Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

WŁOS

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki nie notują
Najwcześniejsze poświadczenie: 1618
Formy gramatyczne
lp M. włos  
B. włos  
lm D. włosów  
B. uż. nosob. włosy  
N. włosami  
Znaczenia
»cienkie, zrogowaciałe włókno pokrywające skórę ssaka«
  • – Był wszysthek długimi tak iak niedzwiedz obrosły włosami. PasPam 176.
Związki frazeologiczne

  • włos komuś z głowy nie spadnie:
  • »nie stanie się komuś nic złego, nie dozna ktoś żadnej krzywdy«
    • ~ Y Włos y zgłowy niespadnie bez woli Bozey. PasPam 53v.
    • ~ Tu tobie y włos zgłowy niespadnie. PasPam 77.
  • jak wielka na głowie włosów:
  • »bardzo, dużo, mnóstwo«
    • – Siła razy chłopie tam był wmoiey Niebytnosci? Odpowiada że iak wiela na moiey głowie włosow. PasPam 177.
  • o włos:
  • »o mało co, niemal«
    • – Sąm Polanowski owłos nie zginął. PasPam 101v.
  • zaciągać komuś kogoś za włosy:
  • »sprowadzać komuś kogoś niepożądanego«
    • ~ Iedni na Swoie koło wodę ciągną drudzy usługą swoią inszym się akkomoduią aby przez to ditescant Oyczyznie gosci zaciągaiąc za włosy. PasPam 148v.
Związki nieprzyporządkowane do znaczeń
Związki frazeologiczne

  • od strachu włosy komuś wstają || od strachu włosy na kimś wstają:
  • »ktoś się boi«
    • ~ [...] prawiła takie rzeczy ktore się tu nie wyrazają ze słuchającym włosy wstawały od strachu. HistŚwież 508.
    • ~ [...] od strachu włosy na mnie wstają [...]. T III 2176.
  • ze strachu komuś włosy na głowie wstały:
  • »ktoś się przestraszył«
    • ~ Nie beł żaden tak duży ani beł tak śmiały, Coby mu z strachu włosy na głowie nie wstały, Najsławniejsze gdy słyszał imię Rynaldowe [...]. ArKochOrlCz II 442.
  • strach komuś zjeżył włosy na łbie:
  • »ktoś się przestraszył«
    • – W bojaźni utopiony sam sztyrnik ubogi, A włosy mu strach zjeżył na łbie skrzydłonogi. ArKochOrlCz III 230.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • (wariant I):
    Kiedy Pánowie zá łeb chodzą/ tedy v poddánych włosy trzeszczą. RysProv VI, 3.
  • (wariant II):
    – Dla ládájákiey przyczynki zá łby chodzicie, ná pojedynki się wywabiacie. GdacPan 91.