Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

WOLA

rzecz.
ż
ZALĄŻEK ARTYKUŁU HASŁOWEGO
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1614
Formy gramatyczne
lp C. woli  
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Náywyzszy Stworcá ktory KuSwey woli Kieruie rzeczy prędko y powoli; Ktory Swym prawęm iedne Panstwa znosi a drugim w Panach odmiany przynosi Ten iusz oddał w moc Szwedom natarczywym Krolestwo Polskie sądem Sprawiedliwym [...]. OblJasGór 9.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • święta wola:
  • wolność woli:
    • – Bo przeznáczenie do Niebá, nikogo nie przymusza, nikogo nie zniewala, y przeznáczony ták może dobrze y źle czynić, iáko y nieprzeznáczony y pátrząc ná wolność woli może utrácić chwałę sobie nágotowáną przeznáczony, iáko iey nábyć nieprzeznáczony. TylkStrom 114-115.
    • – Bog też wolności ludzkiey woli nie powie, mogł by dáć większe pomocy do powstánia, ále się ich niegodnym człowiek uczynił ták wiele rázy niemi wzgárdziwszy. Iest Bog miłosierny, ále też y spráwiedliwy. TylkStrom 37.
  • wola boska:
  • wola boża:
  • wolna wola (sz. zm.):
    • – Ale czemu [Bóg] dopuszcza w grzechy wpadáć? bo człowiek ták chce, á Bog przeciw iego wolney woli nie chce czynić [...]. TylkStrom 50.
    • – Czemu wolá nászá wolna, appetyt bydlęcy nie wolny? Wolność tám iest, gdzie iest rzeczy obieránie, y iedney nád drugą przekładánie y porownánie, co iest własna rozumowi ktorego bydlęta nie maią. TylkRoz 316.
    • – Zadney kreaturze nie przystoi bydź koniecznie, ále z wolney Bogá wszechmocnego woli, od ktorego nie z powinności są stworzone nátury, ále według wolności Iego y upodobania stworzone są. DuńKal M2.
  • niech się dzieje czyjaś wola:
    • ~ Przenieść się Wci mojej duszy bardziej życzyłbym do miasta niżeli do zamku [...]. Ale i w tym niech się dzieje wola Wci serca mego [...]. SobJListy 568.
    • ~ Ták y Chrystus mowi Matthaei 26, Oycze moy, ieżeli ten kielich przeiść nie może, áżbym go wypił, niech się dzieie wola twoiá. TylkStrom 63.
Związki frazeologiczne

  • po czyjej woli chodzić (sz. zm.):
    • – Boby nierówno lepiéj gadzinę urodzić, Niż dziecię, coby miało po swéj woli chodzić. SaadiOtwSGul 207.
    • – Ták v Xiędzá iák v Wdowy/ káżdy chodzi po swey woli. RysProv XV, 10.
    • – Po cudzey ábo po czyiey woli chodzić/ skakáć. Ex alterius arbitrio pendere [...] Pendere ex aliena leuitate [...] Ex alterius more viuere [...] Ad alienum ambulant gradum, ad alienum dormiunt somnum, ad alienum comedunt appetitum [...] Namque coquus domini, debet habere gulam. Kn 717.
  • w woli czyjej chodzić:
    • – Iákoż tedy szátan mogł Iobowi szkodzić/ [...] A wiemy to/ iż Iob był mąż święty/y w woli Bożey iáko pismo świádczy záwsze chodzący. SpInZąbMłot 398.
  • wolą czyjąś pełnić:
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Kto chcé drugich mieć powoli/ ma iem też sam czynić g-woli. KnAd 371.
  • Nié záwsze człéku wszystko g-myśli/ powoli. KnAd 731.
  • Mow choć do woli/ od słow nié boli. KnAd 1054.