POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło DOBIJANIE SIĘ drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło DOBRA
Data ostatniej modyfikacji: 01.09.2016
DOBIĆ czas. dk
Słowniki notują
Formy gramatyczne:
dobić
lpm1. os.dobiłem
-m dobił
3. os.dobił || dobieł
ż2. os.-ś dobiła
lmmos1. os.dobiliśmy
lp1. os.dobiję
3. os.dobije
lp2. os.dobij
dobito
1. »zabić kogoś lub coś bliskiego śmierci, zadać śmiertelny cios rannemu«:
Rekcja: kogo co
2. »zadać cios lub wiele ciosów, uderzyć; poturbować, poranić«:
Rekcja: komu czemu
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • (wariant I):
    O moie żyto/ mnież dobito. RysProv XII, 3.
  • (wariant II):
    – Na tosz moia ochota wyszła na tosz moie Dniem y nocą siedzenie z tym niewdziecznym gosciem Za moie zyto widze iescze mi dobito Zem mu był rad dlatego powinien mie y zle wspomninac y zle zyczyc? OpalKSat 105.
3. »bijąc co wtłoczyć, wbić głębiej«:
Rekcja: czego
#

DOBITY
im. przym. bier.
Formy gramatyczne:
lpodmiana złożonaM.mdobity
ndobite
C.ndobitemu
B.ndobite
N.żdobitą
lmodmiana złożonaM.mosdobici
1. »taki, który jest bliski śmierci, który został zabity; ranny, któremu zadano śmiertelny cios«:
  • – Żyję, umieram; dziwnie się to wierci: Konać, nie umrzeć, choć serca nie mając Żywot opuścić, nie czuć przecię śmierci, Jest to umierać, a nie umierając: Albo mężniejszej nabywa gdzieś sierci Serce, że znowu odżywa konając, Albo co duszę z sercem strzała dzieli, Nie domorduje, choć na śmierć postrzeli. Nie dobite, nie, lecz z śmiertelnej rany Kaleka serca już w kim inszym żyje; Tenże za serce stoi i kochany Żywot, serce me z niego żywot pije. MorszAUtwKuk 185-186.
  • – [...] Ludzie się nie dobici wswoich kiszkach plącą Drudzy chlipią zPaszczeki, posokę gorącą Tosz gdy przyidą do ręczney ci y owi broni Pólak [!] rany zadaie Turczyn tylko dzwoni Po zbroiach hartowanych [...]. PotWoj 116.
2. »całkiem pokonany, rozgromiony, zwyciężony«:
  • – Ale trudno było naszym tego Szatana zwyciężyć, bo mu znowu z pułtorakroć sto tysięcy z pod Zbaraża Kozaków przybyło, y lubo iuz był troche nos na kwintę spuscił, iednak znowu nazaiutrz z Hanem nasze obstąpiwszy nie dobite Woysko, potężnie nacierał y wszystkie siły wywierał, na którey utarczce dzień cały przeminął, gdzie juz y reszta Woyska w oczewistym niebespieczeństwie była, y sam król w nim zostawał. HistBun 14.
  • – Takiemi trzema potyczkami przywitany Krzywonos spuscił nos na Kwintę, y ku Chmielnickiemu z nie dobitą hałastrą swoią umknął się, Xiąże zaś tak poigrawszy z Kozactwem poszedł pod Iampol. y tam Woysko dla spoczynku Obozem położył. HistBun 5.
  • – Tuż żeby nie dobitemu hultaystwu lzey było uchodzić przed natarczywym zuchwałe Karki tretuiącym marsem Polskim, odważny nasz Żołnierz harmatę odebrał y puł Taboru zabrał, a starszyznę Kozacką powiążaną [!] do Xiążęcia przyprowadził, y tuby byli do szczętu ich zniesli nasi, gdyby powtórnie noc nie przeszkodziła. HistBun 5.
3. »całkiem obity jakimś pokryciem«:
  • – Nad sienią z niedokończoną posową i na górce bez schodu na górce okna nie masz, komin nie nadmurowany i szkudłami nie dobity. InwKal I 564.
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)