POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NĘDZNY drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NIBY
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 15.02.2015
NIE part.
Warianty fonetyczne: NIE, NI

Najwcześniejsze poświadczenie: 1616
Formy gramatyczne:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • Lecie mi go nie chłodź/ zimie mi go nie grzey. RysProv VIII, 3.
przys.
  • Mieyska przyiaźń konwie ná piwo á rożná ná pieczenią nie bronić. RysProv IX, 2.
przys.
  • ~ Chłopiętá nigdy nie vrostą. RysProv II, 3.
przys.
  • Kto się opsá y o chłopcá nie weźmie/ nieweźmie się y ożonę. RysProv VII, 6.
przys.
  • Nié dármo chłopká pan czéstuié/ dobrzé to nędznik wnét poczuié. KnAd 811.
przys.
  • ~ Pánowié nic nié robią/ á dobrzé się máią: A chłopkowié zaś/ robiąc ná onych/ wzdychaią. KnAd 819.
przys.
  • Day Boże dobrą broń mieć/ á nigdy iey nie vżywáć. RysProv III, 8.
przys.
  • Człowiék nié bydlę. Kn 133.
przys.
  • Chłopiętom do sádu/ Białogłowie do táiemnic/ Kosterze do pieniędzy. Nie powierzay kluczy. ŻabPol B4v.
przys.
  • ~ Nié tráfiłéś dudká. Naydzi sobié błazna. KnAd 668.
przys.
  • iédnę się broń/ obronę/ dowod/ przyiaciélá/ nié spuszczay. KnAd 529.
przys.
  • Bogáty dobrodzieystw twych nié rachuié: Vrázy swé bárzo czuié. KnAd 36.
przys.
  • – Przedtym mowiono nie masz w kárczmie Páná/ Y godziło się chłopku pić do ráná. LamChłop A4.
przys.
  • ~ Bogáty zá vbogiego nie płáci. RysProv I, 6.
przys.
  • ~ Proznuiącemu nié przybywa choć bogátemu. KnAd 935.
przys.
  • Dziédzicowi płáczącemu śmierci dobrodziéiá bogátego/ nié wierz. KnAd 225.
przys.
  • Mądry Medyk vpátruie, áby wątrobę chłodząc, nie záziębił żołądká. FredPrzysł C1v.
przys.
  • ~ Bogátego ty nié máiętnością/ lécz vskromioną mierzay chciwością. KnAd 33.
przys.
przys.
  • Kto dobrze broi/ śmierci się nie boi. RysProv VI, 7.
przys.
  • Zadna biesiádá nie może być bez błazná. RysProv XVIII, 1.
przys.
  • Poki w niey Niedzwiedz chodzi, nie przedaway skory. PotWoj 139.
przys.
  • ~ Nié czyń się błaznem. KnAd 570.
przys.
  • Nie broy Ráchemberku/ przed czásem zginiesz. RysProv IX, 7.
przys.
  • Nié ládáś chłop/ pisarz/ etc. KnAd 610.
przys.
  • ~ Mnich niemowny/ kot niełowny/ gách wstydliwy/ gracż spráwiedliwy/ nigdy nie wskuráią. RysProv IX, 1.
przys.
  • Iédná iáskołká nié czyni láta; nié czyni miástá iedná chátá. KnAd 309.
przys.
  • ~ Pánowié dáwnoby pozdycháli/ by iem vbodzy (chłopkowié) nié dawáli. KnAd 819.
przys.
  • – Przeto mowią: Nie tak sromotá, gdy mąż sam przez się błądzi, iáko gdy niewiasta mężem swoim rządzi. PetrSEt 19.
przys.
  • Gwałtem wziąć może/ ále dáć nie może. RysProv III, 10.
przys.
  • ~ Tego trzebá hámowáć/ co się do broni porywa/ á co do mieszká/ tego nie trzebá. RysProv XV, 10.
przys.
  • Kunsztarzá ábo błazná rádzi wszyscy słucháią/ lécz go zá przyiaciéla nie máią. KnAd 1304.
przys.
  • Niemasz tak złey rzeczy zadney ktora by się na dobre przygodzić nie miała. PasPam 149av.
przys.
  • Ktora go przed sobą nosząc nie vstrzeże/ druga zá nią chodząc pewnie nie vstrzeże. RysProv VI, 10.
przys.
  • Trudno tego wodzić/ kto nie może chodzić. RysProv XV, 7.
przys.
  • Podź robić. O nié mogęć chodzić. Podźże iéść. Toć muszę leść. KnAd 164.
przys.
  • Kto się wádzi/ á nie biie/ Obiecuie/ á nie dáie/ Powiada/ á niewie. Táki niepewny chłop. ŻabPol B3.
przys.
  • Do Białeygłowy grzeczney nie trzebá gospodarzá furyatá, Melánkolika/ chłopá marnego. ŻabPol B3v.
przys.
  • Chłopá korcem nié miérzą. KnAd 63.
przys.
  • ~ Nié płáci bogáty/ alé wynowáty. KnAd 635.
przys.
  • ~ Kogo grzyzie mol zakryty/ nie wsmak mu obiad obfity. RysProv V, 8.
przys.
  • (wariant I):
    Nie grzyź ze Diabłem orzechow. RysProv IX, 10.
  • (wariant II):
    Nié gryź z czártem orzéchow. KnAd 598.
przys.
  • Człowiék nié bydlę/ to iest/ nié ma żyć iák bydlę. KnAd 132.
przys.
  • Niemand ist ohne Fehler/ (Gebrechen/) Żaden nie jest bez jákiego Błędu, (káżdy Dudek ma swoy czubek;). ErnHand 336-337.
przys.
  • Nie bądź błaznem/ kiedy nie możesz być wielkim Pánem. RysProv X, 1.
przys.
  • N czyń s błaznem gdyś n iést. KnAd 564.
przys.
  • ~ Cená w mieszek nie idzie. RysProv II, 5.
przys.
  • Niewiem bogate słowko, wiele nim zámkniesz, wiele zbędziesz. FredPrzysł D3v.
przys.
  • ~ Bogátego nié vczyni Ccze sércé/ choć pełno w skrzyni. KnAd 33.
przys.
  • Inszy chárt porwie kotá, nie ten co dogoni. PotPocz 66.
przys.
  • Wiecznie nie zyie, kto chodzi. OblJasGór 47.
przys.
  • Nie o to ią bito/ że chodziłá w żyto/ ále że domá nie sypiáłá. RysProv X, 2.
przys.
  • Chłopá łákomego/ Woru dziuráwego/ Gościa bez-wstydnego. Nigdy nie nászycisz. ŻabPol C1.
przys.
  • Kto w dziesiąci leciech/ nie będzie nadobny/ we dwudziestu gładki/ we trzydziestu duży/ we czterdziestu mądry/ w piąciudziesiąt bogáty/ wsześciudziesiąt nabożny/ tedy iuz do śmierci tákim nie będzie. RysProv VII, 7.
Autor: SPas
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 18.04.2012
NI

Najwcześniejsze poświadczenie: 1632
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Niéwstydliwy. Psu oczy przédał. Ni wstydu ni Bogá. KnAd 716.
Autorka:
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)