Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

WZDYCHAĆ

czas. ndk
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp, Kn, T, L, SWil, SW, SJP

Nienotowany w słownikach:
SXVI (?)

Formy gramatyczne
wzdychać  
lp 1. os. wzdycham  
2. os. wzdychasz  
lm 3. os. wzdychają  
lp m 3. os. wzdychał  
lm mos 1. os. (my) wzdychali  
lp 2. os. wzdychaj  
wzdychając  
Znaczenia
»oddychać ze smutkiem, żałośnie«
  • – Żal, ból i żaden smutek placu tu nie mają; precz, precz, melankolija i ci, co wzdychają. MorszHRozkosz A1v.
  • – A ty, Synu człowieczy! wzdychaj/ jákobyś miał biodrę złámaną/ á w gorzkości wzdychaj przed oczymá ich. BG Ez 21,6.
  • – A gdyć rzeką: Dla czego wzdychasz? Tedy odpowiesz: Dla wieści ktora idzie náktorą się rozpłynnie wszelkie serce/ y osłábieją wszelkie ręce/ y ściśniony będzie wszelki duch/ y wszelkie koláno rozpłynie się jako wodá: Oto idzie/ y stánie się, mówi Pánujący PAN. BG Ez 21,7.
  • – Smęcić się będzie moszcz/ uwiędnie winna mácicá/ wzdycháć będą wszyscy wesołego sercá. BG Iz 24,7.
  • Wzdycham/ Suspiro, [...] Tacito pectore suspiro. Traho suspirium [...] Gemo [...] Gemo pro aliquo: gemere occultè suum malum [...] Gemis te seruum [?] malum [...] Gemico [...] Gemitus do cieo [...] Gemitus edo, [...] Ingemo [...] Ingemiseo [...] Adgemo alicui [...] tacitè gemo [...] Gemuit Senatus [...] Quid congemis [...] Kn 1346.
  • Wzdycham nád czym/ Ingemo agris [...] Ingemo laboribus [...] Ingemo malis proprijs [...]. Kn 1346.
  • Wzdycham cięszko/ Altè peto suspirium, [...]. Magno motu traho suspiria. Suspiro ab imo pectore. [...] Ingentem dat ab imo pectore gemitum: De imo pectore ducere gemitus. [...] Gemitibus largis concuti. [...] Grauiter aliquid gemo [...]. Kn 1346.
  • – Stąd mię tak smętną widzisz, stąd twarz łzami kąpię; chcę go darować i zaś darować go skąpię. Czując cudownie w sobie rozdwojoną duszę, raz nim gardzę, drugi raz wzdychać za nim muszę. CorMorszACyd 10.
  • ~ Pacierza nic nie mowił [...] tylko klęczał na wezgłowku Axamitnym a wzdychał. Zal mu było owych ludzi zginionych. PasPam 204.
  • ~ Powiedali zaraz co y iako się działo my tez wzdychali. PasPam 77v.
  • Wzdychaiąc a desperuiąc mowił [Tavan] wolałbym był zginąc w bronieniu się nizeli tak w hanbę wpaść w ręce nieprzyiacioł. HistŚwież 228.
  • – Westchnąć, vid. Wzdycham. T III 2511.
  • Wzdycham, v, m. F. westchnę. seufzen. soupirer, gémir. § ciężko westchnął; westchniy do Boga; westchnęła na te ugryzki; wzdycha nad tą stratą. T III 2778.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • Pánowié nic nié robią/ á dobrzé się máią: A chłopkowié zaś/ robiąc ná onych/ wzdychaią. KnAd 819.
Podhasła

*WZDYCHAJĄCY


im. przym. czyn.

Formy gramatyczne
lm M. nmos wzdychające  
Najwcześniejsze poświadczenie:
1651-1700
Znaczenia
hasło w opracowaniu - nie podano jeszcze definicji
  • – Bestyie nierozumne, po ziemi złozone Wzdychaiące ryczenia wydaią, wzniesione Maiąc pyski do gory. DrobOpow 11.