POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło LONT drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło LOTARYŃCZYK
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Data ostatniej modyfikacji: 21.04.2016
*LOT II, LOTUS rzecz. m

Najwcześniejsze poświadczenie: 1613
Formy gramatyczne:
»roślina«:
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 19.11.2014
LOT I rzecz. m
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.lot
D.lotu
B.lot
N.lotem
Ms.locie
M.loty
D.lotów
B.loty
1. »poruszanie się w powietrzu za pomocą skrzydeł lub dzięki wrodzonym właściwościom«:
przen. przenośnie:
  • – Zaczym wielki Cesarzu trzymay gorne loty Wspaniałego humoru i zywey ochoty Stoy w Mecie y siedz mocno w swey Fortuny Siedle [...]. PotWoj 28
  • – Nad sławę nic prędszego/ ktora lotem zyiąc sił dostępuie [...]. KalCuda 214
  • – A ty będąc ptak wysokiego lotu/ Chcesz się niskiego w dole trzymáć płotu? TasKochGoff 436
2. »poruszanie się w powietrzu z powodu wprawienia w ruch przez jakąś siłę z zewnątrz«:
3. przen. »szybkie poruszanie się«:
4. przen. »szybkie rozprzestrzenianie się«:
1 lub 2:

W LOT
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»prędko«:
  • – Gdy się kto zbytnie gniewa/ wlot się zapali ná twarzy/ dobrze że iskry z oczu nie idą [...]. PetrSInst C2.
  • – Konrad Leszka Białego brat ze Xiędza zabił Wystempek zaraz Vznał y wloth do Łęczyce Gdzie wtenczas Arcibiskup mięszkał przybiezawszy Nakazaną pokutę wykonał z pokorą. OpalKSat 47.
  • – Słabemu dasz moc, wnet Słabość mocnemu Wlot dasz zwycięstwo wprzod zwycięzonemu. PasPam 109v.
  • – Kiedy to chłopię skoczy podnioszszy, ręce do gory zoczu zginął w lot. PasPam 95v.
  • – Z nátury kázdy przyiáźnieyszy swemu Ci powierzony sekret táią Ci Pártyzántom swoim/ wlot o nim znáć dáią [...]. KochProżnLir 38.
  • – Z więzieniá żywotow Mátek nászych wyszedszy/ co krok to bliżey y prędzey ná śmierć/ ná ktorą smy są osądzeni/ idziemy. Co mowię idziemy? wlot z bystrym czasem pędziemy. Ná tę żałosną śmierci gałąź leciemy. BujnDroga 116-117.
  • – Te bowiem cieni biegłe, y sny [=rozkosze doczesne], ktore słyną Do terminu krotkiego, prędko w lot przeminą, A nástąpi on vpał w piekle niezgászony [...]. DamKuligKról 178.
  • w lot, adv. im Augenblick, flugs. sur le champ; à l'instant; incontinent. T III 756.

W LOTY
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»prędko«:
  • – Skoro Turcy stanęli skoro swoie w loty Okiem nie przemierzone rozbili Namioty Nie toczyli obozu: nie ciągnęli sznurow Ale tak małą garstkę wzgardziwszy Gaurow Kędy Kto szedł, tam stanął na mocy się czują [...]. PotWoj 70.

LOTEM
w funkcji przysłówka
Formy gramatyczne:
»prędko«:
  • – „Bo że - powiada [Astolf] - lotem iść nam, ile mogę, Jako nalepiej się chcę ulżyć w tę swą drogę; Okrom szable a trąby swej nic nie chcę nosić”. ArKochOrlCz III 199.
  • – [...] przeciw nam w same prawie oczy Siedm naw z wiatrowej lotem płynie mocy [...]. BorzNaw 58.
  • – [...] ledwie siędę w gospodzie na łożku, Pchła mi przypomni, jako tego proszku [przeciwko pchłom] Zażywać trzeba: "Biegaj, chłopcze, lotem, I pytaj, co z tym robić antydotem." PotFrasz4Kuk I 304.
  • – Grzech lotem pędzi, w punkcie ná łeb wpada, Sumnienie zaráz strofuiąc go gryzie [...]. DrużZbiór 166.
Patrz latanie, lecenie, *lotunek.
Autorka: RB
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)