Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PUŚCIĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1600-1616
Formy gramatyczne
puścić  
lp m 1. os. puściłem  
3. os. puścił  
lm mos 1. os. -śmy puścili  
3. os. puścili  
lp m 1. os. -m był puścił  
n 3. os. było puściło  
lp 1. os. puszczę  
lm 1. os. puściemy  
lm 2. os. puśćcie  
lp m 3. os. by puścił  
lp m 1. os. bym był puścił  
puściwszy  
puszczono  
Znaczenia
1. »pozwolić odejść, oddalić się; wypuścić z rąk, zwolnić«
Rekcja: kogo co

  • – Nasz pierwszy Towarzysz Drozdowski [...] począł tonąc konia pusciwszy. PasPam 112.
  • ~ Był mi potym rad od obiadu Niepuscił dyszkurował pił za zdrowie P. Woiewody. PasPam 172.
  • – Tak ci ledwie Skoro iuz tez mało rzec mogły y z bity z ziębły Puscilic go. PasPam 177v.
  • – Choc bys się na nas porywał to cię niepuscięmy dzis [...] ale iutro poiedziesz. PasPam 220v.
  • – Woła na nas dla Boga iuz mię pusccie bo mię rozerwiecie. PasPam 59v.
  • – Widziałęm ze nikogo zywcem niepuszczono. PasPam 90.
Związki frazeologiczne

  • puścić żal mimo się:
2. »zrzec się czego na stałe a. czasowo; zapisać, wydzierżawić«
Rekcja: co

  • Puscił im Rodzić moy Kamięn tamem ich osadził na pierwsze Gospodarstwo. PasPam 226v.
  • – Drugą Część kupiłęm u Panow konsukcessorow y pusciłem te obiedwie częsci Corce zony moiey Iadwidze [...] Pusciłęm im to złaski nie biorąc od nich z tego nic. PasPam 235v.
Związki frazeologiczne

  • puścić w arendę, przez arendę:
  • w posesyją puścić:
  • »wydzierżawić«
    • – Kiedy wracać albo w dalszą Posessyią maiętność puscic nie miło otym słuchać. PasPam 285.
3. »pozwolić wejść, wpuścić«
Rekcja: kogo

  • – Stanelismy tedy w ich Obozie Rozdano kwatery tak iako w iakim miescie Litwysmy tam iuz niepuscili, ktorzy zanami przyszli. PasPam 113v.
  • – Ey MSCi Panie kaz nas WSC. Puscic do Sieni, bo sam pomarzniemy. PasPam 143v.
  • ~ Chcieli niebozęta przed Polakami ucieć do Nieba alec ich tam niepuszczono zaraz S. Piotr przywarł fortki. PasPam 60v.
4. »wysłać w jakimś kierunku, wypuścić«
Rekcja: co

  • – Po wzięciu kamięnca puscili Tatarowie zagony głęboko alec im się nie poszczęsciło z łaski Bozey. PasPam 236.
  • ~ Nocą tedy wzięli [Szwedzi] zbulwarku okręt kupiecki [...] Znapalili [zapalili] go puscili miedzy okręty olęnderskie od ktorego zaraz ieden się okręt zapalił. PasPam 69.
Związki frazeologiczne

  • głosy puścić:
  • puścić tuman:
  • »rozgłosić nieprawdziwą, przesadzoną wieść«
    • – Takieli Rebellizant ktory przy Turkach stawa dla tego że by gu [go] Luteranskie Prowincyie Supplementowały Piniądzmi puscił ten Tuman między nich że Turcy eo fine Woynę ponieśli że by Relligią Rzymską zniszczyć a Luteranską na to Mieysce postanowic. PasPam 277.
5. przen.  »pęknąć, rozerwać się«
  • ~ Tnie mie z Tyłu w łeb [...] trochę w iednym mieyscu Axamit puscił. PasPam 88v-89.
6. »o zamarzniętej powierzchni wody: roztopić się«
Rekcja: co

  • – Odcieni lod Siekierami co było morze ieszcze z brzega niepusciło. PasPam 61v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • puścić kogoś wolno (sz. zm.):
    • – Y tak z nich piechotę uczyniono y wolno do krola puszczono. PasPam 200.
    • – [...] Krol dobywszy Warszawy radził z Senatorami co miał czynic z temi Szwedami ktorzy się mu poddali czy ich zostawic przy słowie y puscic wolno czy też zatrzymac do czasu pod uczciwą strażą? HistBun 41.
  • wolnym kogoś puścić:
    • – [Szpieg wysłany przez kardynała] gdy w szkocyią wiechał uchwycony y za Szpiega miany gdy się mienił Francuskim slachcicem na peregrynacyią wyprawionym gdy mu nie wierzono y wszytkie rzeczy do naymnieyszey przetrząsniono, siodło nawet splondrowano a listow zadnych nie naleziono procz Paszportow podroznych wolnym go puszczono [...]. HistŚwież 110-111.
Związki frazeologiczne

  • strach komuś w oczy puścić:
  • »przestraszyć kogoś«
    • – [...] pod zasłoną wprawienia w rezę rządu domowego, uczyniwszy, co się z kim zda i strach wszystkim dopiero w oczy puściwszy, extremae servitutis iugum na karki nasze snadniej było włożyć. AktaPozn I/1 338.
  • puścić żalowi wodze:
  • »nie powstrzymywać swojego smutku«
    • – A Gracyan y namniey niemysląc o drodze Pusci wsciekłe Gniewowi y zalowi wodze [...]. PotWoj 17.
  • mimo się puścić żal:
  • »wybaczyć«
    • – Ktoz nieprzyzna Io KMSCi o koło dobra Pospolitego Pieczołowania? widząc iak niewymowny mimo się pusciwszy zal [...] Seym piąty po rozerwanych czterech Stanom Rzpty składa. PasPam 216.
  • strach komuś w serce puścić:
  • »przestraszyć kogoś«
    • – Idziesz ná smierć? toć Sáncty ták strászny y mężny? Zeć strách w serce y w oczy puścił niedołężny? CorMorszACyd 179.
  • puścić przed sobą strach:
    • – [Dowódcy szwedzkich wojsk] chcąc przed Sobą puscic strach niiaki List Sadowskiego slą do Oycow taki: Ze Duklas z nięmi idzie w tę tu Stronę Maiąc z Armatą Woysko zgromadzone [...]. OblJasGór 172.
  • puścić na azard życie:
  • »ryzykować życie«
    • Puscił na azard dla Oyczyzny zycie swoię nieiaki Skrzetuski y przebrawszy się po chłopsku pobrał listy od Wodzow do Krola. HistBun 12v.