Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

CHALDEJSKI

przym. od
  CHALDEA
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: CHALDEJSKI, *HALDEJSKI, *CHALDAJSKI
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 0
Formy gramatyczne
lp M. m chaldejski  
ż chaldejska   || haldejska  
n chaldejskie  
D. m chaldejskiego  
ż chaldejskiej   || haldejskiej  
n chaldejskiego  
C. ż chaldejskiej  
B. m żyw chaldejskiego  
N. m chaldejskim  
Ms. m chaldejskiem  
ż chaldejskiej  
lm M. mos chaldajscy  
nmos chaldejskie  
Znaczenia
»odnoszący się do Chaldei, mieszkający w Chaldei, pochodzący z Chaldei«
  • – Ieszcze Chaldeyskiey, Egipskiey, Assyryiskiey, Perskiey, Greckiey, Rzymskiey Monarchiom y Monarchom ulubiona [matematyka]. BystrzInfPrzedm .
  • – Bo te wyspy od brzegá blisko są przy stronie Chaldeyskiego krolestwá/ w morzu EVXINIE. Stąd sie znáczy iż byli tám z Cháldeyskiey ziemie Przyszli: ktorym od stali dáno tákie imię. RoźOff 63.
  • – Cierpliwy Iob widział iż strzały nań leciały Sábeyskie/ Cháldeyskie/ od wichrow/ od czártow/ od rozmáitych sług dyabelskich/ iednák on mowi: iż ieg[o] frásunki nie pochodziły z inney ręki/ iedno z ręki Bożey. BirkNiedz 73.
  • – Przymnoż Pánie więcey tákich Dawidow y Lotow/ á broń wiernych twoich od zarázy kácerskiey/ iákoś obronił Lotá od ogniá Sodomskiego/ y Abráhámá od Cháldeyskiego/ według obietnice twoiey. BirkEgz 10.
  • Erit substantificus panis, iáko versya ma Cháldeyska. StarKaz II, 43.
  • Cháldeyski text te ostátnie słowá; Ne sit inter [...] ták ie wykłada. StarKaz II, 447.
  • – Figurą tego małżeństwá dusze nászey z Chrystusem Pánem byłá oná Murzynká/ żoná Moyżeszowá/ ktora lubo szpetná byłá/ y czarna wszytká/ przecię byłá názwána Sephora, to iest śliczna iáko Hieronim święty z Chaldeyskiego wykłada. StarKaz II, 490.
  • – Żadną miárą widzieć się nie mogłá roznica, natiey [...] Háldeyskiey od AEgyptskiey. AndPiekBoh 90.
  • – Niewstydźicie się nędzni, ogniá piekielnego Stráwo! á do národu rowni Cháldeyskiego! Chwalić zá Bogi żywe, vmárłe báłwány. DamKuligKról 237.
  • – Co o patryarchach S. uwazamy? 1mo. naprzod w drugim pokoleniu Sema razem w ziemi Chaldeyskiey mieszkali. IntrHist 8.
  • – [...] Arabscy, Chaldayscy, Egypscy Astronomowie od ktorych wszystkie reguły wzięła Astrologia wieszczbiarska, bezbożnie Boską znosili Opatrzność [...]. BystrzInfZup 3 nlb.
  • ASTROLOGIE Iudiciarie. Astrologia divinans [...] WIESZCZBIARSKA náuka *Cicero názywa Haldeyska sztuka wrożenia. DanKolaDyk I, 135.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • chaldejski język (sz. zm.):
    • – Gdyż y oni Kuźnicy ktorzy tám kowáli Zelázo: Chaldeycycy y Zydowie byli: Abo oni z SIDONY Kártáginczykowie/ Drudzy mienią iż byli/ stárzy CHALVBOWIE. Iednak wszyscy ięzykiem Chaldeyskim mowili. RoźOff 63.
    • – Na koronie Kiey-Husrewe cesarza napisano było językiem chaldejskim. SaadiOtwSGul 57.
    • – Y Rozkazał Krol Aspenásowi przełożonemu nád komorniki swymi/ áby przyprowádził z synow Izráelskich/ y z násienia Krolewskiego/ y z Książąt/ Młodzieńce/ ná ktorychby nie było żadney zmázy/ á piękne ná wejrzeniu y dowcipne do wszelákiey mądrości/ y sposobne do umiejętności/ y dostąpienia jey: y ktorzyby byli sposobni/ áby stali w páłacu Krolewskim/ á uczyli się pismá y języká Cháldejskiego. BG Dn 1, 3-4.
    • – Ná tenże czás Imienin w Cháldeyskiem vczonych Ięzyku pod pięcdziesiąt mędrcow zgromádzonych Przyszło do Krolá. DamKuligKról 14.
    • – Postanowił Clemens V. Papież, aby [...] Hebrayskiego, Chaldeyskiego [języka], Arabskiego ięzykow uczono, a to dla aukcjonowania Muz Rzymskich. ChmielAteny II 114.
    • CHALDEYSKI Język, ktorym mowili Babylończykowie, Assyryiczykowie, wielkiey był powági dla wielu mądrych Ksiąg tym Językiem pisanych, ktore Księgi z Bibliotek y Archiwow Alexander Wielki záwoiowáwszy Babylonią, gdy do Alexandryiskiey swoiey przeniosł Biblioteki, ogniem kazualnym poszły w perzynę y popioł z wielką y nigdy nieopłákaną szkodą ReiPublicae Literatorum. ChmielAteny II 748.
  • pismo chaldejskie:
    • – Y Rozkazał Krol Aspenásowi przełożonemu nád komorniki swymi/ áby przyprowádził z synow Izráelskich/ y z násienia Krolewskiego/ y z Książąt/ Młodzieńce/ ná ktorychby nie było żadney zmázy/ á piękne ná wejrzeniu y dowcipne do wszelákiey mądrości/ y sposobne do umiejętności/ y dostąpienia jey: y ktorzyby byli sposobni/ áby stali w páłacu Krolewskim/ á uczyli się pismá y języká Cháldejskiego. BG Dn 1, 3-4.
    • – W Pismie zydowskim názywa się Filius Ben, ále go pismo Cháldeyskie popráwuie. KorRoz 25.
  • patryjarcha chaldejski:
    • – Xiąże Mikołay Radziwił Peregrynant suis oculis vidit w kairze Patryarchę Chaldeyskiego, tam rezyduiącego, ktory się pisze Chaldeyskim [patriarchą] y Abissinskim. ChmielAteny II 148.
  • chaldejska wieża:
    • – Słuchay złych zdrad przepáści, nád okropne cienie, Strásznieyszy! Bábilonu hárdego nasienie! Cháldeyskiey zásie wieży, ktorą się zmieszáły Narody, budowniczych wnuku pozostáły! Zły stárcze! DamKuligKról 236-237.
Podhasła

