POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło WACHEL drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło WACHLARZYK
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 22.09.2012
WACHLARZ rzecz. m
Słowniki: Kn, T III, L, SWil, SW, SJP notują
Słowniki: SStp, SXVI (?) nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1596
Formy gramatyczne:
M.wachlarz
B.wachlarz
N.wachlarzem
M.wachlarze
Etymologia:
niem. Facher
1. »narzędzie służące do chłodzenia poruszanym za jego pomocą powietrzem«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wachlarz białogłowski: »ozdoba kobieca, służąca do chłodzenia ciała«
troj. przen. wachlarze pektoralne: »płuca«
  • – Już co raz duchy życia ustáią, słabieią, Wáchlarze pektoralne co raz wolniej wieią. [o starości Dawida] DrużZbiór 137.
2. »narzędzie służące do wzniecania ognia«:
przen. przenośnie:
  • – Wáchél/wáchlarz. Flabellum, [...]. Non rectè reddes: iáko ogánką/ sed iáko wáchlem/ ábo poddymáczką buntów/ rozruchów. aliter Terent. v. Oganka. Kn 1219
  • – [marg. Nágość Piersi] Chybáby to/ misterne wachlárze bydź miáły/ Ktoreby/ w sercách ludzkich/ ogień rozdymáły? ŁączZwier D3
3. »narzędzie służące do oganiania się od owadów, zwłaszcza od much«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. wachlarz skórzany:
4. »pęk piór, ogon«
przen. przenośnie:
  • – Y skrzydlasty Perseusz niespierzystym opierzeje wachlarzem kiedy mu fluctuantes affirici zwykle pomieszaią szyki. MikSil 156
5. »rodzaj zawodu, rzemiosła (?)«:
6. »szufla do ziarna«:
Patrz wachel.
Autorka: MW
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)