrwienie na skórze; naczynie do odciągania krwi«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. bańka barwierska:
troj. bańki stawiać:
  • ~ bańki stawiać. schröpfen. Köpfe sessen. ventouser, apliquer les ventouses. T III 22.
przen. przenośnie:
  • – Chociaż ledwie nie mdleje Scholastyk nie ma nadzieje Zażyć spiritum vini. Sub signo amphore sami Uzdrawiają się bańkami Z winnych, miodowych sadzawek Strawnych dostawszy pijawek, Stawią w gębie pod pełnią. MelScholBar II II, 760
3. »pęcherzyk powietrza na powierzchni wody; bąbel; także: pęcherzyk powietrza wydmuchnięty przez słomkę z wody z rozpuszczonym mydłem«:
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Obraz własny Krolow/ y innych ludzi: przechodzą iáko piáná ná wodzie/ przemiiáią iáko báńki wodne; y stąd ono przysłowie: człowiek báńká. BirkNiedz 33.
przen. przenośnie:
  • – Wasze zaś kiedy w kudłach białegłowy Odmą się siedząc jako jakie sowy […] Gdy się upierzchną w tabiny złociste, W perły, w kanaki, atłasy rzęsiste. Awoż na wodzie własna bańka lśkniąca A spełna wody krople nie mająca. SatPodBar II II, 720
  • – Zaprawdę sława bez dowodu oczywistego usilnej i mężnej cnoty jest jednym cieniem na ziemi albo bańką płynącą po wodzie, która albo za jednym obłoczkiem zniknie, albo za jednym wiatreczkiem zniszczeje. LubSArtDąb 528
  • – Ach człowiecze! czy niewiesz, żeś báńka nádęta, Ktorą więc z mydłá robią, ná słomce chłopięta! DrużZbiór 46
4. »mały, kulisty przedmiot, kulka«:
5. »mała dynia«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. bańka balwierska:
#
Autorka: BR-K
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)