Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*PARAGRAF

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1621-1632
Formy gramatyczne
lp M. paragraf  
D. paragrafu  
B. paragraf  
Ms. paragrafie  
lm D. paragrafów  
B. paragrafy  
Ms. paragrafach  
Etymologia
łac. paragraphus, z gr. paragraphos 'dopisany obok (znak)'
Znaczenia
1. »szrama, znak, kresa (na twarzy)«
  • – Gemby natną paragraf przes nos nanotuią Łeb rozwalą ze się w nim y wroble lądz mogą. OpalKSat 81v.
  • – Husárzáć piszę [...] Wełbie páragráff práwie wrąb śmiertelny/ Przez gębę podłuż nożyk po szábelney Iest Parenthesis. KochProżnLir 50.
  • – Patrzajże, jako z gęby zwykli ludzie wracać Gorący kęs, bo proźno językiem nań kiwać, Żebyś i ty nie musiał abo odszczekiwać, Albo, spowszedniałoby pięść przy pysku waszym, Nowy na nim nie przybył paragraf pałaszem. PotFrasz1Kuk II 422.
  • – Na poiedynki nie raz wyzywa, Zkąd párágrafy po gębie miewa [Bachus]. CompMed 390.
  • – VISAGE [...] TWARZ [...] Visage balafré, ou plein de cicatrices. Cicatricosa facies. Twarz porąbana paragrafow pełna. DanKolaDyk II, 586.
Związki frazeologiczne

  • wziąć paragrafy:
  • »otrzymać blizny, szramy«
    • – Wyparowalismy ich z podworza do Stało się y temu y temu po trosze [...] kilku ich wzięło Paragrafy Słuszne supponebam ze będą mysleli cos o zemscie y tak się stało. PasPam 154v.
2. »fragment tekstu, często prawnego oznaczony charakterystycznym symbolem i kolejnym numerem«
  • – My [...] temu funduszowi zapisowi naszemu we wszystkich jego punktach i paragrafach na nas do wypełnienia należących dosyć uczynić powinni będziemy. RadziwKSprawy 603.
  • – Tractat pirwszy Paragraph pirwszy. 1. O rożnych koło Pieczar SS. miedzy rożnemi ludzmi opiniách. KalCuda 1.
  • – Cyrograf die Handschrift. Párágráf der Paragraphus. DobrGram 64.
  • – Z Párágrafu pierwszego miey wiádomą godzinę Zachodu. SolGeom III 61.
  • – Ze tá Náuká iest przydłuższa; dzielę ią na 6 Párágrafow. SolGeom III 90.
  • – Odpráwiłeś multyplikowánie B, bez fatygowánia pámięci, y prędzey dwá rázy od sposobu opisánego w Párágráfie $.1. SolGeom III 99.
Użycia metajęzykowe
  • - Parágraf/ Paragraph[us] [...] Páraliż/ Paralysis f. resolutio neruorum. SzyrDict 285
  • - Cyrograf die Handschrift. Párágráf der Paragraphus. DobrGram 64