PO CHALDEJSKU


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1698
Znaczenia
»w języku chaldejskim (akadyjskim?)«
  • – Trzecie ziele po Cháldeysku Loromborot, po grecku Allomos, po polsku Rozgá pásterska zowie się. AlbSekr 222.
  • – Zowie się tedy [Bóg] po Hebraysku Iehova; po Syryisku Ella; po Chaldeysku Eyla; po Arabsku Allo; po Egipsku Goni; po Etyopsku Abba; po Ormiańsku Derd; po Georgiańsku Moti; po Abyssińsku Agei; po Persku Syri; po Łacinie Deus; po Grecku Theos; po Illirycku Boog; (iest słowacki kray) po Hiszpańsku Dios; po Włosku Idio; po Francusku Dieu; po Niemiecku Gott; po Węgiersku Atya; po Moskiewsku Tios; po Czesku Bouh; po Polsku Buog; ale teraz Polacy diphtongum uo, efferunt za o, y mòwią Bog; po Belgicku, albo Niderlandzku Goot; po Angielsku Good; po Szkotsku Goed; po Libernicku Nieh; po Hetrusku Esar; po Saraceńsku Agdi; po Magicku Orsi; po Assyryisku Adad; po Koptyisku Geos; po Peruańsku Zimi; po Indiysku Tura; po Syneńsku Tali; po Tatarsku Anot; po Hesperydiysku Agad; po Kalefroneńsku Solu; po Kongońsku Aneb; po Angolańsku Anup; po Maurytańsku Alla, po Filozofsku Abda; po Kabalistyńsku Agla; po Isladiysku Gudi; po Kánadiysku Riuh; po Mexikańsku Bosa; po Kwityńsku Hoha; po Parakwariysku Piur; po Hilicku Hana; po Filippinicku Mora; po Iapońsku Zaka; po Samotraceńsku Pola; po Narsingicku Bila; po Melindycku Abag; po Maldywicku Obra; po Zaflanicku Bora; po Ormuzańsku Alai; po Cyreneńsku Popa; po Elamicku Para; po Tybetycku Geza; po Bakryańsku Sila; po Karmanicku Suma; po Albarycku Bogo; po Beotycku Aris; po Kamboyańsku Miri; po Kreteńsku Deos; po Gymnoficku Tara; po Brachmańsku Pora; po Mogolsku albo Mogerycku Alli; po Peloponeseńsku, albo Moreysku Dyos; po Frygsku Zeut; po Tracku Kalo; po Adenicku Illi; po Mezopotańsku Ella; po Moldawsku, czyli po Wołosku Dzeu. ChmielAteny III 2-3.