Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

ŻYDOWSKI

przym.
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (żydowski, żydoski), Kn (żydowski), T, L (żydowski; XVI-XVIII), SWil (żydowski), SW (żydowski), SJP (żydowski)

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?)

Formy gramatyczne
lp M. m żydowski  
n żydowskie  
D. m żydowski  
ż żydowskiej  
C. n żydowskiemu  
lm M. mos żydowscy  
nmos żydowskie  
D. żydowskich  
N. żydowskiemi  
Znaczenia
1. »dotyczący Żyda«
  • – Dla ktorego gdym był w Jeruzalem/ stáwili się przede mną Przedniejszy Kápłani y Stárszy Zydowscy prosząc o dekret przeciwko niemu. BG Dz 25, 15.
  • żydowski/ Iudaicus [...] Kn 1460.
  • – Wam go daję, wy za to, za leki, za dzięki, Brońcie go od żydowskiej i balwierskiej ręki. MorszAUtwKuk 49.
  • – Ewángelyia S. [...] wyraża gniewliwostkę iego, cholerkę iego, Increpabateum, bo towárzyszá swego łáiał, i lepsza była cholerá i gniew dobrego Łotrá, niżeli potulność Iudaszá, ktory [...] słowka iednak przykrego Kápłaństwu żydowskiemu nie rzekł. MłodzKaz II, 241.
  • – Weyrzysz ná twarz P. Iezusa záplwáną, á ták záplwáną, że grube sople charchow żydowskich, z twarzy iego wisiáły. MłodzKaz I, 376.
  • – Szemranie. 1) Gemurmle, unvrernehmliche, Reden. [...] § 1) szemranie żydowskie w bożnicy. [...] T III 2252.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • bożnica żydowska:
    • – A Gdy byli [Paweł i Barnabasz] w Sáláminie/ opowiádáli słowo Boże w bożnicách Zydowskich/ á mieli z sobą y Janá do usługi. BG Dz 13, 5.
    • Bożnicá Zydowska/ Proseucha, [...] Śynagoga. Kn 43.
    • – W Tey vlicy ś. Anny názwáney/ byłá przedtym Bożnicá Zydowska/ mieysce vrągániá/ y czći vwłoczenia Imieniu Naświętszemu IEZUS... PruszczKlejn 20-21.
    • – Kościołow wszystkich w murách y zá murámi [Lwowa] po Przedmieściach numero 41. Cerkwi murowánych 6. drewnianych kilka. Bużnic Zydowskich murowánych 2. ChmielAteny II 315.
    • Bożnica Zydowská, temple de juifs. KulUszDyk 9.
  • żydowskie jagody:
    • – Żydowskie iágody/ v. Bálsamká. Kn 1460.
  • bałamuctwa żydowskie:
    • – TALMUD Księga praw obyczaiow y bałamuctw żydowskich. DanKolaDyk II, 358.
  • biret żydowski:
    • – Stawcie sobie przed oczy dusze wászey, osobe iáko Krolewską, stawciesz sobie że iey zdeymuią Koronę drogą z głowy, á kłádą iey bierlet iaki żydowski zápárszywiony. MłodzKaz II, 113.
  • pogłówne żydowskie:
  • »podatek płacony przez Żydów«
    • – Cła donatywy kupieckie, pogłowne zydowskie y inne podatki [...] aby in duplo [w dwójnasób] płacone były. PasPam 217.
Związki frazeologiczne

  • żydowski cech:
  • »zdziercy, skąpcy, lichwiarze«
    • – Drudzy bez regestrow do Zydowskiego cechu wstąpili; drą, łupią bez miłosierdzia. BirkNiedz 224.
2. »właściwy językowi hebrajskiemu, należący do niego«
  • – Spiewam Wielkiego Salomona Mowy, On Zydowskiemi, ia Polskiemi Słowy, Trudney podobno podeymę się rzeczy, Miec rowno Muzę, y prawdę na pieczy; Ni iey przykopcić Pòétyckim dymem. Aby się o to nie porożnic z Rzymem. Bo iak podobna chłysnąwszy z Potoka, Nie przeładowac Słowami Proroka? Nie przydawszy zaś; to mie za to ieszcze Osądzą pewnie uszczypliwi wieszcze. LubSEkl 1.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • abecadło żydowskie:
    • – Kładzie ná początku słow swoich iednę literę z obiecádłá Zydowskiego. StarKaz II, 55.
Podhasła

PO ŻYDOWSKU


w funkcji przysłówka

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1632
Znaczenia
»w języku hebrajskim«
  • – Miały nad sobą [szarańczę] krola anjoła przepaści ktoremu imię po żydowsku Abbadon/ a po Grecku ma imię Apollyon. BG Ap 9, 11.