Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

USTĄPIĆ

czas. dk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1641-1653
Formy gramatyczne
ustąpić  
lp m 1. os. -m ustąpił  
ustąpiłem  
3. os. ustapił  
ż 3. os. ustąpiła  
lm mos 3. os. ustąpili  
nmos 3. os. ustąpiły  
lp 1. os. ustąpię  
3. os. ustąpi  
lp 2. os. ustąp  
ustąpiwszy  
Znaczenia
1. »cofnąć się«
  • – Wołoskie szelągi [...] ustąpiły z Małey Polski ale W Wielgopolszcze wszystkie sobie Stolicę założyły. PasPam 187.
  • – Spraw się y zadusze te ktore ex occasione [z powodu] woyny z Ciała na Smierć nieprzygotowanego ustąpiwszy nietam poszły gdzie by były disposite [przygotowane] umieraiąc mogły się dostać. PasPam 195v.
  • – Co ty masz zaszczęście iam się skrył zapiec a musiałęm ustąpić a tys się osiedział. PasPam 201v.
  • – Iest to tu Mieysce Woiewodztwa krakowskiego albo WSC Spokoynie Stoy albo ustąp. PasPam 244.
  • – Wszyscy Niemcy za Mosty Sromotnie ustąpili Mosty na Donaiu kosztem pobudowąne samisz spalili. PasPam 267v.
  • – Co przypadnie wał to y nas y Barkę przykryie co tęn ustąpi człowiek trochę ochłodnie spoyzysz aszcię taki drugi dogonia. PasPam 67.
  • – Y Dyaboł ustąpi kiedy Bog ma kogo Skarać. PasPam 76v.
  • – Iakes my tedy weszli wPod lasze Moskwa ustąpili ku Mscibowu ktorzy z Trubeckiem, Herskim zabiegi czynili koło Sniatycz y koło Brzescia. PasPam 81.
  • – Iuz piechota co stała przy karawanach na Rynku ustąpiła do Sieni. PasPam 98v.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • placu ustąpić:
  • »wycofać się z pola walki«
    • ~ Y tego Nie trzeba Lekce warzyc ktory choc trochę placu ustąpi a znowu wraca się y biie. PasPam 268.
  • jednym krokiem nie ustąpić:
  • »ani odrobinę nie ustapić«
    • – Dla Grozby zas Bog widzi że iednym krokiem nie ustąpię. PasPam 145.
  • piędzią nie ustąpić:
    • ~ Było tedy z kwadrans dobry że ani ten temu piędzią nie ustąpił. PasPam 105-105v.
2. »zrzec się na czyjąś korzyść«
  • – Wsiadłęm na konia. Aże Rosławski leci, zdyszał się nuz koło mnie ustąp że mi tego [funkcji przystawa] rzekłes słowo bierz sto bitych. PasPam 163.
  • – Kontrakt o te dobra spisałęm y piniądze wyliczyłem przed Szescią Lat, Pan Chełmski Obozny koronny niechciał tego ustąpić pro tunc [wtenczas]. PasPam 248v.
  • – To wszystko na iedno Pasierba unizenie a przyiacioł Instancyią darowałem nawet i dozywocia ustąpiłęm nic zanie niewziąwszy. PasPam 283.
Związki frazeologiczne

  • ustąpić targiem:
  • »odstąpić coś za ustaloną zapłatę«
    • ~ Tam zastałęm owych Katanow Nuz zemną w Traktat że bym tego ustąpił targiem. Tedy daiemi Zyrosławski 100 bitych Talerow. Pozwoliłęm. PasPam 160.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • ustąpić ceny:
  • »obniżyć wymierną wartość«
    • – To napisawszy przydam co [mię] wielce solatur ze WMMP. wrozisz albo sobie obiecuiesz faci[lem] w przedaniu tych Łubnic. P. Podskarbiego, y ze znacznie vst[tą]pi podaney onych ceny. OpalKListy 58.