Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PATRZYĆ, *PATRZEĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
patrzyć  
lp 1. os. patrzę  
3. os. patrzy  
lm 3. os. patrzą  
lp m 3. os. patrzył  
lm mos 3. os. patrzeli  
lp 2. os. patrz  
lm 1. os. patrzmy  
2. os. patrzcie  
patrząc  
Znaczenia
1. »przyglądać się czemu, spoglądać na kogo co; widzieć, obserwować«
Rekcja: na co, w co

  • ~ Patrzą tedy Mieszczanie dziwuią się. PasPam 153v.
  • – Wydra obaczyła psa niedomowego, przyidzie do owey Charcice y patrzy iey woczy y charcica tez nanię. PasPam 252v.
  • Patrząc oknem na owę wodę rzecze ieden Ey day że Boze że by tam pod Widniem katolicka krew takiemi Strumieniami płynęła. PasPam 262v.
  • – Rad patrzy [Mars] na Niedzwiedzia że mu kredensuie. PasPam 271v.
  • ~ Powieda ze idzie ich więcey ale ieszcze daleko patrzą przez perspektywy. PasPam 68.
  • – Ow niezycząc sobie patrzyc na owo Spectaculum wstał y załozył drzwi na chaczek. PasPam 77.
  • – Obiema rękami podniosł przed oczy owę Czapkę z Passyiką a w nię patrzył. PasPam 83.
Związki frazeologiczne

  • świdrem patrzeć:
  • »mieć zeza«
2. »zważać na co, wnikać w co, rozważać co«
  • Patrzmysz Monarchow, Rzucmy Monarchiie iako się iasnosc ich w gruby cięn kryie. PasPam 109v.
  • – Tak y Wiedenska Fortece [...] patrzciesz przez krotkie wedwoch Miesiącach Oblezenie. Iaką poniosła deformitatem. PasPam 259.
Związki frazeologiczne

  • marsem patrzeć na kogoś:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • niewstydu patrzyć:
    • COQUETER (Parlant des dammes) [...] NIEWSTYDU patrzyć mowiąc o białogłowie wdzęcznemi oczami chłopow zwabiać. DanKolaDyk I, 367.
Związki frazeologiczne

  • aspektu patrzyć (na kogoś, na coś):
  • »szukać czyjegoś przeznaczenia«
    • – Aspéktu pátrzyć ná kogo/ ná co. Obseruare occupationem alicuius, Obseruare tempora. Kn 9.
    • – Czásu pátrzyć ná kogo/ vide Aspéktu pátrzyć. Kn 97.
  • w ziemię jako bydlęta nieme patrzeć:
    • – A Chrystus im [bałwochwalcom i mahometanom] Pan powiada: Widzę & vos de hoc mundo estis, w ziemię tylko iáko bydlętá nieme pátrzycie. StarKaz II, 72.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Kto we żniwá pátrzy chłodu/ nácierpi się zimie głodu. RysProv VI, 8.
  • (wariant I):
    Niécoć wolno pátrz/ lécz co przystoyno. KnAd 562.
  • (wariant II):
    nie pátrz coć wolno; lecz coć przystoyno. ErnHand 310.
  • (wariant III):
    Nie coć wolno patrz, lecz co przystoyno. FlorTriling 123.
  • Ná gładką Zonę pátrząc syt nie będziesz. RysProv 62.
  • aleć to w słońce patrzeć nietoperzowi. wie will die Eule in die Sonne sehen. le hibou sauroit-il suporter l'éclat du Soleil? T III 1037-1038.
Podhasła

PATRZĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lp M. m patrzący  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1621-1643
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
Związki frazeologiczne

  • :
  • »mieć zeza«
    • – Zezowáty/ Brlok/ rożnem/ świdrem pátrzący. Strabo [...] Strabus [...] Scambus. Kn 1421.

*PATRZEĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: PATRZAĆ
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1656-1688
Formy gramatyczne
patrzać  
lp m 1. os. patrzałem  
2. os. patrzałeś  
3. os. patrzał  
lm mos 1. os. -śmy patrzali  
3. os. patrzali  
lp 2. os. patrzaj  
patrzając  
Znaczenia
1. »przyglądać się czemu, spoglądać na kogo co; widzieć, obserwować«
Rekcja: na kogo co

  • – Zołotaranko [Zołotarenko] z [s]woiemi kozakami o trzy mile tylko był podczas okazyiey podiazd iego był y patrzał na bitwę. PasPam 108v.
  • – Ozwie się ktos tam z kupy MSCi Panowie nienaproznowaniesmy tu przyiechali milcząc a patrzaiąc na Siebie nić tu niesprawiemy. PasPam 232.
  • – Ci co zokrętow na to patrzali okrutnie się smiali. PasPam 262v.
2. »zważać na co, wnikać w co, rozważać co«
Rekcja: na co

  • – Iezeli by cię na Ciele karanie minęło Patrzay że iako poscielesz duszy swoiey. PasPam 197.
  • – Leci Młodszy Brat pocznie gęsto y często podcinać Pan Bog zas patrzał na niewinność zetrzęmy się z Sobą. PasPam 88v.
Związki frazeologiczne

  • końca patrzać:
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • aleć to w słońce patrzeć nietoperzowi. wie will die Eule in die Sonne sehen. le hibou sauroit-il suporter l'éclat du Soleil? T III 1037-1038.
PATRZYĆ p. PATRZEĆ