POLSKA AKADEMIA NAUK | INSTYTUT JĘZYKA POLSKIEGO
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wtyczki wyszukiwania dla przeglądarek Firefox i Microsoft Internet Explorer
A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O Ó P R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż
sposób prezentacji hasła obszerny zwięzły
poprzednie hasło APARAMENT drukuj obszerny drukuj zwięzły następne hasło APARENCYJA
ARTYKUŁ HASŁOWY W TRAKCIE OPRACOWANIA
Data ostatniej modyfikacji: 28.10.2014
APARAT rzecz. m
Słowniki: SXVI, Kn, T III, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP notują
Słownik SStp nie notuje
Formy gramatyczne:
M.aparat
D.aparatu
C.aparatowi
B.aparat
N.aparatem
Ms.aparacie
M.aparaty
D.aparatów
C.aparatom
B.aparaty || aparata
N.aparatami || aparaty
Ms.aparatach
Etymologia:
łac. apparatus
1. »wyposażenie, przybory, sprzęt, rynsztunek; strój«:
troj. ustabilizowane połączenia wyrazowe:
troj. kościelny aparat (sz. zm.):
  • – Wpadszy [pospólstwo], zaraz aparaty kościelne rozszarpali. NiemPam 85.
  • – Wielki tám żal był z poćiechą zmieszány/ gdy ći ludzie znowu ná świát porodzeni/ z prostoty swoiey krzyżem przed námi pádáiąc/ rożne błogosłáwieństwá dawáli/ z sprzętámi záś domowemi nie tylko ludzi vbogich/ ále Slácheckimi/ á náwet áppáratámi Kośćielnymi/ cokolwiek ieno ná koniu zánieść mogł nieprzyiaćiel/ usłány był wszystek ślák. Pogrom B2v.
  • – Bywał na Plebaniey [...] y tam przeglądaiąc sie w Koscielnym Apparacie y Skarbie tameczney Plebaniey przeczytał w Srebnym Pacifikale Karteczke Drukowaną. KomonDziej 231.
  • – Czy skrupulizuią Duchowni mieć wspanialsze pałace, niż kościoły, sprzęty bogatsze niż kościelne apparaty. LeszczStGłos 17.
troj. aparat wojenny (sz. zm.):
  • – Na wojnę [...] z działmi i aparatem woiennyn, jeżdżą [Polacy]. NiemPam 104.
  • – Kazał [Eneasz] [...] zabite[go] trupem bez wszystkie[go] rinstunku y Woienne[go] apparatu armatury Same[go] tylko wiesc. HerbOr 406.
  • – Rozumieią iednák niektorzy/ że apparáty Woienne Kufirsztowskie zmierzáią do odebránia Rymberge z rąk Holenderskich. MerkPol 279.
  • – Brzmią bębny po miasteczkach; szeleszczą Warstaty Co zywe się w Woienne sobi Apparaty. PotWoj 34.
troj. aparaty ogniste:
troj. rycerskie aparaty:
troj. wojskowy aparat:
troj. aparat komedialny:
troj. komedyjny aparat (sz. zm.):
  • – Komedyyny/ Komedyyny aparat vide Aparat Komedyyny. Kn 293.
troj. aparat pogrzebny (sz. zm.):
  • Pogrzebny aparat/ v. Aparat pogrzebny. Kn 754.
troj. aparat funebralny:
troj. żałobny aparat:
2. »przygotowania, zachody; zapał do czego«:
3. »ceremonia, uroczystość; okazałość, przepych«:
przen. przenośnie:
  • – Nie ieden podobno poyŹrzawszy na płużącą światowym apparatom fortunę [...] śmiele rzec może. WojszOr 62
4. »metoda, sposób«:
Patrz PARAT, PARATA.
Autorka: KS
wyświetl dyskusję na temat hasła (0 wiadomości)