POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło HARDZIE drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło HARENDARKA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 28.01.2010
ARENDA rzecz. ż
Warianty fonetyczne: ARENDA, *HARENDA
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.arenda
D.arendy || harendy
C.arendzie
B.arendę || harendę
N.arendą || arendo || arendom
Ms.arendzie || harendzie
M.arendy
D.arend
B.arendy
N.arendami || harendami
Ms.arendach
Etymologia:
śr. łac. arenda
1. »najem, dzierżawa, dzierżawienie czego od kogo a. komu«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. co dzierżać arendą || mieć co arendą (sz. zm.) || trzymać co arendą (od kogo), arendami (sz. zm.): »dzierżawić co od kogo«
  • Trzymam árendą. Kn 9.
  • Miał tesz ten Goiszewski od X. Koniecpolskie[go] chłopską rolię we wsi Potoku czy arendą aboli dożywocim. TrepNekLib 102.
  • – Od p[ro]boscza Miechowskie[go] arendą miał Smrokow wies [Frizer, mieszczanin krakowski]. TrepNekLib 70.
  • – Dzielioski [...] puscieł potym [...] Lysakow drugiemu Zieciowi Goszowskiemu co go sąm od Ksiedza ostrowskie[go] arendą miał. TrepNekLib 83.
  • – Faliecki Mieszczanin Crac. [...] kamienice miał na S Jana ulicy [...] przedawszy tę kamienicę Dzierzał arendą od Pana Pana Teczynskie[go] kilkanascie liat. TrepNekLib 84.
  • – Gębczynski [...] trzymał arendami wioski w podgorzu na społ z Borowskim. TrepNekLib 94.
  • – Połowica oyczyzny ktora odeszła do panow Krzystophowiczow Dowiatow Przyłączoney Przez onego pana Jeromina Stryia mego trzymaiącemu Arendą od nieboszczyka Rodzica mego do gruntow oyczystych. DekrŻmud 207a.
  • – Tomasz Szubert, wolny, trzyma gburstwo włok 3 arendą. InwPuck 42.
  • – Byłem z jks. Jurewiczem kanonikiem wileńskim u jp. Oborskiej w Baksztach, bo natenczas arendą jejm. Bakszty trzymała. ZawiszaPam 35.
  • – Kostka Napierski [...] Czorsztyn Ząmek przy Graniczy Wegierskiey był opanował Vbiegszy Arendarza Zyda ktory na ten czas Arende był w tymze Zamku trzymał. KomonDziej 148.
  • – Zywieczkie Panstwo Arendą trzymał IM pan Wawrzyniec Wodziczki. KomonDziej 177v.
fraz. na arendzie siedzieć || siedzieć na czym arendą: »być dzierżawcą czego«
fraz. w arendzie chodzić: »być dzierżawionym«
fraz. przez arendę (sz. zm.) || puszczenie arendą czego (komu) || puścić, puszczać komu co arendą || w arendę || w arendy: »(wy)dzierżawić (komu co); wydzierżawienie czego (komu)«
  • Puscielmu [mieszczaninowi nazwiskiem Baptista] bel p. Margrabia arendą A[nn]o 1628 wies pasczorke pod Pinczowęm. TrepNekLib 22.
  • Arendą puszczający/ Locator [...] ein verdinger/ oder der ihm etwas verdingen lasset. DasHünDict Oo2v.
  • – Wiesz Wmć, że in arena consilium niezwykło się naddawać wpostanowieniu Maietnosci ktore ia wszystkie w Arendy puscic zechcę ludzom. OpalKListy 367.
  • – Administratio ta moia tilko cztery Miesięcy trwała; puscił Je[g]o m[ość] P. Podskarbi Arendom Jakubowi Moizeszowiczowi i Lewkowi Faitelewiczowi zydom Wilenskim, za fl 3 ½ tysiąca na rok ieden. VorLetSkarb 236.
  • – Smogorzow pusciłęm na Rok w aręndę Panu Trębickiemu. PasPam 234v.
  • – Smogorzow pusciłem przez Aręndę na Rok Paniey Gołuchowskiey. PasPam 235v.
  • – Senator wieś arendę puścił szlachcicowi. PotFraszBrück I 487.
  • – ImP Kochanowski [...] prosił abym Arędą puscił Zascianek. SapADiar 106.
  • – Dałem Consens ImCi Dobrodzieiowi Oycowi memu napuszczenie arędą Bychowow. SapADiar 32.
  • – Starostwo Rogozinskie puścił mu był przez arendę Zygmunt III. na lat dwanaście. NiesKor II 118.
przen. przenośnie:
  • – Co było, tego niemasz, co dzis iest, nie będzie, Nie widział swiat dziedzica, wszytko naArendzie, A nato zawsze pomniec, ze bez defalkaty, Co gorsza ze zadnymi nie zawarta Laty. PotPer 27
2. »przedmiot dzierżawienia, np. wieś, browar, karczma«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. trzymać arendę, arendy:
3. »opłata za dzierżawienie czego, czynsz dzierżawny«:
przen. przenośnie:
  • – Kochane Lato [...] Co przez szesnaście Niedziel zarobiło, Puszcza Jesieni, Intraty Arendę. DrużZbiór 316
4. »umowa o dzierżawę czego«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
#
Autor: WM
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)