Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BIAŁOGŁOWSKI

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp

Formy gramatyczne
lp M. m białogłowski  
ż białogłowska  
n białogłowskie  
D. m białogłowskiego  
ż białogłowskiej  
n białogłowskiego  
C. m białogłowskiemu  
ż białogłowskiej  
n białogłowskiemu  
B. ż białogłowską  
n białogłowskie  
N. m białogłowskiem  
ż białagłowską  
n białogłowskiem  
Ms. m białogłowskim  
ż białogłowskiej  
W. ż białogłowska  
lm M. nmos białogłowskie  
D. białogłowskich  
C. białogłowskim  
B. nmos białagłowskie  
N. białogłowskiemi  
Ms. białogłowskich  
lp C. m albo n po białogłowsku  
Znaczenia
1. »odnoszący się do kobiety, właściwy kobiecie, przeznaczony dla kobiety, niewieści, żeński«
  • – Czapka białogłowska z bramem sukienna. InwGórsBęt 80.
  • – Oleiek. Ten użyteczny iest żyłom, w ciele białogłowskim, ktore z płuc do piersi pochodzą, y do mácice. SyrZiel 365.
  • – Płácz u białeygłowy iest kłamstwo. Dwoiákie łzy w oczách białogłowskich się znáyduią/ iedne prawdziwey boleści/ á drugie oszukánia. SpInZąbMłot 358.
  • – Niemász gorszey głowy nád głowę wężową y gniewu nád gniew białogłowski. Lepsza rzecz iest mieszkáć ze lwem y smokiem/ ániżeli z złą białągłową. SpInZąbMłot 358.
  • Białogłowski/ Femineus amor, clamor [...]. Feminus sexus. Kn 25.
  • – Stąd moi Miłościwi PP. rozumiem że muliebrem non induetis habitum: bowiem kto kogo płacze ten według Legislatora Lyciorum w biáłogłowskie stroie przebierać się musi. WojszOr 331-332.
  • – Zona moia pisze tam do Pani Gorynskie[j] o Niektore fozy albo tesz y same zrobione białłaglowskie czapki z Krakowa dla oney samy, ktore tam cudownie z roznych kształtow robią. OpalKListy 71.
  • – Była to szkatuła orzechowa, francuzka. W której różne galanteryje filigranowe, perły, na ręce brasslety dyamentowe, wstęgi et caetera necessaria białogłowskie. WierzbKon 214.
  • – List [...] obebrali a obaczywszy Białogłowski charakter tym bardziey ze by się dowiedziec iakiey skrytosci odpieczętowaligo. PasPam 220-221.
  • – A iak ze pyta Miller się Vbráłá? Czy nie po Mezku iako więc chadzáła: Przystaw mu Na to: Nie po mesku ale, We wszytkim rozkasz twoy powaza cale: Tak iakos kazał białogłowskie szaty Wdziała: y w Stroy sie Vbrała bogaty. OblJasGór 11.
  • – GOSPODARSTWO BIAŁOGŁOWSKIE, RYTMAMI, (Poniewasz tá Płeć z nátury Poetyczną delektuie się veną.) OPISANE. CZás też w Oekonomikę ẃeyrzeć Białogłowską. Ktorą Pan Bog sczegulną opátruie łáską. Z niey bowiem zwykł niemáły pożytek wychodzić Dla czego koło niego pilnie trzebá chodzić. HaurEk 91.
  • – Godna y tá rzecz wiádomości z Doktorow Phyzikow, że płod męski ożywia się czterdziestego dnia od poczęcia; a białogłowski osiemdziesiątego dnia. WisCzar 95.
  • – Merkury, Ułomność białogłowskiej przełoży natury, Oświadcza Apolinem zaraz i Lucyną, Jako często połogi śmierci ich przyczyną. Tamten leczy, ta babi, oboje przypadkow Ich wiadomi, stają się patronami z świadkow. PotFraszBrück I 546.
  • – Nasienie męskie alteruie krew białogłowską do postawy y formy człowieka. AlbSekr 22.
  • – Ta lubo była pewna pocciwosci iednak Manierą Białogłowską rada była kiedy ią za Urodziwą miano chwalono y kłaniano się czemu się wszystkiem czasem Sama nadstawowała, choc w sercu nic złego procz owey prożnosci białagłowskiey nie miała. HistŚwież 170.
  • – Cáłá Fráncyá liczy [...] Párochii 140000. Abbacyi 1356. męskich. Biáłogłowskich 557. BystrzInfGeogr F1.
