Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

*ZWIERCIADŁO

rzecz.
n
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach

Notowany w słownikach:
SStp (źwierciadło, źwierzciadło, źwirciadło), SXVI (pod: czystość i in.), Kn (zwierciadło), T (zwierciadło), L (zwierciadło, wierciadło, zwierściadło, zwierzciadło), SWil (zwierciadło, wierciadło, zwierściadło, zwierzciadło), SW (zwierciadło, wierciadło, zwierściadło, zwierzciadło, świarciadło), SJP (zwierciadło)

Formy gramatyczne
liczba pojedyncza
M.   zwierciadło
D.   zwierciadła
B.   zwierciadło
Ms.   zwierciedle
  zwierciadle
liczba mnoga
D.   zwierciadeł
B.   zwierciadła
W.   zwierciadła
Znaczenia
1. »lustro«
  • Zwierciádło/ Speculum. Kn 1456.
  • Zwierciadło Iánczár Adze w Bursztynowey ramie/ Y kredence z Bursztynu [pośle Daud]. TwarSLeg 70.
  • – [Mówi Apollo] O Gdzieżby białe złożyłá swe skronie [Dafnis]/ Gdzie ták ná ręku moich się ukłádłá/ Iákobym mile piástuiąc ná łonie/ z oczu iey sobie budował zwierciádłá. TwarSDaf 53.
  • – Trzeba to nazwać grzechęm w ktorym [...] y uyma naszey Senatorskiey iako wezwierciedle reprezęntuie się powagi. PasPam 136-136v.
  • – Coż ci też, niebogo, Po tym było zwierciedle, kupować tak drogo? Zebyś zmarszczone czoło na palic od włosa, Siwy włos, zrosłe brwiczki, i pułtora nosa, [...] Ktorego bez zwierciadła [...] Napatrzysz się. PotFraszBrück II 392.
  • – Xiężyc [...] Jest wielkiemi anfraktami akkomodowany, iak gdyby to z płaskich, to z wypukłych wydrożonych zwierciadeł [...] był złożony. BystrzInfAstron K2.
  • – Rzecz lubo naypolerownieysza na przykład zwierciadło, że żadnych angułow y anfraktow nie ma [...] dla tego iednę tylko postać w sobie maluie słońca. BystrzInfAstron K2.
  • – Obaczysz w wydrążonym zwierciadle dość znaczną iego [obiektu] aukcyą. BystrzInfRóżn Y4v.
  • Zwierciadło. 1) ein Spiegel [...]. miroir. [...] mizgać się w zwierciedle. T III 3056.
Przenośnie
  • Przecię ja do was, oczy, serca mego Zwierciadła, gwiazdy nieba miłosnego...Mylę się; raczej do was się udaję, Rubiny żywe, których ogniem taję, Do was, skarbnice gładkości i twarzy Ozdobo, którą ogień się mój żarzy.MorszAUtwKuk 30
2.  przen.  »wzór, przykład«
  • Zwierciadło. [...] 2) fig. Spiegel, Beyspiel [...] fig. miroir exemple, m. Cycero krasomowcom za zwierciadło służy; przeyrzyy się w tym zwierciedle. T III 3056.