POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło NIEWÓD drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło NIEWYKSZYKANY
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 16.04.2013
NIEWSTYD rzecz. m
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (; pod: wstyd; XVII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.niewstyd
D.niewstydu
C.niewstydowi
B.niewstyd
N.niewstydem
Ms.niewstydzie
W.niewstydzie
M.niewstydy
D.niewstydów
C.niewstydom
B.niewstydy
N.niewstydami
Ms.niewstydach
1. »bezczelność, zuchwalstwo, brak wstydu«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. zawiązać oczy niewstydem: »nie wstydzić się swojego nagannego postępowania«
  • ~ [...] zawiązawszy oczy Niewstydem gmin Krzyzakow oslep się potoczy Na Polską krew slachetną [...]. DrobOpow 77.
fraz. zawiązał komuś oczy niewstyd: »ktoś nie wstydzi się swojego nagannego postępowania«
  • ~ Hey komu Bog iest miły y kogo obchodzi Ta nieczesc Chrystusowa? komu się niegodzi Oyczyzny byc odrodkiem? niezawiązał komu Oczu niewstyd? Zabiegay cięszkiemu pogromu Zawczasu. DrobOpow 47.
2. »niemoralne postępowanie; rozwiązłość seksualna«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. niewstydu patrzyć:
  • ~ COQUETER (Parlant des dammes) [...] NIEWSTYDU patrzyć mowiąc o białogłowie wdzęcznemi oczami chłopow zwabiać. DanKolaDyk I, 367.
troj. parać się niewstydem (sz. zm.):
  • – [Wenera] ták wiele sprosnych popełniłá złości: Bo się raz zległá z Marsem drugi raz niewstydem Páráła z Anchizesem, niegdy z Adonisem. DamKuligKról 204.
  • – Niech żona moiá będzie cudzołożną, Niechay z nią pełnią wszeteczność bezbożną Wszyscy, ktorzy się paráią niewstydem. ChrośJob 114.
troj. płodzić niewstydy:
  • ~ Słuchałeś łotrá [Mahometa]/ psiną oczy zákrywszy płodziłeś niewstydy: cierpże/ y kąpay się w tey sadzáwce/ ktora tákim nágotowána/ z ogniá y siárki. BirkOboz 37.
  • ~ Prozerpino [...] Powiem jakić stoł w piekle bywa miły Jak z mężem płodzisz niewstydy [...]. LucChrośPhar 198.
3. »hańba«:
4. »bezczelny człowiek«:
Patrz wstyd, *bezwstyd.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)