Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*ZWIERCIADŁO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (źwierciadło, źwierzciadło, źwirciadło), SXVI (pod: czystość i in.), Kn (zwierciadło), T (zwierciadło), L (zwierciadło, wierciadło, zwierściadło, zwierzciadło), SWil (zwierciadło, wierciadło, zwierściadło, zwierzciadło), SW (zwierciadło, wierciadło, zwierściadło, zwierzciadło, świarciadło), SJP (zwierciadło)

Nienotowany w słownikach:

Formy gramatyczne
lp M. zwierciadło  
D. zwierciadła  
B. zwierciadło  
Ms. zwierciadle  
zwierciedle  
lm D. zwierciadeł  
B. zwierciadła  
W. zwierciadła  
Znaczenia
1. »lustro«
  • Zwierciádło/ Speculum. Kn 1456.
  • Zwierciadło Iánczár Adze w Bursztynowey ramie/ Y kredence z Bursztynu [pośle Daud]. TwarSLeg 70.
  • – [Mówi Apollo] O Gdzieżby białe złożyłá swe skronie [Dafnis]/ Gdzie ták ná ręku moich się ukłádłá/ Iákobym mile piástuiąc ná łonie/ z oczu iey sobie budował zwierciádłá. TwarSDaf 53.
  • – Trzeba to nazwać grzechęm w ktorym [...] y uyma naszey Senatorskiey iako wezwierciedle reprezęntuie się powagi. PasPam 136-136v.
  • – Coż ci też, niebogo, Po tym było zwierciedle, kupować tak drogo? Zebyś zmarszczone czoło na palic od włosa, Siwy włos, zrosłe brwiczki, i pułtora nosa, [...] Ktorego bez zwierciadła [...] Napatrzysz się. PotFraszBrück II 392.
  • – Xiężyc [...] Jest wielkiemi anfraktami akkomodowany, iak gdyby to z płaskich, to z wypukłych wydrożonych zwierciadeł [...] był złożony. BystrzInfAstron K2.
  • – Rzecz lubo naypolerownieysza na przykład zwierciadło, że żadnych angułow y anfraktow nie ma [...] dla tego iednę tylko postać w sobie maluie słońca. BystrzInfAstron K2.
  • – Obaczysz w wydrążonym zwierciadle dość znaczną iego [obiektu] aukcyą. BystrzInfRóżn Y4v.
  • Zwierciadło. 1) ein Spiegel [...]. miroir. [...] mizgać się w zwierciedle. T III 3056.
Przenośnie
  • Przecię ja do was, oczy, serca mego Zwierciadła, gwiazdy nieba miłosnego...Mylę się; raczej do was się udaję, Rubiny żywe, których ogniem taję, Do was, skarbnice gładkości i twarzy Ozdobo, którą ogień się mój żarzy.MorszAUtwKuk 30
2. przen. »wzór, przykład«
  • Zwierciadło. [...] 2) fig. Spiegel, Beyspiel [...] fig. miroir exemple, m. Cycero krasomowcom za zwierciadło służy; przeyrzyy się w tym zwierciedle. T III 3056.