  • – W NIŻSZEY albo DOLNEY SZWABII iest Miasto ufortyfikowáne WENSBERG, w ktorym oblężeni Obywatele od Konráda Cesarza, supplikowáli, aby im to iuż iuż maiącym się poddać; wolno było wynieść z Miasta, co słaby białogłowski sexus uniesie. ChmielAteny II 229.
  • – SARDANAPALUS syn Amacyndaraxisa, ostatni Monarcha Assyriyski, wielki scelerat, Bachusowi y Wenerze cały poświęcony, ktorego Arbaces Rządca Medow długo nie widzianego znalazłszy w Ninive w Zamku między licznym niewiast gronem purpurę przędzącego w stroiu białogłowskim, y innym do przędzy materie rozdaiącego, donisł [!] to innym Państwa Rządcom, y wlot skonfederowali się y sprzysięgli, oblegli go w Zamku przez dwie lecie; ale on promptior do ucieczki niż do potyczki. ChmielAteny III 685-686.
  • – Bandela białogłowska. Weiber-Binde. Bandeau de femme. T III 21.
  • – Mantylka, płaszczyk białogłowski. Weiber-Mäntelchen; Weiber-Mantille. manteline, espèce de manteau pour les femmes. T III 2474.
  • Białogłowski. weiblich. féminin, de femme, qui regarde les femmes. T III 40.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • płeć białogłowska (sz. zm.):
  • »płeć żeńska; także zbiorowo: kobiety«
    • – Tákże Rány y dziury w króku [!] z zápsowánia z fránce/ przerzeczony Sok z Zánklu ziela goi: ták płci męskiey/ iáko Białogłowskiey/ nim wymywáiąc: ábo fláytuszki w nim maczáiąc/ á kłádąc. SyrZiel 249.
    • – Płeć męską do każdego złego uczynku iedná chciwość ciągnie. Białogłowską płeć do wszystkich złości iedná chciwość prowádzi. SpInZąbMłot 358.
    • Płci białogłowskiey do Kościoła nie puszczáią/ tylko trzy rázy w rok. PruszczKlejn 85.
    • – Wszystká płeć Białogłowska swoy wzrok ná mię tylko samego, dáwno, dawno obrociła. AndPiekBoh 45.
    • – Pobozna płci białogłowska Stroy się tak dla Swiata aby się Stroiąc Boga nie zapomniała. Nie podobay się tak Swiatu abys V Nieba Niewa[zno]scią nie została. OblJasGór 114v.
    • – [...] zarębek jure naturali syn po ojcach powinien by był dziedziczyć, a po synie jego sukcessorowie czyli to z męskiej, czyli z białogłowskiej płci. KsJaz 157.
    • – Lud tu, osobliwie w płci białogłowskiey, bardzo piękny, do tego farbuią się. ChmielAteny IV 450.
    • – ANDROGYNAE albo ANDROGYNI, obywatele olim Afrykańscy, oboiey płci razem męskiey y białogłowskiey, piersi prawą mieli męską, a lewą białogłowską. ChmielAteny IV 621.
  • apetyt białogłowski:
  • »silna ochota na jakąś potrawę odczuwana przez kobietę w ciąży«
    • – Nieprzystoyną chęć do iedzenia brzemiennym oddala/ á do przystoynych potraw czyni. [Marg.:] Złemu apetytu białogłowskiemu [przeciwdziała kopr włoski]. SyrZiel 392.
  • białogłowski stan:
  • »kobiety«
    • – Pan Bóg ją sam tylo chowa, na przykład i wizerunek stanowi białogłowskiemu. NiemPam 22.
    • – XZIĘGI WTOREy SATYRA. I, Na zepsowane Stanu białogłowskiego obyczaie. OpalKSat 23-23v.
    • – Królowa nieboszczka wielka i mądra była pani, a nieraz o kądzieli z takimi, któe czego inszego nie rozumiały, gadała, i sama ją, akomodując się stanowi białogłowskiemu, przędła. SobJListy 386.
    • – Pretensye wzaięmne Białogłowskiego do Męskiego Stanu, z Aktoratu ich Wywiedzione. GorzWol 59.
  • białogłowski ród:
  • »kobiety«
    • – Iasz com się brzydzieł białogłowskiem rodem, Iako smiertelną wszech Ludzi zarazą, Miał dzis bezecnem zostac kazirodem? Nie z miasta: z swiata Lecz całego smazą? PotSyl 31.
