Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

BLASK

rzecz.
m
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. blask  
D. blasku  
B. blask  
N. blaskiem  
Ms. blasku  
lm M. blaski  
B. blaski  
Znaczenia
1. »światło, jasność«
  • – Jest [grzech] rdzá ktora blásk y piekność dusze pożera... BirkNiedz 59.
  • Blásk/ [...] Splendor solis, ignis, prestrigens oculos. Kn 34.
  • – [...] zwracáiąc się gdy wyieżdża ná gorę rzeczoną Wzdychálnicá [...] od blásku słonecznego oczy sobie zásłánia. KalCuda 154.
  • glantz iásność/ blásk splendor KusWeg Ev.
  • – Słońce, które blaskiem oczom szkodzi, Najlepiej widzieć, gdy pod chmurą chodzi. MorszAUtwKuk 178.
  • – [...] blask słońca, przy wypogodzonym Niebie soba samym y reperkussyą od polerowanego oręża, ráziłby oczy. BystrzInfTak M1.
  • – Takim Pacyentom [ukąszonym przez jadowite zwierzęta] ogień y blask słoneczny szkodzi, więc się go strzec trzeba. BeimJelMed 467.
  • Blask. Schein/ Schimmer/ Blitz. éclair, la splendeur; la lüeur, clarté, éclat. T III 55.
2. »odblask, odbicie światła«
  • – Lecz blásk ktory z zbroy świetnych wyskákował/ Konie y ludzie potem vkázował [w kurzawie]. TasKochGoff 57.
  • – Na Pyreneiskiey gorze zamek postawiony Trzyma (mowił gospodarz) od czarow zrobiony Wszytek z stali tak dobrze wypolorowany Ze iego blask z słonecznym mogł byc porownany. ArKochOrl 32v.
  • – Chryzolity/ y drogie kámienie/ ktorymi Wszystek szor oprawiony był wzory pięknymi/ Nieprzystępną iasnością po stronách ciskáły: Y zá odbiciem názad blásk słońcu wracáły. OvOtwWPrzem 53.
  • – Owiec nie wyganiac na pole zimie kiedy na trawie swiecące blaski widac bo im to szkodzi bardzo. GrodzMisc 182b.
  • – Nie każda gwiazda takie światło toczy, Jaki blask twoje wydawają oczy. MorszAUtwKuk 65.
  • – Były też w tymże polu krzesłá postáwione, I złotem, y kámieńmi pięknie ozdobione Drogiemi, ktore z siebie iásny blásk ciskáły. DamKuligKról 231-232.
  • Blásk der Widerschein. WojnaLust 74.
  • – Druga Xiężyca iest własność iż własnego nie ma swiatła, ale wziętym od słońca, przyswieca ziemi blaskiem. BystrzInfAstron K2.
  • CLARTE, (Eclat d`une chose éclat.) Nitor Splendor [...] JASNOŚĆ blask rzeczy iákiey polerowaney. DanKolaDyk I, 312.
  • – Nie umnieyszy bynaymniey exitium sui szukaiąca hostilitas chwalebnie nabytey sławy, ktora poty terret, ni paveat, ubi pertimuerit, conteminitur y prędko zá pomoca Boską od samego blasku Szabel Polskich zgasnąć może... DanOstSwada IV, 13.
  • – § blask mieczow. T III 55.
Związki frazeologiczne

  • blask mi;
  • blask mi coś czyni (sz. zm.);
  • blask mi coś uczyniło:
  • »coś oślepia; coś oślepia; coś oślepia«
    • – Biié łuná od czégo/ [...] vide Odbiia się 2. Blásk mi. Kn 30.
    • Blásk mi/ blásk czyni iáka rzécz/ [...] vide Przérażam. [...] Práwie olsnął od blásku/ iasności. Kn 34.
    • blask mi, blask mi to czyni. das Licht blendet mich. le trop grand éclat m`eblouït les yeux, m`ofusque la vuë. T III 55.
    • – [...] promienie Korony [...] słusznieby mi blásk czynić/ y przystępu do cáłowánia ręki W. K. Mości bronić miały [...]. DobrPol I, 90.
    • blask mi, blask mi to czyni. das Licht blendet mich. le trop grand éclat m`eblouït les yeux, m`ofusque la vuë. T III 55.
    • Blask mi Dyáment uczynił. ErnHand 389.
  • blask mi od niego:
  • »to jest mi niemiłe, wzbudza moją niechęć«
    • – Mił-éś mi iák sol w oku. Kolé mię w oczy. Blask mi od niego. [...] V. Nie mogę ná to pátrzyć. KnAd 499.
3. »świetność, wspaniałość«
  • – Dawne Młodych Przywary dawne to są błędy Ze zdarszy się z Opieki, iako Ryba z Wędy Blaskiem nowey Swobody zaslepiwszy oczy Doswego się zginienia sama Młodosc toczy. PotWoj 13.
  • – A Konarskiemu, gdy odważnie skoczy Na wał, obiedwie wystrzelono oczy. Już słońca nie zna, sława wieczny nieci Blask, co mu świeci. MorszZWierszeWir I 494.
  • – [...] kogo iedno możecie przestrzegaycie/ y vpominaycie/ áby sie áni znikomych bogáctw żądzą/ áni błyszczącego się po wysokich gáłęziách miękkie[go] lepu bláskiem nie uwodzili [...]. BujnDroga 252.
  • – [...] nie ná blasku swiecącey się fortuny, ále ná mężnym rzeczy przeciwnych wytrzymaniu wielkości oney y sławy fundáment wielki Monarchowie zákłádáć zwykli [...]. DanOstSwada I, 33.
Związki niejednoznaczne względem znaczeń
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • blask bije:
    • – Ale wyszedszy Bohatyr Skrzydlaty Od Ktorego blask bił zSwiecącey száty Gniewliwy, głosem zawołał surowie: Dom to tu Bozy, nie Giełda Łotrowie, O cięmni Ktorzy błądzicie w iasności O niewdzięcznicy tey sliczney wieczności. OblJasGór 144v.
    • – [...] idzie [Tobiasz] alić niespodzianie Czuje, że jakiś nowy blask w oko mu Bije [spotkanie z aniołem]. LubSTobPol 94.
    • – Czemu gdy kto chce spác kryie się od świátłá? Gdy blask w oczy biie, mozg do oká posyłá swoie pomocy do widzeniá, zaczym zmysł się ten uciszyć nie moze czego do spánia potrzebá. TylkRoz 285.
    • Blask śliczny bije/ od sámey szyie: Piersi dotyka/ pod pas sie zmyka. KellGram 245.
    • – Dodáie uśpioney Sen wdzięku twarzy, á dla odrzuconey Z gorącá száty, od piersi y szyie Alábástrowey: blásk ná koło bije [o Wenerze]. ClaudUstHist 49-50.