Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

KOMÓRKA, KUMORKA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. kumorka   || komórka  
D. komórki  
B. komórkę  
Ms. komórce  
lm M. komórki  
D. komórek  
B. komórki  
Ms. komórkach  
lpdw M. kumorce  
Znaczenia
1. »małe, zazwyczaj ciemne pomieszczenie służące za składzik, magazyn, schowek, kryjówkę«
  • – Nad nią [matnią] komórkę na wysokich palach zbudowano, gdzie chłopi na przemiany obecnie siedzą. NiemPam 261.
  • Komorká/ Cellula, cubiculum. Kamarełe. SzyrDict 115.
  • – Benewenutá [...] Chroniłá się conwersacyey/ dla tegoż záwsze się zámykáłá w komorce swoiey. OkolNiebo 51.
  • – Stancia chorąze[go] a) Namiot b) kotarka c) staynia na koni 7 albo 8 [...] e) kuchnia z komorką schowania. NarArch 105.
  • – Sama tesz komorka ma bydz tak szeroka, iako wiele prochu beczek ma bydz włozono. NarArch 132.
  • – Z tej sieni znowu jest obok kumorka. InwKal I 193.
  • – Budynek: izba biała, piekarnia w sieni, dwie kumorce, stajnia przestronna [...] stodoła dobra i obora. ActScabVet 101.
  • – Przy sieni komórka alias sieczkarnia, do niej drzwi na zawiasach. InwChełm 25.
Przenośnie
  • W pośrod delicyi, ktore miłość kryie, W swoich komorkach, z ktoremi się cacka, Y ktorym ADOLF, Kordyałem żyie, Kiedy go spyta,Bogini z nienácka, Powiedz kochány XIĄZĘ twoie zdánie, Ják dáwne ze mną trzymasz Pánowanie.DrużZbiór 277
  • Jakże mámy wszystkiego dostatkiem po dziorki, zamkniem okno przed BOGIEM do Serca komorki.DrużZbiór 90
2. »pokoik, cela; sypialnia«
  • – Pokoje Hosudaryni były za pokojmi hosudarskimi, których tylko dwa było prócz sieni, a trzecia komórka pobok. NiemPam 44.
  • – Nie tákie (mowili niektorzy) Káznodzieiá Krolewski ma mieć swoie pomieszkánie; á nie wiedzieli/ iż on komorkę swoię zakonnikowi więcey/ niż słudze Krolewskiemu chciał być nágotowáną. BirkSkar 23.
  • – K. I. M. często prosił/ ieszcze od lat dziesiąci/ y W. Oyćcá Generałá zakonu swego/ áby mu do komorki zakonney odwrotu dopuszczono. BirkSkar 24.
  • – Ochotnie ná czás náznáczony stánę/ y oney [zmarłej] do komorki odpoczywánia doprowádzić dopomogę. DobrPol II, 202-204.
  • – Stánisław do Zakonu nászego w Rzymie wstapiwszy, rżadził przedziwna miłościa poddanych swoich w Collegium Sendomirskim, Káliskim, y Poznáńskim, ciáłá swego práwie poprzysiężony nieprzyiaciel, ktore wymyślnemi aż do śmierci umártwieniami trapił, po ktorey, w komorce iego, nic więcey nie znaleziono, krom instrumentow dobrowolney męczarni ná siebie. NiesKor II 57.
  • – Drugi raz gdy Penitent X. Kaspra Maciey Smoszewski umarł, do komorki iego w krzaku ognistym przyszedł, za ktorego zaraz dyscyplinę uczynił, y Mszą swiętą nazaiutrz odprawił. NiesKor II 91.
3. »część składowa, element czego«
  • – Padáiącey niemocy/ ktora z zátkánia sklepikow/ albo komorek w mozgu/ flagmistemi wilgotnościámi surowemi y miązszemi/ pospolicie bywa/ lekárstwem doświádczonym iest [opich]. SyrZiel 1086.
  • – Mrowcze komorki zágrodzić brodawnikiem/ nie wynidzie żadna/ áż tám zdechnie. SyrZiel 1530.
  • – Iábłká śrzodék ábo komorká w ktorey iądrká. Volua. Scribon. Iuni. Kn 228.
  • Komorká zásię przechowa, do ktorey się prochy kłádą, iest trzecia część pomienioney calibry. UffDekArch I,6.
  • – Colubryná náder długa iest, y kulá dáleko z komorki swoiey aż do przodku cisnąć się musi. UffDekArch II, 87.
  • – Trzeba záś notowáć, że podczás więcey płodu niż ieden rázem się poczyna w mácicy, to się záś dzieie prpez [przez] rozdzielenie się nasienia w mácicy: bo mácicá ma komorki w sobie, gdy záś w káżdey komorce przyięta bywa máterya płodu, w ten czás stáie się wiele płodu. AlbSekr 114-115.
  • – Y trzebá notowáć: że w mácicy białogłowskiey więcey iest komorek: kiedy tedy nasienie wypuszczone od Oycá ták bywa zbieráne, że w káżdey komorce máciczney część nasienia bywa przyięta, ná ten czás iest z rodzenie [!] się kilkorgá płodu. AlbSekr 128.
  • – Trunctus: tomiest Pień, Pniák, álbo odziemek, dzieli się na trzy części, komorki miánowane, na wysoką, śrzednią, y niską, to iest: na Głowę [...] Piersi [...] y Brzuch. KirchFac 1-2.
  • – Krew ciecze z lewey komorki do wszystkich części, gdyż tylko z prawey komorki [...] krew idzie do płucow. KirchFac 30.
  • – Zylá pulsowá wielká, bierze swoy początek w lewey komorce sercá. KirchFac 32.
4. »rubryka, pole tabeli, prostokąt, wielokąt; przegródka powstała ze skrzyżowania kilku ścianek; prostokątne wgłębienie«
  • – Przégródki ábo komórki przégrodzone w-szátách ksieżnych. Foruli [...] Nidi [...] Loculamenta. v. Komórká 2. Kn 842.
  • – Y dzieci pszczoł miodowych/ w sześciokątnych komorkách záległe woskowym/ z sámym się tylko ciáłem bez wszech członkow rodzą. OvOtwWPrzem 623.
  • Komorká w szkátule/ w kálecie/ w száfie/ etc. Cellula, loculamentum, dissepimentum. SzyrDict 115.
  • – Wtymże krągu [...] ma bydź komorká podługowáta wycięta ná igiełkę mágnesową, zá skłem. SolGeom II 104.
  • – W tey Figurze 5. masz przydany wierzch páchołká EL z komorką p q b d, ná perpendykuł: y okow iego Q R Z. SolGeom III 172.
  • – Liczbá godzin y minut [...] w komorce krzyżowey spolney, będzie godziná z minutámi, o ktorey słońce záchodzi SolGeom III 60.
  • – Te [tablice] podziel wszytkie liniiámi poprzecznymiey, rowno od siebie odległymiey, ná 9. komorek. SolGeom III 68.