Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*UMIEĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1612
Formy gramatyczne
czas teraźniejszy
lp 1. os.   umiem
2. os.   umiesz
3. os.   umie
lm 1. os.   umiemy
3. os.   umieją
czas przeszły
lp m 1. os.   umiałem
2. os.   umiałeś
3. os.   umiał
lm mos 1. os.   umieliśmy
3. os.   umieli
nmos 3. os.   umiały
czas przyszły złożony
lp m 1. os.   będę umiał
2. os.   będziesz umiał
tryb przypuszczający
lp m 1. os.   umiałbym
3. os.   umiałby
tryb przypuszczający przeszły
lp m 3. os.   umiałby był
Znaczenia
1. »potrafić«
  • – Słow nigdy swoich za przeć się nie umięm. PasPam 136.
  • – Com tedy mowił to y teraz mowią [...] że się kozdemu w [...] urodzeniu sobie rownemu upomnieć będę umiał. PasPam 136.
  • – Siedziałęm tez na takiem [koniu] ktoremu kałmuckie y Astrachanskie Uciekac nieumiały. PasPam 149.
  • Umiał tęn Wodz swoię tak akkommodowac rękę że nigdy na karanie nie zarobiła. PasPam 205v-206.
  • – Ia o ciebie się nie frasuię będziesz umiał sobie znim postąpić. PasPam 222.
  • – Ale uwazaycie iako to iest Infamia y obelga Narodu kiedys my Ludzie bez Serca. [...] Po seymikach po kołach Generalnych siła mowięmy, hałassy robiemy, a kiedy przyidzie do czego to nieumięmy nić. PasPam 239v.
  • – Są insi co im P.Bog tego niedał że by umieli zazyc nauki Lubo iey maią dosyć. PasPam 249v.
  • – Ludzie okrętni umieją pływać bardzo. PasPam 70.
2. »znać«
  • – Przy oddawaniu piniędzy y o tym tez Tłomaczu powiedzieli co zas potym donieslo się y do Woiewody [...] M Panie Pułkowniku Mam tu Towarzysz w Woysku co wszelkie umie Ięzyki ale Condicionaliter trzeba mu w przod postawic kubek Spory srebrny abitemi talarami napełniony To on zaraz gotow przemowić iakim komu potrzeba Ięzykiem [...]odtąd Talary w Woysku nazywano interpretes. PasPam 64.
  • – Ieden nasz Towarzysz umiał exprimere [wyrazić] mowę Moskiewską [...] Pyta niemasz tu Lachow. PasPam 98.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • umieć co na pamięć (sz. zm.):
    • – Weźmy z sobą dwie babie, Truchnę i Kromczonkę, Bo też ony na pamięć umieją koronkę. PerDziadGrzesz 410.
    • – Kiedy pili za zdrowie Carskie Tom ia owe Tytuły musiał wymieniać z karty [...] kiedy zas zazdrowie krola naszego to ie Sąm tylko Stolnik umiał na pamiec a wszyscy insi z karty czytali. Bo iak się wczym by naymniey omylisz to znowu wszystkie zaczynac trzeba choc bys iuz był u konca. PasPam 164v.
  • umieć po łacinie:
    • – Aprzyiechawszt tam iako bym nieumiał połacinie po kazałęm assygnacyią kommissarską. PasPam 63.
  • umieć po polsku:
  • umieć po włosku:
    • – Przyprowadzili iednego Co umiał po Włosku. PasPam 63.
3.  przen.  hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Dobrze otym Gonieniu iedna Szlachcianka w Siradzkięm Woiewodztwie krolowi powiedziała kiedy iey krzywdę wielką poczyniono y przyszła do Krola na Skargę krol Ukontentowawszy ią iakąs tam Largicyią mowi doniey przebaczcie Pani tak to Woyna umie. PasPam 198.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • umieć po polsku:
    • – Te listy czytali przynim Cesarscy y zas potym kto umiał po polsku pytali go de statu rerum. PasPam 76.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Ból milczeć nié umie/ ábo nié da. KnAd 41.
Podhasła

UMIAŁY

im. przym. prze.

Formy gramatyczne
Najwcześniejsze poświadczenie:
1605
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji