Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

SYTOŚĆ

rzecz.
ż
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, SXVI (korpus), Kn, T, L (XVII-XVIII), SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. sytość  
D. sytości  
B. sytość  
N. sytością  
Ms. sytości  
Znaczenia
1. »uczucie zaspokojenia głodu«
  • – W boyáźni Páńskiey gdy Lachowie trwáią/ Polá dostátkiem choynie opływáią/ Głod wnet wypędzi obfitą żyznością/ A smutek vspi wesołą sytością. JurkPieś D3.
  • – Ztąd Mary/ Woyny/ ztąd y pożar srogi; z tąd zárázá zboz/ y rok idzie drogi/ nie spory nám Chleb/ ni on nam Sytości: Ni da Dużości [...]. KancPol 317.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • do sytości I:
    • – [...] żywił nas przez cáły Rok/ nász miłosierny Pan Bóg/ aże do Sytości [...]. KancPol 87.
    • – Chrystus [...] pięciorgo chlebá ták rozmultyplikował, iż piąciom tysięcy ludzi [...] do sytości wystarczyło. BystrzInfCosm C1.
  • najeść się do sytości (sz. zm.):
    • – A mowili do nich Synowie Izráelscy: Obysmy byli pomárli od ręki Páńskiey w ziemi Egipskiey gdysmy siadáli nád gárncy mięsá: gdysmy się nájadáli chlebá do sytości: bo teraz wywiedliście nas ná tę puszczą/ ábyście pomorzyli to wszystko mnostwo głodem. BG Wj 16, 3.
    • – Kto czego ma názbyt nád potrzebę swoię/ nigdy mu się to w dobre nie obroci: iáko mánná Zydom. Ktorey iák skoro do sytości się náiedli/ alić záraz poczęli mowić: Nauseat anima nostra, super cibo isto leuissimo. StarKaz II, 113.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Głód tani/ sytość droga. KnAd 244.
  • ~ Głodu nié kupić/ sytość wiéle kosztuié. KnAd 244.
2. przen.  »uczucie zaspokojenia jakichś potrzeb lub pragnień«
  • – Dostátek wdzięczniemiány z swoim státkiem biega/ Ná koniu wiátronogim/ áż w sytości zlega. JurkMuz A3.
  • – Tak kto więc w dobrym mieniu nie chować mierności, A w szczęściu wielkim żadnej nie chce znać sytości, Niechaj wie, iż niepokój zbytnie szczęście rodzi, A wielki stan z sumnieniem wolnym się nie zgodzi. VerdBłażSet 63.
  • – Szczęśliwa tedy będzie ta godzina, Kiedy z tej tamta przejmie mię kraina, Gdzie bez sytości przerwy i odmiany Będziem żyć, da Bóg, żywot pożądany. MorszZEmbWyb 332.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • do sytości II:
    • – Inszy bogactwa sobie zdrugich wiec zbieraią Jako przydą tak przydą gdyie iacy maią Zaden ich niezopyta skat te maiętnosci. Tylko ze ich moze miec do swoiey sytosci. TrepNekLib 13.
    • – Zaczęli woynę że by nas zniszczyć [...] A Bogu się to Nieupodobało Lubo nas karał puko mu się zdało, Ulitował się naszey niewinnosci Dał się ich [Moskali] nabic pewnie do Sytosci. PasPam 110v.
    • – Iuzes my tedy rozumieli ze po owych tak cięszkich pracach przyidzięmy na wytchńienie oblawszy się do Sytosci y swoią y Nieprzyiacielską krwią. PasPam 111.
3. »o ludziach: bycie otyłym, o zwierzętach: bycie tłustym«
  • – Drugie odchowywanie jest, wolno stadnika [konia] puszczając w stado, abo do kupy w ogrodzisku, ale mi się takie namniej nie podoba. Albowiem jako mierna Wenus, zwłaszcza próżnującemu, jest rzecz bardzo potrzebna do zdrowia, żeby się nasienie w krew zasię i w sytość nie obracało; tak też zbytnie onej zażywanie, mocy i ciepłości przyrodzonej umniejsza, i wszystkie żyły zwątla, ztąd siła potrzebnej wilgotności ciału ujmuje. DorHipTur 43.
  • – [Zwierzęta] ktore żyią nie mięsem, lecz korzeniem, fruktem, zbożem, leguminą, do wielkiey przychodzą sytości, y gust przynoszą iedzącemu [...]. ChmielAteny I 496.
  • Sytość. [...] 2) Fettigkeit, Dicke des Leibes [...] repletion; trop d'embon-point; la grosseur, la graisse du corps [...] ta choroba z sytości ciała pochodzi. T III 2228.
Znaczenia niepewne
1 lub 2:
  • – Násycenie/ syt/ sytość/ dosyt. Satietas cibi, vitae [...] Satias [...] Ad satiatem: cum satiate: fessius satiate videndi [...] Saturitas [...] In expletione naturae summi boni finem consistere [...] Saties [...]. Kn 479.
  • Sytość. 1) Ueberfüllung [...] repletion, plénitude de viandes [...]. T III 2228.
Związki niejednoznaczne względem znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Sytość zdrowiu i cnocié szkodliwa. KnAd 1124.
  • Wydárte rzeczy, w sytość nie idą. FredPrzysł C3.
Odsyłacze