POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło MATERYJKA drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło MATKOBÓJCA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2016
MATKA rzecz. ż

Najwcześniejsze poświadczenie: 1650
Formy gramatyczne:
M.matka
D.matki
C.matce
B.matkę
N.matką
Ms.matce
W.matko
1. »rodzicielka«:
fraz. związki frazeologiczne:
fraz. takiej matki syn: »SYN«
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Załowali niektorzy że się zblizyli do Ieneralnego koła drudzy tez mowili ze trzeba tego koniecznie Iako to Quot Capita tot sensus [co głowa, to rozum] nieiedney matki dziatki. PasPam 115v.
przen. przenośnie:
  • – Ia zas zem nigdy niebył Pasierbem ale Synem Oyczyzny Matki moiey y bydz nie mogę chocbym chciał. PasPam 139v
  • – Cieszki to iest wprawdzie na Chorągiew naszę klimakter, Dwoch razem tey Matce tak dobrych po zbywać Synow. PasPam 85
  • – Niewidziano mię nigdy za Szeregiem, Chyba tam gdzie nalezało obok z Chorągwią Matką moią. PasPam 121
2. »zwykle z określeniami: boska, przenajświętsza, przeczysta itp. Rodzicielka Jezusa, Maria«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. matka Bolesna (sz. zm.):
  • – Marcin Hincza [...] są w druku te iego pisma [...] Mátká Bolesna Márya, to iest tłumáczenie Męki Páná Chrystusowey, ktora boleść Mátce Boskiey zádawáłá [...]. NiesKor II 362.
  • – Do tego mieysca sam tenże Jozef námieniony wráz z Nikodemem z przytomnością Bolesney Matki MARYI PANNY y innych Pobożnych Niewiast, CHRYSTUSA z Krzyża zdiętego [...] położyli [...]. ChmielAteny II 565.
3. »samica zwierząt (w stosunku do swego potomstwa)«:
4. »przełożona zakonu, przeorysza«:
Związki wyrazowe nieprzyporządkowane do znaczeń
przys. przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa:
przys.
  • – Już ty się godzisz Za mąż, po cóż chodzisz Jak jagnię za matką? MorszAUtwKuk 282.
Autor: SPas
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)