Pobieranie

Informacja o "ciasteczkach" i przetwarzaniu danych osobowych

Ta strona przetwarza Twoje dane osobowe takie jak adres IP i używa ciasteczek do przechowywania danych na Twoim urządzeniu.

Z jednej strony ciasteczka używane są w celu zapewnienia poprawnego funkcjonowania serwisu (np. zapamiętywania filtrów wyszukiwania zaawansowanego czy ustawień wybranych w tym okienku). Jeśli nie wyrażasz na nie zgody, opuść tę stronę, gdyż bez nich nie jest ona w stanie poprawnie działać.

Drugim celem jest gromadzenia statystyk odwiedzin oraz analiza zachowania użytkowników w serwisie. Masz wybór, czy zezwolić na wykorzystywanie Twoich danych osobowych w tym celu, czy nie. W celu dokonania wyboru kliknij w odpowiedni przycisk poniżej.

Szczegółowe informacje znajdziesz w Polityce Prywatności.

Wyrażam zgodę na "ciasteczka":
Tylko niezbędne do działania serwisu
Wszystkie (także służące gromadzeniu statystyk odwiedzin)

PL EN
ELEKTRONICZNY SŁOWNIK JĘZYKA POLSKIEGO XVII I XVIII WIEKU
znajdź hasła
wyszukiwanie zaawansowane
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

