Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*PAROL

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1655
Formy gramatyczne
lp M. parol  
D. parolu  
B. parol  
N. parolem  
lm B. parole  
N. parolami  
Etymologia
fr. parole
Znaczenia
1. »słowo honoru, honorowa obietnica«
  • – Pan Pasek powróciwszy czynił relacyją i przywiózł hramoty na parole za więźniów moskiewskich od nas wypuszczonych. ChrapDiar I 518.
  • – Azatym zabił Je[go] MscPana Eliasza Komorowskiego Chorązego Wiłkomierskiego Powiatu y Rotmistrza JKMsci taksię nam ten Parol nienadał tego dnia niefortunnego. PoczOdlPam 10.
  • – Wieksza y owszem z tąd pochodzi offensa Majestatis kiedy Bogu kawalerski przyrzekszy parol [łamiemy go]. PasPam 121v.
  • – Z tej okazji najwięcej zginęło ludzi, że skoro ná błota uszli, wywoływali ich, dając im [...] parol a potem zawiódłszy na górę, nie ścinali, ale rąbali na sztuki. SobJListy 137.
  • – Franciszek I Krol Fráncuski [...] Sakramentem przysięgi y parolem obligował się zwyciężcy stawic názad w Madrycie, byle był wypuszczony. ChmielAteny II 52.
  • – Takowe ustanowienie w słowach tylko pod parolami stanęło, a żadnego podpisywania się, ponieważ strony Abramowicza konwinkujące w Warszawie nie były. MatDiar I, 748-749.
  • Niepoprawne zródło .
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dać parol:
    • – Wrociłęm się Samo trzec na zad do Pana Tyskiewicza. Bom mu był dał Parol. PasPam 153.
    • – Daię wam parol, ize was nie zdradzę. OblJasGór 117.
  • niedotrzymanie parolu:
    • – Potym przeproszę Sladkowskiego o niedotrzymanie Parolu. PasPam 220v.
  • na parol co zrobić:
  • »Zrobić coś uwierzywszy wcześniej na słowo«
    • – Zamoyski [...] Maxymiliana z Zamku osadził pod Wartą [...] Adherentów zaś na parol puścił. ŁubHist 71.
  • na parolu zostać:
    • – Więc Fortece oddawszy sami do czasu na parolu zostali. HistBun 47.
  • dotrzymywać parolu || trzymać parol:
    • ~ Dotrzymuiesz woysku parolu y niechcesz ich wydac z Sekretu. PasPam 144.
    • ~ Trzymając parol p. Lubomirskiemu, przyszliśmy tu pod Jędrzejów, a on z wojskiem poszedł ku Warszawie i już go nasze podjazdy [...] widziały. SobJListy 74.
    • ~ Zginoł ten ktory, polega ná práwách, Tych dwoch oszustow, co w Domu ni w polu, Niedotrzymuią dánego Párolu. DrużZbiór 298.
Związki frazeologiczne

  • o parol prosić:
  • »Prosić o darowanie życia, łaskę«
    • – Lubo ich potężnie y Głodem y kulami trapił, iednak się nie poddawali, tylko do czasu o parol prosili. HistBun 50v.
  • mieć parol z kimś:
  • »mieć z kimś układ«
    • – Samson, Annibal Herryk [Henryk] piąty Karol I ci z fortuną iaki mieli parol. PasPam 110.
    • – Z białą płcią, (prawią) iesczesmy nie mieli Nigdy Parolu: ale na odwagę Przyimuięm twoię wiarę y powagę Y na twę prosbę iak chcesz przypadąmy Tylko niech na cię długo nie czekąmy. OblJasGór 119.
  • niedotrzymanie parolu:
  • »niedochowanie danego słowa«
  • wyzywać kogoś na parol:
  • »wyzywać kogoś na pojedynek«
    • – Posłał tedy do niego skoraszowskiego Porucznika krayczego koronnego wyzywaiąc go na parol sąm a Sąm że by Woyska nieturbować. PasPam 71.
2. »hasło«
  • – Tym czasem powraca trębacz do nich posłany częstuiąc ich parolem iezeli chcą. PasPam 58v.
  • – Klucze te od brom składane zawsze od pana kommendanta tu przytomnego będą i tenże parole żołnierskie wydawać ma. InwPuck 101.
3. hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Poddanych [...] nieposłusznych chłostą i winną Przystępnych przeciwko Prawu winą y Parolem karac [powinien]. DekrŻmud 82b.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • dotrzymać parolu:
    • ~ Parolu niedotrzymał bo uciekł od zony y wyiechał do Polski z Pułkiem Piaseczynskiego powiedaiąc potym ze przez Sęn y Naiawie iak by mu cos za uchem wołało odstąpiłes Boga. PasPam .