  • ochędóstwo białogłowskie:
  • »środki do upiększania i pielęgnowania ciała kobiecego«
    • – A gdy przychodził pewny czás káżdey Pánny/ áby weszłá do Krolá Asswerusá, gdy się wypełniło przy niej wszystko według prawa białych głów przez dwanaście miesięcy; (bo się tak wypełniały dni ochędażania ich, mażąc się przez sześć miesięcy rzeczami wonnemi, i innem ochędostwem białogłowskiem.) BG Est 2, 12.
  • wstyd białogłowski:
    • – Toczyła się Traiedya, Wesele wkrakowie spompą droga do Moskwy na kotczych, na karetach, zokrotnym orszakiem Białychgłów wesele się odprawiło a ze zaraz w kilka dni Szalbierza zabito y naszym się dostało, wstydowi Białogłowskie[mu] nieprzepuszczono [...]. ŻółkPocz 6.
  • gmach białogłowski:
  • »pokoje dla dam dworskich, fraucymer«
    • Frauen Zimmer Białogłoski [!] gmách Gynaceum. KusWeg D4.
    • Frauen Zim[m]er Gmách biało Głowsky, Fraucymer; das war ein schönes Frauen-Zimmer/ to piękna biała Głowá byłá. ErnHand 305.
  • białogłowskie mieszkanie:
  • »pokoje dla dam dworskich, fraucymer«
    • – Niéwiéyskie/ niéwiéście ábo białogłowskie mieszkánie. [...] Gynaeceum [...] v. Fraucmér I. Kn 539.
  • klasztor białogłowski:
    • – W Klasztorach Białogłowskich są Wdowy y opuszczone od Mężow. ChmielAteny IV 420.
  • białogłowski zakon:
    • – Zebym zaś nie był injurius wszystkim Zákonom w świecie konserwuiącym się, y zniesionym; żebym mowię Pereł tych kosztownych z konchow nie wiadomości nie wydobywszy in lucem, nie uiął im szácunku, kładę tu długi KATALOG Męskich y Białogłowskich Zákonow, Pustelnikow, Kawálerow, Imioná y rok ich fundacyi wyráżaiąc. ChmielAteny II 766.
  • skrzynka białogłowska:
    • Skrzynká białogłowska do rupiéci/ Riscus [...] cista pelle contecta [...] v. Mácloch. Kn 1011.
  • dom białogłowski:
  • »w Turcji: dom nałożnic, harem«
    • – Ale Márdocheusz ná káżdy dzień przechadzał się/ przed sienią domu białogłowskiego/ chcąc się dowiedzieć/ jákoby się miáłá Ester/ y coby się z nią działo? BG Est 2, 11.
    • – Zátym [?] Pánná wchodziłá do Krolá/ á ocokolwiek rzekłá/ to jey dano/ áby z tym poszłá z domu białogłowskiego/ áż do Pokoju Krolewskiego. Wieczor wchadzáłá/ á ráno się záś wracáłá do drugiego domu białogłowskiego/ pod straż Sáásgázy/ komorniká krolewskiego/ strożá założnic: Nie wchadzáłá więcey do Krola: ále jesli się upodobáłá Krolowi/ przyzywano jey z imienia. BG Est 2, 13-14.
  • odźwierny białogłowski:
  • »w Turcji: jedna z funkcji w haremie«
    • – URZĘDNICY z EUNUCHOW CZARNYCH służących Białogłowom w Saráiu. [...] 8. Baszy Kapi oglany, Náystarszy Odźwierny Białogłowski. ChmielAteny II 487.
  • najstarszy eunuch białogłowski:
  • »tytuł urzędnika w dawnej Turcji (?)«
    • – Cesarskich Meczetow po cáłym Państwie Tureckim znáyduiących się osobliwie w Stambule, Pruzie, Adrianopolu, Jus Collationis iest przy Kislar‑Agaſy, to iest Náystarszego Eunucha Białogłowskiego, ktory ad libitum suum rozdaie Beneficia, á za to nie małe bierze Honoraria. Niepoprawne zródło .
  • prawn. prawo białogłowskie:
    • – Starostwa nie Grodowe i wszelkie Królewszczyzny może Król rozdać nie Possessyonatom, ale zasłużonym i podpadać mogą Prawu Białogłowskiemu. ŁubHist 153.
