Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

GORĄCZKA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SXVI, Kn, T, L (XVI-XVIII), SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SStp, SWil (?)

Formy gramatyczne
lp M. gorączka  
D. gorączki  
B. gorączkę  
N. gorączką  
Ms. gorączce  
lm D. gorączek  
Ms. gorączkach  
Znaczenia
1. »podwyższona chorobliwie temperatura ciała«
  • – Święty Grzegorz] powiada [...] o iednym arciczarowniku ktory [...] w klasztorze mniszek/ urodziwszą iedną mniszkę tak uczarował/ ze w gorączkę wpadła/ y utrapienie wielkie cierpiała. SpInZąbMłot 333-334.
  • – Zniszczeją od głodu/ y będą strawieni gorączką/ y śmiercią gorzką: zęby też bestyi poślę ná uie [nie]/ z jádem gádzin ziemskich. BG Pwt 32, 24.
  • Gorączká/ Febris. Kn 202.
  • Gorączkę winem lecząc powiada Wilhorsky, Ze nie zawsze iest ważny Aphorism Doktorski. KalCuda 218.
  • – Tamże [w Krakowie] balet z Królem J. M. na zapusty u nieboszczyka pana Kazanowskiego, marszałka koronnego, tańcując, nader się zgrzawszy, wpadłem w straszną gorączkę. RadziwBAut 128.
  • – Zeby dzieci małych w Gorączkach nie straszyła [bogini Mania] [te]dy iey nakozdy Rok dziecię iedno wlat siedmi ofiarowano y rznięto naOłtarzu ktory bestyalski zwyczay y obrząd zniosł potem Junius Brutus. PotPrzyp 13.
  • – We Snie, wgorączcze lezącego trzasnęło mię cos zaramię. PasPam 279.
  • – Przyidzie Cyrulik Pomaca Pulsow. Gorączki niemasz y iako by nigdy nie była. PasPam 280.
  • – Nawet Sąm Cyrolik Supponebat lubo widział że iuz Gorączka totaliter odstąpiła ze przecię ieszcze iakąś debilitatem mentis zostawiła. PasPam 280.
  • – Ten chory lezał w iedney izbie pustey a kiedy go gorączka o minęła usłyszał muzykę iakąs pięknie graiącą. PasPam 77.
  • – O preparácyi albo zgotowaniu i zażywaniu Saletry przeciw upałowi gorączek i innych gorących áffekcyij. SekrWyj 178.
  • – W gorączce [...] obrazki máią porozumienie álbo zgodę z humorámi, dla tego cholerycznym ákty choleryczne, innym inne przychodzą, łácniey niżeli ináksze. TylkRoz 283.
  • – Dla oddalenia gorączki day proszek táki, weźmi Rákowych oczek, rogu Ieleniego subtelno tártego, Bursztynu, szczeki Szczupakowey, káżdego zárowno. PromMed 114.
  • – O Chorobie ktorá názywa się Cholerá. CHorobá zwyczayna Cholerá, iest tá, w ktorey ustáwicznie womity żołte, zielone, z flegmą pomieszáne chorego infestuią z gorączką. VadeMed 234.
  • Gorączka [...] rozchodzi się po cáłym ciele y akcye przyrodzone, rożnemi áffekcyami ktore symptomáta zowią, obrázá. VadeMed 247.
  • – Gdzie zbytnia gorączka gorę bierze, tam dla zbytniego burzenia się krwi, szkodliwe iadem napoione chumory, czyli materia peccans, z gruntu wykorzenic się nie moze. BeimJelMed 19.
  • Gorączka, febra. Fieber. fièvre. § chorowàć na gorączkę; gorączka się poczyna, się sili, ustaie. T III 403.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • gorączka ciężka:
    • Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
  • gorączka wielka:
    • – Tákie wroszki są báyki/ iednák ná vkontentowánie P. Plebaná/ ábysię stáruszkowi (iákim się on zmysla) cholerá nazbyt nie wzruszyłá/ á gorączki wielkiey mu nie przyniosła/ pozwolmy mu tą rázą/ to co on práńdykuie [!] z Poznańskim tym málárzem. SzemGrat 51-52.
    • Gorączká cięszka/ wiélka. Causodes [...]. Ardens febris [...]. Flagrans febris [...] Acuta febris, vehemens [...]. Intentio febris. Kn 202.
    • – Tráfia się tesz chorobá gwałtowna ktora názywa się Cholera, to iest ustáwiczne womity z gorączką wielką. PromMed 142.
2. przen.  w rodz. m »o człowieku zapalczywym, popędliwym«
  • COLERE [...] Zprzyrodzenia iest choleryk y wielki gorączka. DanKolaDyk I, 319.
  • COLERE [...] GNIEWLIWY, choleryczny żołci pełen popędliwy gorączka. DanKolaDyk I, 319.