POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło LINIA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło LINIJKA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 01.10.2010
LINIJA rzecz. ż

Najwcześniejsze poświadczenie: 1624-1639
Formy gramatyczne:
M.linia
N.linią
D.liniej
Etymologia:
łac. linea
1. »znak graficzny ?«:
2. »następujący po sobie szereg osób połączonych związkami krwi«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. linija celowa (sz. zm.):
  • – Wziąć przez liniią celową na Tablicy Mierniczey położenie linii [...] ábyś nie przyczyniał stácyy, áni się z rzeką krecił. SolGeom II 97.
  • Liniia Celowa drewniána może ná długi czás służyć bez powáryowánia skale oboiey. SolGeom II Przestr..
  • – Potym przemierz ták wysokość celu tarcze, iáko y wysokość celoweylinii od wody, miárą iáką. SolArch 140.
  • – A ná wyszszym terminie osádziwszy ná lasce kwadrat Geometryczny, álbo Tablice mierniczą, álbo Astrolabium álbo Pantometrum, álbo iáki inszy Instrument do mierzenia zwyczayny z linią celową. SolArch 140.
  • – Wbiy drugiego páchołká [...] y vstáwiwszy ná nim táblice do perpendykułu, A liniią celową stoiącą horizontálnie, poty páchołká trzymáiącego táblicę pobiiay głębiey, poki nie nátráfisz okiem do celu tarcze náprzeciwko stoiącey w wodzie. SolArch 140.
  • – Choryzontalne rychtowánie działá reguluie się linią wzroku [...] przez dyoptry álbo linią celową samego działá, gdy termin iest bliski. BystrzInfAstrol O4v.
troj. linia Mahometowa: »potomkowie Mahometa«
troj. linija horyzontalna (sz. zm.):
  • – Rzecze mi kto, iż często wspominam horyzont i czasem nazywam go być równością horyzontalną, także liniją horyzontalną. AquaPrax 190.
  • – Zas drugą wagę kozdy wałmistrz ma miec wywazania horizontalney to iest prostowidzialney liniy [...]. NarArch 153.
  • – Aby wał sam wszytek dokonczony rowno szedł horizontalną linią, zeby wszędzie nie było wyzey albo nizey [...] wszytko to ma bydz rowno pod sznur horizontalną linią sypano [...]. NarArch 61.
  • – Tákże z okrętow nie obaczy tego brzegu, ktory z masztu widáć, Coby bydż nie mogło, gdyby morze stało w linią horizontálną. SolArch 130.
  • – Niech bowiem skrzynká zwyczáyna PHOK kropkami w Figurze naznáczona, stánie przy linii horyzontalney BK; nie zátrzyma wody, tylko w tránguliku PHK; A w skrzynce ostrzeyszey VPOK zatrzyma się wodá, nie tylko w ty tryánguliku PHK ále y w drugim VPK, stoiącym pod wyszszym PHK. SolArch 80.
  • – Do tych trzech linii perpendykularney y linii] choryzontalney przydáć trzecią linią, áby z nimi czyniła tryanguł. BystrzInfArch E3.
Autor: SPas
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)