Pobieranie
PL EN
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ź
Ż

PACHA

rzecz.
ż
W TRAKCIE OPRACOWANIA
Notowanie w słownikach
Słowniki notują
Formy gramatyczne
lp M. pacha  
D. pachy  
B. pachę  
N. pachą  
lm M. pachy  
D. pachów   || pach  
B. pachy  
N. pachami  
Ms. pachach  
Znaczenia
1. »w ciele ludzkim wgłębienie pod ramieniem«
  • – Siność nieiáka w pachách spodnich/ y ná goleniách. CiachPrzyp 32 nlb..
  • Pachá v człowiéká/ podpásze, Ala, axilla [...] v. Korzeń. Kn 656.
  • – Charta tak roslego ma, czo przednie[g]o wzrostu szłowieka dosięze do pachy y tak rączego zaiącza nogą trącza naigrawszy się z nim dopiero zmordowanego bieze. AktaBab 23.
  • – [O człowieku y iego częściach] Rámię/ (fr. Espaule) Pachy/ fr. Aisselle Bark/ fr. Bras. PolPar 179.
  • – Włosy czerni [szałwia] żołądek zacieśnia/ w wodzie warzona w pachách mieyscá świerzbiące uśmierza/ w wino włożona prędko pijanymi czyni. HercBan 19.
  • – Pana Szykiera Szwagra Mi[łe]go naszego Sztychem wnos blisko Oka Vderzono duzo gdziesię y mnie PodPachę przez Suknią dostało sztychem ale ciału nic. PoczOdlPam 73.
  • – Talerow bitych 470 oprocz co w Folwarku wyrabowali dała, Ktore przeliczywszy przed Karczmą odebrali, a iego przecie nie dbaiąc na to tyrranstwo az do Smierci zabili, Strzeliwszy mu dway z Kompaniey pod pachy kolami na Placzu przed Karczmą połozyli. KomonDziej 202.
  • – Od tych pochodzą [...] Zyły páchowe ktore idą do páchow. KirchFac 33-34.
  • ODEUR [...] Odor [...] ZAPACH [...] Parkot od potu zwłaszcza z podpachow od niektorych osob: smrod podpaszny. DanKolaDyk II, 308.
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • pod pachami || pod pachą:
    • – Gruczoły twárde pod pachą rozpądza nasienie tych kotewek [tribulus terrestris]/ przykłádáiąc. SyrZiel 1275.
    • – Mędoweszki w brodzie/ pod páchámi/ w łonie tráci [kolendra]. SyrZiel 455 marg..
    • – Odchodząc potkasię zemnom na podworzu, idącym Szkoły i maiącym Xięgi pod pachom. VorLetSkarb 85.
    • – Dyminice názywáią się Bubones, ktore nietylko podczas powietrza lecz y innych czásow, ták ná słábiznach, iáko też pod pachámi [...] wyrzucáią się. VadeMed 208.
  • wziąć kogo pod pachy (sz. zm.):
  • »prowadzić obejmując«
    • – Prosiłá, áby ią ná theátrum záprowádził, co rad uczynił z Hrábią Káncyiey, wziąwszy ią pod pachy. TylkStrom 15.
    • – Spieszył do koscioła a oni tez niby mu fawor czyniąc pod pachy go wziąwszy bardziey go popychali na zdradę niz prowadzili. HistŚwież 143.
  • podnosić kogo pod pachy:
  • »unosić kogo chwyciwszy pod ramiona«
    • – Chłop kiedy wezmie w udy Nie w skok się z mieysca porwie, ale iako dudy Obwisnie: y trzeba go podnosić pod pachy. PotWoj 203.
Przysłowia, sentencje, skrzydlate słowa

  • – Lepiey dobrym sposobem zbyć godnego Męża, Niźli nosić pod pachą ukrytego węża. DrużZbiór 67.
2. »dolna część połączenia rękawa z resztą ubrania«
  • – Wierzchnia suknia długa, od pach száraz [...] bez wcięcia w pas, nákształt deliey [...] szeroka y przestrona, y płotnem álbo kirem cále podszytá, dla Obozowych niewczásow, y dla odzieży dobrey w chorobie. FredKon 41.
3. »otwór, wgłębienie, felc - element konstrukcyjny umożliwiający poprzeczne połączenie belek drewnianych«
  • – Cztery sztuki obierze ná przypráwienie do nich rámion. Inszych ośm obetnie szybisto do cyrklá ták wewnątrz iáko y powierzchu. A owe pierwsze cztery sztuki obciąwszy do cyrklá po wierzchu: wewnątrz zostáwi im pachy dla rámion. SolArch 83.
  • – Cztery szyby z pachámi, złoży przeciwko sobie á insze dwie ná poł przerznąwszy, wstáwi cztery sztuki, między cztery szyby z pachámi, y złoży z tych ośmi szyb koło. Ná tym kole, złoży pozostáłe sześć szyb; ktore z spodnim kołem, wystawią koło iedno dwoiste. SolArch 83.
  • Pacha [...] 2) aile; corps de bâtiment qui st au coté. 3) mortaise ou place; l'une des ouvertures dans l'arbre du moulin pour y mettre la croix de la rouë [...] 2) budynek ten piękne ma pachy. 3) Pachy w kole młyńskim dla ramion. 4) pachy wyrąbane. T III 1304.
4. »stóg, kopiec, snop«
  • GERBE [...] Fascium frumenti strues [...] KOPY Snopy w kopy układane álbo w pachy w stodole. DanKolaDyk II, 85.
5. »bliżej nieokreślony rodzaj rośliny zielnej«
Ustabilizowane połączenia wyrazowe

  • psia pacha:
    • Psia pacha ziele, la bordane. KulUszDyk 159.