Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*ŚMIECH

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Warianty fonetyczne: ŚMIECH, ŚMICH
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1622
Formy gramatyczne
lp D. śmiechu  
B. śmiech  
N. śmiechem  
lm M. śmiechy  
Znaczenia
1. »śmianie się«
  • – Krol począł się Smiac okrutnie krolowa rzekła cos po Francusku krol ieszcze bardziey w smiech. PasPam 176.
  • – Przyiechawszy do Rawy krol w Smiech krolowa w gniew. PasPam 199.
  • – Kazania przed smiechem nie mogł skonczyć [...] Stupebant [zdumiewali się] Luterani że się Smieięmy y kaznodzieia się znami smieie. PasPam 56.
  • – Nie było bez smiechu iedna na drugą spoyrzawszy. PasPam 56v.
  • – Iezuita [...] rospłakał się y nieskonczył kazania a narobił Smiechu. PasPam 58-58v.
2. »kpina, żart«
  • – Ponieważ iż ci inwentorowie naleźli tak wiele inwencyj godnych śmichu, i ja też, będąc mniejszego dowcipu od nich, nalazłem jednę do żartu. AquaPrax 72.
  • – Rzecze tenże Ozga [...] Miłosciwy krolu Poniewasz niechcesz nąm bydz krolem Bądź ze nąm Bratęm. Potym zas insze były zarty smiechy z owey iego niby przecię Lekkomyslnosci. PasPam 227v.
  • – Dopiero ia do Nich przemowił Na ow kubek ztalerami pokazawszy [...] O kiedy to Niemcy skoczą od radości Kiedy się poczną rzechotać obłapiać mię kiedy to skoczą na miasto powiedaiąc że Przemowił nasz Pan [...] popieli się Niemczyska na ow smiech. PasPam 63v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • chwytać się za boki (od śmiechu) (sz. zm.):
  • »śmiać się serdecznie, do rozpuku«
    • – Krotochwila [...] Tym/ komu rádá w domu/ ták hoynie częstuie/ Ze się iedni zá boki wstrząśnione chwytáią./ A drudzy się iuż dobrze nie po rozpukaią. MorszHRoz Cv.
    • TENIR [...] Chwytać się zá boki od śmiechu. DanKolaDyk II, 534.
  • boki rozpierać śmiechem:
  • »śmiać się serdecznie, do rozpuku«
    • – Co powaznieyci boki rospiráią w Ławách az Smiechem czasęm rozmáwiaią Znáć nie o Bogu, bo sámá postáwá Z Sámy ich Cery, y z oczu wydáwá. OblJasGór 143v.
  • boki podpierać trzęsąc śmiech:
  • »śmiać się serdecznie, do rozpuku«
    • – Wnet y Wrzesczewic (bo tusz zarasz blisko Przy Generale miał swe stanowisko) Trafił ná zarty, dla Ktorych asz boki Podpirał trzesząc smiech w sobie głęboki. OblJasGór 138.
  • trzymać się za boki od śmiechu:
  • »śmiać się serdecznie, do rozpuku«
    • COSTE' [...] Trzymał się zá boki od śmiechu. DanKolaDyk I, 376.