2. med. »o płci i biologicznych cechach płciowych: żeński, kobiecy«
  • – Godna y tá rzecz wiádomość z Doktorow Phyźikow, że płod męski ozywia się czterdziestego dniá od poczęćia; a białogłowski ośmdzieśiątego dniá. WisCzar 95.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • członki naturalne białogłowskie:
  • »żeńskie narządy płciowe«
    • – Przez członki naturalne biáłogłowskie uważáć się máią części przyrodzone [...] y macica. [marg.]: Partes genitales muliebres KirchFac 65.
    • – Części do rozmnożeniá národu ludzkiego należące . [...] iáko są: czło[n]ki naturálne męskie [...] y Biáłogłowskie. [marg.:] Partes genitales KirchFac 8.
  • jądro białogłowskie:
  • »jajnik«
    • Tubae Fallopinae, Są dwá meáty błoniste y żyłowate, ktore długie są y idą od bokow macicy [...] áż do iądrow biáłogłowskich. [marg.:] Tubae Fallopinae alias ovi ductus KirchFac 67.
    • Jądra biáłogłowskie są dwá, ktore leżą w brzuchu nád gruntem y przy bokách mácicy. [marg.:] Ovaria vel testes muliebres. KirchFac 67-68.
    • – Macicy [...] powinność [...] iest, aby [...] pomykałá duchy subtelne y żywiące z násienia męskiego do Jądrow białogłowskich. KirchFac 68-69.
    • – Oleiek. Ten Wątrobney mocy/ w brániu y w przyciągániu pokármu do siebie. Także [...] Iądrom Białogłowskim y zwiąskom ich. [...] Sol. Tá Słuzy Arteryey wątrobney: [...] Iądrom Białogłowskim. Niepoprawne zródło .
  • łono białogłowskie:
  • »żeński zewnętrzny narząd płciowy, srom«
    • – Zápsowánie otworu łona białogłowskiego goi, częstokroć toż czyniąc. SyrZiel 371.
    • – Mácicę záplugáwioną/ y boleiącą wychędaża y leczy/ czopek z Kosacowego korzenia vczyniwszy/ w otwor łona białogłowskiego włożyć. SyrZiel 8.
  • członek białogłowski wstydliwy (sz. zm.):
  • »żeński zewnętrzny narząd płciowy, srom«
    • – Tákże kile y wrzodom fráncowátym/ ná członkách/ białogłowskich wstydliwych iest niewymownym lekárstwem [kmin]. SyrZiel 418.
    • – Ná członkách wstydliwych/ ták mężczyńskich/ iáko y białogłowskich/ złe wrzody iádowite/ y te ktore kiłámi zowią goi [wódka]. SyrZiel 606.
    • Członek wstydliwy białogłowski/ Natura [...] muliebris nam de matrona loquens hoc verbo vtitur. Natura, qua mulieres sunt [...] Feminal: interfeminium: virginal. Kn 104.
    • – Krok w cielé [...] Interfeminium [...] vide Członék wstydliwy białogłowski. Kn 318.
    • HONTEUX [...] WSTYD zowią się członki przyrodzone ludzkie u Męszczyzny y białogłowy ktore obnażać sromota. Członek męski, członek białogłowski wstydliwy. DanKolaDyk II, 129.
  • miejsce tajemne białogłowskie:
  • »żeński zewnętrzny narząd płciowy, srom«
    • Vulva. Frawenscham. Mieyscie táiemne białogłowskie. GuldOn 75.
  • macica białogłowska:
    • – Y trzebá notowáć: że w mácicy białogłowskiey więcey iest komorek: kiedy tedy nasienie wypuszczone od Oycá ták bywa zbieráne, że w káżdey komorce máciczney część nasienia bywa przyięta, ná ten czás iest z rodzenie [!] się kilkorgá płodu. AlbSekr 128.
    • – [...] iák skoro záś te dwoie n[a]sioná zostáną przyięte, mácicá białogłowska zámyka się, iákoby worek ze wszystkich stron, ták że z nasięnia przyiętego nie może niczego uron[i]ć [...]. AlbSekr 25.
  • piersi białogłowskie:
    • – Spuchnienie piersi białogłowskich leczy, nasienie tego Kopru, z Márzymiętką á z wieprzowym sádłem utłukszy przykłádáć. SyrZiel 390.
    • – Mleko w piersiách białogłowskich zákámiáłe y w bryły zrosłe rosprowadza [okład z anyżu]. SyrZiel 410.
    • – O Rożnych chorobách piersi Białogłowskich CompMed 570.
    • – SPHINX zwierz w ziemi Murzyńskiey w kraiu Trogledytow z rodzaiu małp, podobny wyższą częścią alias od głowy człekowi, z piersiami niby białogłowskiemi, kosmaty, z ogonem czarnym długim. ChmielAteny III 287.
