Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*PARTYJA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. partyja  
D. partyi  
C. partyi  
B. partyją  
N. partyją  
Ms. partyi   || partyjej  
lm M. partyje  
D. partyj  
B. partyje  
N. partyjami  
Etymologia
łac. pars, partis
Znaczenia
1. »jednostka taktyczna obejmująca kilka lub kilkanaście chorągwi; tu: oddział, grupa«
  • – Rozdzielono nas na dwie watahy. Dano nad iedną Watahą kommęndę Kalinowskiemu. Nad drugą zas mnie. Poszlismy dwiema Szlakami nocą [...] Zabieramy się potym ku obozowi az tez kalinowski z[s]woią partyią idzie, złączylismy się tedy. PasPam 236-239v.
  • – Do nas wiadomosc ongi przyszła o zniesioney przez Litwę Partiey Szwedzkiey ktora była pod Fu[...]giem ktorego dzis tu Samego in illo Conflictu wziętego albo iutro pewnie prezentowac maią. RadziejKor 102.
  • – Wciągnowszy zas w Granice Włoskie z tym Woyskiem na Cztery go partye rozłączył. Pirszą Partyą Sobie, drugą Czynnie, trzecią Carbonowi, Czwartą Sertoryuszowi naznaczył. SzołHist 2.
  • – A za ten czas Sylli ius nie było w Rzymie, ktory z Woyskiem Swoim w Sycyliey przeciwko Morskim rozboynikom Morzem następowali przetoz Mariusz z trzema Kollegami y Czterma Ludu swoiego Partyami znagła nadciągnowszy snadnie się do Rzymu wparował. SzołHist 2.
  • – Całą Żmudź przeszliśmy, nigdzie od nieprzyjaznych wojsk nie zagabnieni, których partye wkoło naszego marszu były, ale natrzéc nie śmiały; nasze zaś podjazdy po kilka razy dobrze gościły. ZawiszaPam 119.
  • – Piw, gorzałek, chleba mieć szwedzi nie mogli, a przytém tak ich kałmucy ustawicznie infestowali, że wychylić się nie było jak, chyba w wielkim podjeździe i partyi, dla tego trudno i o prowiant było. ZawiszaPam 261.
  • – Pisałasię rozna Expedycya przez Pana Gerlacha dowilna kturysię alienował od Boku mego a to dla Partij ktoramusię zdarzyła w Nitawie. SapADiar 77.
  • – Generał Leytnant Woysk Rossyiskuch i znaczna Partya woyska tu się znayduie. GazPol 1735/ 36, 2.
  • – Powinien się na nim [ordynansie] wprzod Imć P. Regimentarz Partyi N. potym Officyer lub Namiesnik każdey Chorągwi podpisać. GazPol 1736/ 82, 4-5.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • Na partię wyjechać:
    • – Powiedział, ize słuzył niegdy na Cesarskiei s Panem Lorencem Lettowem Rotmistrzem, ktorego przi nim gdy na partie wyiachali, zabito. VorLetSkarb 254.
Przenośnie
  • Gdzie owe kosztowne po cudzych krajach włóczenia się i peregrynacyje nasze zniosły wrodzone ułożenie swoje, narodu własnego obmierzenie wzruszyły, zbytków, swawoli, sodomiji [...] nauczyły [...] zgoła jedne cudotwory i monstra naturze z krwie rodowitej porobiły. Źleli mówię? Proszę o dowód pożytku pospolitego. W szykach podobno i żywej posturze, na partyjach i podjazdach, w publicznej pracowitej usłudze i funkcyi, w ludzkości i ochocie [...] albo w inszym jakim widziemy predykamencie.MałpaCzłow 216
2. »stronnictwo polityczne«
  • – Ten rok cały przebyłem na życiu prywatném, nie intrygując do się partyi żadnéj. ZawiszaPam 26.
  • – Kraj się gubi, bo partyi gwałt, a każda drze. ZawiszaPam 260.
  • – Deputowany był [...] Szczuka [...] aby zawzięte strony z kombinował, ziechały się in Januario partye obiedwie i wielu Senatorów, gdzie Szczuka iuż był arcydobrze umoderował rzeczy, ale król cicho posłał do Ogińskiego i Zaranka, żeby Planta Combinacyi nie doszła. OtwEDzieje 61.
  • – Cożby się po śmierci Krolewskiej działo, wielebyśmy Hetmanow mieli? wiele zpiknionych przeciwko sobie na życie y honor partyy? KonSRoz 55.
  • – Pan nie wątpisz, że Krol do tey y nie przystąpił partyi, ktora chciałaby mu Jus Majestatis a Republica relictum wydrzeć. KonSRoz 61.
  • – ZYGMUNT III [...] Obrány iest od iedney Partyi Polakow, á od drugiey Maximilian Arcy-xiążę Austryácki. ChmielAteny II 356.
3. »część czego; grupa jakichś elementów«
  • – O jakożem sobie życzył öbrócić się w jaką kropelkę deszczu lub rosy a spaść na najśliczniejszą busieńkę serca mego albo którążkolwiek partię najwdzięczniejszego ciała, wiedząc, że moje kochanie na deszcz rado wychodzi. SobJListy 435.
  • – Ani utrzymać się pioro może, áby się passyą nieuwiodło, oszpecić, y wyszpocić drugiej partyi, co iest przeciwko miłości bliźniego, y paskwilem zákazánym od Kościołá trąci. JabłSkrup 18-19.
  • – Te [gwiazdy] według dystynkcyi swiatła y wielkości dzielą się ná sześć partyi. BystrzInfAstron N1.
  • – Rozmnożone Familie Synow Noego, rozdzielać się poczeły na partye po całym świecie. ŁubHist 1.
  • – Antonius Sabellicus przydaje, że się [Słowacy] rozdzielili na dwie Partye. ŁubHist 2.
4. »(zazwyczaj dobry) kandydat na małżonka«
  • PARTI (Estat, condition) [...] Dobrze się ożenić z Bogaczką z partyą dobrą. DanKolaDyk II, 332.
  • ZałBibl 119.