SZUBA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Wersja do druku Jak cytować
Harvard Biuletyn PTJ bibtex CSL-JSON
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L (XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   szuba
D.   szuby
B.   szubę
N.   szubą
Ms.   szubie
liczba mnoga
M.   szuby
B.   szuby
Ms.   szubach
Etymologia
g.-niem. schûbe, schoube
Znaczenia
»obszerne okrycie wierzchnie podbite futrem«
  • Azaż się WM. nie napatrzył, kiedy który przychodzi w sobolej i w rysiej szubie, ponty pomuskiwając, a królowi tak się niziuchno kłania, dobrze że nie wyrzecze: »Dlatego, abyś mi dał co«. RewerListCz II 244.
  • Szuba / Mastruca, [...] Hinc Mastrucatus, [...] i. musmonum pellibus munitus. [...] Strigium, idem cum mastruca. [...] Stragula pellicea, [...] Rheno, onis. m. reno, aliter, [...] Germani pellibus aut paruis renonum tegumentis vtuntur. Renones, [...] vestes ex pellibus confectas interpretatur, et citat Salustium. Rhenones [...], pelles potissimùm ferinae ad vsum humanum accommodatae. à Rhenonibus populis qui eis primùm vsi sunt. [...] vestis pellem ouinam habens subtus. [...] nam [...] kożuch obszyty suknem. [...] Tunica pellicia, [...] amictus ex pellibus veruecum, etc. Bracha etiam dici potest, et Laena. v. Szátá kosmáta. Kn 1125.
  • NIe dosyćći ná tym niewstydliwy Báiarzu/ że báiesz/ że często y iákoby Woskiem kádźić mieli/ iże Męszczyzn y Niewiast kádzą/ ále (o niwstydliwe vstá) gdy niewstydnie práwisz/ że Suknie y Szuby Niewiásty rostwárzáią/ áby ie nákádźili [...]. MohLit 123.
  • Leda Luzny Pachołek w Szubie y Zawoiu Tureckim na owych Gładkich Arabskich praezentuie się Skoczkach. PasPam 267.
  • MIłość niezbędna chcąc mnie mieć w swey władzy, w swym vstáwicznym Poddáństwie y okrutnym więźieniu, y niewoli, lotnym pędem bieżáłá do Vulkaná, roskáżuiąc áby iáko nayprędzey oddał burzącą ármatę, z ktoreyby stánąwszy pod namiotem zachodu, á wpuł mogłá vbić cel przybity, ná wschodnich gránicách niebá, lubo z gorącey Sale południá nie chybić osmego guźiká v Szuby białemi wilkámi podszytey, w ktorą się stroi z Moskiewská zámrożona Pułnoc. AndPiekBoh 22-23.
  • O, jak to bywało do ozdoby i pozoru przystojnie, kiedy owa uczciwa starość i powaga w dostatnich swoich pod sobolim jak chorągwię kołnirzem, ferezyjach i szubach, w nieugiętych szkarłatach, bławatach i aksamitach krzesła zasiadała, stoły i kompanije zagęszczała, akty publiczne zdobiła, rady dawała, wyroki pisała, majestatom, ślubom i pogrzebom asystowała, do miary i powagi strój, do stroju to oboje przyzwoicie akomodując tak dalece, że senat niejakie patryjarchów i proroków hierarchije, izby jurysdykcyjonalne i sejmowe, świętych mędrców majestat osiadać się zdawały. MałpaCzłow 295.
  • Bogday się święcił kroy staroświecki, [...] białogłowskie według wzrostu káżdey, á przystoyne száty; owe męskie dee, szuby poważne y wygodne: honestati et commoditati. DziewSuk B2.
  • Stroy zaś Szlachty iest ná kształt Szuby czarney ná przedźie otwárty, dla widzenia bogatey kamizeli, ná głowie czapka adinstar mitry czarná. ChmielAteny II 189.
  • Szuba, kożuch obszyty suknem. eine Schaube; ein Peltz; gefütterter Ober-Rock mit Rauchwerk. pelisse, une robe de dessus fourrée de quelque peau. § szuba sobolami podszyta. T III 2277.
  • D. 16. Listopada. Bey Lesgow narodu Dagestańskiego był prezentowany W. Wezyrowi onegday, który go przyiął z wielkiemi honorami. i udarował szubą gronostajową. GazWil 1767 1 3 nlb.
  • Powstali wszyscy poki nieusiędzie Pan Wicesgerent Mecenas Dysputy Sławny to Mędrzec, y pilny w urzędzie Wziął kunie Szubę y czerwone buty Daley Xiądz Proboszcz w rysiey Rewerendzie Daley Oycowie co czynią zarzuty Defendens zatym uchyliwszy głowę Do Mecenasa tak zaczął przemowę. KrasicMonach B5v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • szuba sobola (sz. zm.):
    • »okrycie wierzchnie podbite futrem z sobola«
    • Z ktorey to ták szláchetney Wenedyckiey Spumy/ Posyła y Moftemu skrzyneczkę z Perfumy/ Y Páćierze: bo y tych Turcy vżywáią/ Lub w Monsserrato/ áni Lorećie bywáią. Szubę przytym Sobolą/ y w iásnym Zegárek Krysztale. TwarSLeg 70.
    • Tefterdarowi, Podskárbiemu wielkiemu/ Worek srebrá/ to iest/ Pięćset Tálerow/ y Szubę Sobolą. RicWielJMon 79.
    • Kreuiąc go Cesarz dáie mu bogatą Sobolą szubę (taká tam materia Ordinationis.) y tysiąc Talerow bitych w złotey chustce, tysiąc aspr codźienney mu Pensyi náznaczáiąc: á zkąd inąd má 500. Czerwonych złotych ná dźień: co uczyni ná rok 182500. ChmielAteny II 485.
    • Urzędnikom Sobole Szuby w Upominku Cesarz rozdáie, ale się oni y tak ciepło chowaią u Tyrana Monarchy. ChmielAteny1755 I 1105.
    • Choć bowiem Szlachcic oczywiste miał dowody swoiey własności, iednak gdy Zamoyski każdemu Deputatowi ofiarował szubę sobolą, odsądzili Szlachcica, y ieszcze pro injusta vexa skarali. JaroszBł 70.
  • szuba sobolowa (sz. zm.):
    • »okrycie wierzchnie podbite futrem z sobola«
    • Leżą sobolowe szuby; Zjeździ Niemce i Kaszuby, Nie znajdziesz od złotogłowu Takiego nigdziej połowu, Jako tam jest srebra wiele, Pod stołami, mówię śmiele; Widziałem miednice wielkie Z nalewkami, konwie wszelkie; Te są w puzdrach, a na stole, I tam i sam leżą wkole [...]. JarzGośc 54.
    • Zamiast prostego kaftana iedwabnego, który dotąd dawano Posłom Chrześciańskich Potencyi, na obudwóch tych audyencyach przybrano Pana Hrabię D’Hottinquen w szubę sobolową. MigSzybHist 29.
  • lisia szuba (sz. zm.):
    • »okrycie wierzchnie podbite futrem z lisa«
    • Dowiedziawszy się o tym nieszczęściu ich, zrzuciliśmy się im na odzienie. Pan Starosta sanocki posłał Panu wujowi szubę lisią, Pan Andrzej Stadnicki żupan, ja parę szat i inszą odzieżą, samej Jej Mości deliurę sobolą i kołpak, Pan Wolski kilka poduszek, Pan Domaracki pierzynkę. NiemPam 97.
    • Smierć muśi mieć swoie przyczynę. Smierć nie uchronna. Być Koźie na woźie. Nie pomoże Doctor, ani pieniędzy wor, ani liśia szuba, tylko podż Kuba, do woyta. FlorTriling 94.
    • A jeżeli prawem publicznej usługi jaka towarzysza od wojska okazyja i potrzeba do Rzeczpospolitej albo przed tron i gdzie indziej zażyła, tedy go lisia własnego rotmistrza szuba nie tak do k(i)bici i kształtu, jako do rewerencyi miejsca zdobiła. MałpaCzłow 285.
Więcej cytatów w Korpusie Barokowym 
Odsyłacze
Patrz: SZUBKA, *SZUBECZKA.
Autorzy: SPas , MSB
Data ostatniej modyfikacji: 13.02.2026