  • białogłowskie mleko (sz. zm.):
    • – Nasienie tego ziela dziateczkom w powiciu tym sposobem iáko Cytwarowe nasienie pić z mlekiem białogłowskim/ ábo z krowim daway/ bo tákże z nich czyrw morząc wywodzi. SyrZiel 287.
    • Białłogłowskiego mleka kieliszek wziąc y oleyku Burstynowego kropel kilka wlac [...] GrodzMisc 80-81.
    • – Ieżeliby bol [uszu] pochodził z zápalenia [...] wlać do uchá mleká Białogłowskiego z białkiem iáiowym zmięszanego. VadeMed 74.
  • pokarm białogłowski:
    • – A ieżeliby byo w uchu zápalenie wielkie, zmieszay białek od iájá z pokármem białogłowskim, maczay chusteczki cienkie y kładź w uszy. PromMed 101.
    • Recipe: Kleiu z pigwowych Ziarnek wodą z psich Iężyczkow wyciągnionego. Kleiu nasienia Foenum graecum lub Boża trawka, każdego połłota. Osrzodku upieczoney Borsztowki 2. Łoty. Pokarmu białogłowskiego - 10. Łotow. Thucyi preparowaney, - 10. Gran. Saccari Saturni, - Cwierć Łota. Zołtku, z dwu Iaice. Zmięszay na Maść; płynienie z Oczow y bole ich uśmierza. BeimJelMed 245-246.
  • białogłowska choroba:
  • »miesiączka«
    • – Są y leśne śliwy [...] záżywáią ich pospolicie ná zstánowienie biegunki y białogłowskiey choroby [...]. HercBan 56.
  • miesięczna choroba białogłowska:
  • »miesiączka«
    • – Liście z látorostkámi swymi wárzone w winie/ á w trunku używáne/ miesięczną chorobę białogłowską/ wzbudza. SyrZiel 483.
    • Miesięczną chorobę białogłowską/ nád przyrodzenie záwściągnioną/ wzbudza/ y potężnie wywodzi/ z winem go vżywaiąc [korzeń fiołkowy]. SyrZiel 7.
    • – Według czego notowáć potrzebá, że krew miesięczna w białogłowie nic inszego nie iest, tylko zbytny aliment [...] A zowie się miesięczną chorobą białogłowską, dla tego, że płynie káżdego miesiącá ná mniey raz, gdy białogłowa w sposobnym wieku iest. AlbSekr 28.
  • białogłowska zwyczajna choroba:
  • »miesiączka«
    • – Ludziom podeszłego wieku w suchotach iedno iest zyłę, co grob otworzyć. Przeciwnym sposobem, ieżeli suchoty z zatamowanego cieczenia z nosa, lub z piersi hemoroidow, lub zatrzymania białogłowskiey zwyczayney choroby się wszczęły, y do ostatniego stopnia nieprzyszły z niemałym pożytkiem krew się puszcza. BeimJelMed 186-187.
  • czas białogłowski:
  • »miesiączka«
    • MENSTRUES [...] Menstrua muliebria [...] MIESIĘCZNY krwotok białogłow miesiące czas białogłoski [!]. DanKolaDyk 252.
    • MOIS [...] Mois des filles & des femmes, [...] Menstrua orum. [...] Miesiące czas białogłowski co miesiąc im przypadaiący. DanKolaDyk 271.
    • – Te przyczyny [hektyki] naygłownieysze są: piianstwo z gorących trunkow pochodzące, cielesność niepomiarkowana, nagły y wielki gniew, nieostrożne zażywanie w febrach skorki China de China, nagłe zatamowanie cieczenia krwi znosa, chrachanie krwią z płuc się rwiącą haemophtysis nazwaną; zatrzymanie czasu białogłowskiego, lub hemoroidow, albo biegunki. BeimJelMed 170.
  • miesiączne czyszczenie białogłowskie (sz. zm.):
    • Czyścienie miesiączne białogłowskie nád przyrodzenie zátrzymáne, wzbudza Piołyn z miodem utárty, ná prog łoná náciepley przykłádáiąc. SyrZiel 341.
    • Miesiączne czyszczenie białogłowskie záwściągnione wzbudza y wywodzi, kwintę miáłko utártego Piołynu z winem piiąc. SyrZiel 342.
