Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŁACINA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. łacina  
D. łaciny  
C. łacinie  
B. łacinę  
N. łaciną  
Ms. łacinie  
Etymologia
łac. latina
Znaczenia
»język łaciński; tekst w tym języku«
  • Łáciná/ łácinska mowá. Latina lingua [...]. Kn 342.
  • – Polszczyzná/ Sermo polonicus [...] Polszczyzną pachnié twa Łáciná/ Włoszczyzná [...]. Kn 767.
  • – Nasmiesnieysza gdy owo łacinę mieszaią [ci, którzy uważają się za mądrych i uczonych] Wpolski iezyk y głupie y zle y niewczesnie Nie pomniąc ze tam tylko łaciny potrzeba Zazyć gdzie Polskie słowo nie ma tey y takiey Aenergii iak trzeba V nich to naymędrsza Macaronice mowic a siać soloecysmy Z barbarismami oraz. OpalKSat 44v.
  • – Nasmiesnieysza gdy owo łacinę mieszaią [ci, którzy uważają się za mądrych i uczonych] Wpolski iezyk y głupie y zle y niewczesnie Nie pomniąc ze tam tylko łaciny potrzeba Zazyć gdzie Polskie słowo nie ma tey y takiey Aenergii iak trzeba V nich to naymędrsza Macaronice mowic a siać soloecysmy Z barbarismami oraz. OpalKSat 44v.
  • – Wziąl Piłat P. Jezusa, albo raczey wyrażaiąc to, Łaciną z-Polaczoną aprehendował P. Jezusa Piłat. MłodzKaz III, 239.
  • – Iest u Polaków siódmy spadek, który Tyrónóm Łaciny sie uczącym kładą pod Ablátiwęm [...] á tęn sie kładzie ná pytanię kim, albo [...] czym. Iam go w Grámmátyce moiéy Polskiey nazwał z Łácińskiego Instrumentálnym. MalGram 53.
  • – HENRYK WALEZYUSZ [...] záproszony przez 13. Posłow Polskich [...] piękną mowiących Łaciną, Fráncuzczyzną, Włoszczyzną, Niemczyzną, co w nie máłey u Fráncuzow było admirácyi. ChmielAteny II 354.
  • Łacina. 1) die Lateinische Sprache. 2) fig. [...]. T III 702.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • umieć po łacinie:
    • – Aprzyiechawszt tam iako bym nieumiał połacinie po kazałęm assygnacyią kommissarską. PasPam 63.
  • podła łacina:
    • – (Chef de la Communauté des Avocats et Procureurs.) Causidicorum coryphćus, i masc. PALESTRY Patronow głowá y Starszy. [...] Słowo Sądowe gdzie tez z łacińská nazywáią Bastoneriusz, co iest słowo podłey łaciny. DanKolaDyk I, 179.
    • podła łacina. Kuchen=Latein. latin de bréviaire; latin de cuisine. T III 702.
Związki frazeologiczne

  • dać komuś łacinę:
  • »strofować«
    • Dał mu łacinę. v. Strofowánie. Łáiánie. Kn 342.
    • dano mu łacinę aż mu się łeb kurzył. [...] no lui a lavé bien la tête. T III 702.
Podhasła

PO ŁACINIE


Najwcześniejsze poświadczenie:
1607-1613
Znaczenia
»w języku łacińskim«
  • – Inskrypcyje [...] pisane były po francusku, po łacinie, po grecku na arkach truymfalnych i na bramie św. Marcina, którą bramą miała królowa wjechać do Paryża in summa pompa. SobJakPer 86.
  • Po łacinie Lorica Po polsku Brustwerk albo nadwałek. NarArch 8.
  • – Po kosciołach bywalismy na kazaniach [...] gdyz umyslnie dla nas gotowali się po łacinie y zapraszali na swoie praedykaty. PasPam 56.
  • – Przyiechawszy tam iako bym nieumiał połacinie po kazałęm assygnacyią kommissarską. PasPam 63.
  • – Aprzecię nayczęsciey do mnie połacinie mowią Ze to Polakom lingva Usitata [język zwykły]. PasPam 63v.
  • – Rzekł do nich [pasterzy] ięzykiem Tureckim, pytaiąc coby to było y czyi gay? a oni rozumieiąc że albo po łacinie, albo po Anglicku mówił, odpowiedzieli. TylkStrom 92.
  • – Napisany Instrument po Łacinie y po Grecku kolumnami; Łacinską Kolumne Papiesz [...] Latini Ritus, a Kolumnę Greckim pisaną ięzykiem, podpisał Cesarz Grecki, atramentem Purpurowym. ChmielAteny II 176.
  • – Weźmi, Korżenia żarzyczki (inaczey Benedykt) po łacinie Catyophilata. BeimJelMed 206.
  • – BAZYLISZEK, po Łacinie Basiliscus, Regulus, iest rodzay Wężow osobliwych [...] ktory iadem swoim drzewa suszy, dopieroż rzeczy żyiące, y czuiące, to iest Ludzi, Zwierzęta. ChmielAteny I 497.
  • – BĄK, BABA, po Łacinie Onocrotalus, Truo, ná kształt Łábęcia, ále pyska odmiennego, bo długiego, czerwonego, ná końcu zágiętego Wolę ma iáko sakwę, w ktorą ryby połknione chowa. ChmielAteny I 509.
  • – BARANEC blisko Iwigny nad Morzem Kaspiyskim w Tartarii, DRZEWO po łacinie AGNUS SCYTICUS, że ad instar Baranka rośnie, głowę, nogi, wełne liściem y gałąskami reprezentuiące, obrosłe iak Baranek [...] DRZEWO same naciąwszy, sok krwawy z siebie sączy. ChmielAteny I 538.
  • – MODRZEW Drzewo po Łacinie Latix [...] Onim trzymała Antiqitas że Ognia, nie apprehenduie, [...] exemplo że koło miasta Gezgobii, wieży nie mogł spalić Juliusz Cesarz [...] iż z tego była budowana Drzewa. ChmielAteny I I, 541.
  • po łacinie, adv. Lateinisch. en latin; latin. § dobrze po łacinie mowi, pisze. T III 702.
  • – * po łacińsku vulg. po łacinie, adv. Lateinisch. latin, en latin. T III 702.
Odsyłacze