  • kwiat białogłowski:
  • »miesiączka«
    • – Trzebulá płonna potężnieyszych iest skutkow. Przeto Kwiátom zástánowionym białogłowskim w winie ią wárząc á piiąc/ iest osobliwym lekárstwem wzbudzáiąc ie y wywodząc. Przeciwko morowemu iádu/ y inszym zárázom/ iest lekárstwem. SyrZiel 1197.
    • – Też do wzbudzenia kwiatow białogłowskich/ wodká doświadczona y bárzo użyteczna. SyrZiel 720.
    • – Wziąć dwie gárści bylice/ soli/ Szałwiry/ po garści: to wespoł warz w wodzie/ tydzień przed zwykły[m] przyszcie[m] miesięcznej choroby/ nogi po koláná w niey ciepło párząc/ ráno y ná noc/ przez cáły tydzień. Tak się zástánowione białogłowskie kwiaty wzbudza. SyrZiel 723.
    • – Owá substáncya krwi miesięczney mocnieyszym ciepłem strawiona bywa áż do koloru białości, y zowie się kwiátem białogłowskim. AlbSekr 151.
3. jęz. »o rodzaju gramatycznym: żeński«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • rodzaj białogłowski:
  • »rodzaj żeński«
    • DE MOTIONE DE GENRE IN GENUS OPrzemianie rodzáiu Męskiego w rodzay Białogłowski. StylaGram 24.
    • HOMME [...] nigdy się w żadnym ięzyku nie mowi z artykułem, álbo adiektywem rodzaju białogłowskiego ná przykład nie mowi się człowiek zła, ále zła niewiasta. DanKolaDyk II, 126.
    • – To Słowo Personne: w francuskim iest zawsze rodzaiu białogłowskiego y adiektyw lub relatyw ponim idący w francuskim zawsze się kłaść ma w rodzaiu białogłowskim, chyba żeby wyraźnie znáć było w mowie że się o męskiey płci mowi, to ná ten czas relatyw nástępuiący kładą w męskim rodzaiu [...]. DanKolaDyk II, 347.
    • GENS [...] To Słowo Gens (ludzie osoby) w francuskim zawsze iest rodzaiu męskiego kiedy Adiektyw po nim następuie, ále kiedy się pierwey przednim kładzie adiektyw, to zawsze iest rodzaiu biáłogłowskiego. DanKolaDyk II, 84.
Związki niejednoznaczne względem znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bot. fiołek białogłowski:
  • »może: wieczornik damski, Hesperis matronalis«
    • Viola Matronalis. Frawen Violen. Winter Violen. Welch Violen. ROzne ma názwiská to ziele/ ták w ięzyku Łácińskim iáko y w nászym. Zowią ie zime skopki ábo Fijołki zime/ Fijołki białogłowskie. SyrZiel 756.
    • Fiołki ábo skopki ozimie białogłowskie, Hesperis [...] Viola matronalis [...]. Kn 176.
  • bot. białogłowska róża:
  • »gatunek ślazu, in. malwy«
    • – SLaz ogrodny/ y iákoby w drzewo vrosły/ pięcioraki. Z tych niektoré zowiemy białogłowską Rożą/ czarną Rożą/ á tá troiáka: Pierwsza czerwonego kwiátu/ ábo ciemnorumianego nie pełnego. SyrZiel 1099.
Podhasła

PO BIAŁOGŁOWSKU


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1644
Znaczenia
»kobieco, w sposób właściwy kobiecie«
  • – Kto kogo płacze trzebá áby się po biáłogłowsku przybrał. WojszOr 332 marg.
  • – Odrysowano człowieká starego z brodą siwą/ á xiąg niemáło leżało koło niego; piersi miał száfirowe / á ná nich wisiáłá ná łáńcuchu złotym ná szyię záłożonym tábliczká/ ná ktorey po białogłowsku wyrysowáno prawdę z oczymá zámrużonemi. StarKaz II, 547.
  • – Tamże sceny różne wyprawowano, między któemi najlepiéj moję udał p. Bury, pokojowy jp. strażnika, ubrany po białogłowsku, mający na sobie osobę damy lubieżnéj; [...]. ZawiszaPam 39-40.
  • *Marcher mollement. Molliter incedere [...] *Chodzić stąpać po białogłowsku delikacką. DanKolaDyk II, 272.
  • – po białogłowsku. nach Weiber-Art, wie ein Weib. en femme. T III 40.

BIAŁOGŁOWSKA


w funkcji predykatywnej

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1641
Znaczenia
»jest właściwe kobietom«
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • ~ Nikomu nie groz, bo to białogłowska. JaśDict 116.